Inhoudsopgave
Samenvatting boek terrorisme ........................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 1.1 en 1.2 Terrorisme als concept ..................................................................................................... 2
Hoofdstuk 3 Ontwikkeling van terrorismebestrijding ......................................................................................... 2
Hoofdstuk 5 radicalisering en extremisme ......................................................................................................... 3
Hoofdstuk 6 Cyberterrorisme ............................................................................................................................. 5
Hoofdstuk 7.2 CBRN-terrorisme in verschillende vormen .................................................................................. 5
Hoofdstuk 7.6 en 7.7 Inschatting dreiging en afronding .................................................................................... 6
Hoofdstuk 10.5 en 10.6 Jihadistische terrorisme en afsluiting ........................................................................... 6
Hoofdstuk 12.1 t/m 12.4 Contraterrorismestrategieën ..................................................................................... 6
Hoofdstuk 15 Deradicalisering, uittreding en re-integratie................................................................................ 7
Hoofdstuk 16.4 Afsluiting ................................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 18.4 Nationale contraterrorismestrategie 2016-2020 ...................................................................... 9
Hoofdstuk 19 Tussen risico’s en aanslagen ...................................................................................................... 10
Hoofdstuk 20.1 en 20.3.2 Voor de aanslag-> terrorismebestrijding ................................................................ 10
Hoofdstuk 24.1.4 Contraterrorisme en ethiek .................................................................................................. 11
Hoofdstuk 24.2 Dilemma’s in contraterrorisme ............................................................................................... 12
Hoofdstuk 25.2 en 25.6-25.11 Terrorisme blijft................................................................................................ 12
Samenvatting artikelen terrorisme ................................................................................................................ 13
Week 1 multi-agency working and preventing violent extremism ................................................................... 13
Week 1 Brede benadering in de terrorismebestrijding: oorsprong, ontwikkeling en stand van zaken ............ 13
Week 1 Persoonsgerichte aanpak voorkoming radicalisering en extremisme ................................................. 14
Week 1 Welke mensenrechten zijn er? ............................................................................................................. 16
Week 1 Kernwaarden van Nederland ............................................................................................................... 16
Week 2 Nationale contraterrorismestrategie .................................................................................................. 17
Week 2 Terrorisme en extremisme: evalueren, versterken en blijven ontwikkelen ......................................... 18
Week 2 Nationale contraterrorismestrategie NCTV ......................................................................................... 18
Week 2 integrale aanpak terrorisme ................................................................................................................ 18
Week 2 Integrale aanpak terrorisme partnerinitiatieven ................................................................................. 18
Week 2 Rapportage over aanpak terrorisme naar de Tweede Kamer ............................................................. 19
Week 2 “Waarom jongeren radicaliseren en sympathie krijgen voor terrorisme: onrechtvaardigheid,
onzekerheid en bedreigde groepen” Hoofdstuk 2, 4.3 en 5 ............................................................................. 19
2 theoretisch model ..................................................................................................................................... 19
4.3/5 samenvatting en conclusie ................................................................................................................. 20
Week 4 Understandig the terrorist mindset ..................................................................................................... 21
1
, Week 6 Na de vrijlating .................................................................................................................................... 21
Week 6 Clutterbuck deradicalization programs and counterterrorism ............................................................ 24
Samenvatting boek terrorisme
Hoofdstuk 1.1 en 1.2 Terrorisme als concept
Het is onmogelijk om één definitie aan terrorisme te geven. Dit omdat terrorisme niet voor eenieder
terrorisme is op dat moment ‘one man’s terrorist is another man’s freedom fighter’.
3 redenen voor verschillen in de omschrijving van terrorisme:
1. Mediatiseren van de gebeurtenis
2. Behoefte aan relativering van het kwaad en leed dat terrorisme veroorzaakt
3. Definitie is afgeleide van politieke waarden en belangen
Hoofdstuk 3 Ontwikkeling van terrorismebestrijding
Terroristische aanslagen zijn geen doel op zich, maar een middel om onrust en angst te zaaien.
Definitie terroristisch oogmerk (wetboek van Strafrecht) = het streven om de bevolking van een land
ernstige vrees aan te jagen, dan wel een overheid te dwingen iets al dan niet te doen, of sociale
structuren ernstig te ontwrichten of zelfs te vernietigen.
Global terrorism database (GTD)= een openbare database, waar informatie en data over
terroristische activiteiten worden verzameld.
Terrorisme in Europa:
Tussen jaren 70 en 90-> nationalistisch terrorisme (groeperingen als IRA en ETA)
Terrorisme is niet nieuw en is ten alle tijden.
Eurobarometer= doet sinds 1974 onderzoek naar de publieke opinie van de Europese bevolking door
middel van surveys met betrekking tot een breed scala aan onderwerpen. In de Eurobarometer komt
van 1974 tot 2001 terrorisme amper voor. Dit veranderde drastisch na 9/11.
Vanaf 2004 is er een stijgende lijn te zien in de hoeveelheid terroristische incidenten met een piek in
2014.
Er zijn in totaal vijf dreigingsniveaus:
1. Minimaal
2. Beperkt
3. Aanzienlijk
4. Substantieel
5. Kritiek
2
,Hoofdstuk 5 radicalisering en extremisme
Extremisme en radicalisering kan gekoppeld worden aan politiek. Zo heb je extreemrechts of soms
links-radicaal. Verder is er het religieus extremisme.
Fasen model van radicalisering:
Onderscheiden van drie fasen:
1. Gevoeligheidsfase-> diverse drijfveren zorgen voor een opening voor een radicale
boodschap
2. Groepslidmaatschapsfase-> mensen worden lid van een radicale groep
3. Actiefase-> mensen gaan over tot handelen
Er zijn factoren op drie niveaus:
1. Microniveau-> factoren binnen de persoon
2. Mesoniveau-> factoren binnen de groepen waarvan de persoon deel uitmaakt
3. Macroniveau-> maatschappelijke factoren
Gurski beschrijft radicalisering van jonge moslims in de volgende termen:
1. Plotselinge toename van intolerantie in religieuze overtuigingen en een verandering in
gedrag;
2. Afwijzing van de islam of een afwijkende interpretatie van de islam;
3. Afkeuring van of intolerantie tegenover niet-moslims;
4. Afkeuring westerse politiek;
5. Afkeuring westerse levensstijl;
6. Associatie met gelijk denkenden in extremistische groepen en daarbij een verschuiving van
omgang in sociale cirkels;
7. Obsessie met jihadistische en gewelddadige extremistische websites en sociale media;
8. Obsessie met/geloof in een gezamenlijk narratief;
9. Wens om te reizen naar conflict zones of een obsessie met buitenlandse conflicten;
10. Obsessie met de gewelddadige jihad;
11. Obsessie met martelaarschap;
12. Obsessie met het Einde der Tijden;
3
,Bridge burning fenomeen van Bjorgo= jongeren worden opgenomen in extremistische neonazi
groeperingen en gesocialiseerd om banden met de buitenwereld te verbreken.
Triggerfactoren= factoren die radicalisering in gang zetten.
Op basis van drijfveren worden vier verschillende typen personen onderscheiden:
1. Identiteitszoekers-> op zoek naar positieve identiteit of bescherming van groep
2. Rechtvaardigheidszoekers-> zijn gedreven door zoektocht naar politieke rechtvaardigheid
3. Zingevingszoekers-> zoektocht naar houvast en zingeving in het leven
4. Sensatiezoekers-> op zoek naar spanning en avontuur
Belangrijk: iedere terrorist heeft een proces van radicalisering doorlopen maar niet iedereen die
radicaliseert wordt ook een terrorist.
Selectie waarop politieke en religieuze groeperingen op beoordeeld kunnen worden om te bepalen
of een groep extremistisch is of niet (Schmid):
1. Extremisten plaatsen zich buiten de meerderheid van de samenleving keuren de bestaande
sociale, politieke of wereldlijke orde af;
2. Extremisten streven ernaar het politieke systeem omver te werpen;
3. Extremisten hebben doorgaans een ideologisch programma of actieplan gericht op het
overnemen van, behouden van, de gemeenschappelijke of staatsrechtelijke macht;
4. Extremisten wijzen de universele rechten van de mens af;
5. Extremisten wijzen diversiteit en pluralisme af;
6. Extremisten volgen een ‘nobel’ doel waarbij hun filosofie is dat dit doel de middelen heiligt;
7. Extremisten staan achter en verheerlijken het gebruik van geweld om te vechten tegen wat
zij als kwaad zien;
8. Extremisten zijn zwart-wit denkers die de wereld willen schoenen;
9. Extremisten zijn intolerant ten opzichte van alle meningen die verschillen van hun eigen
dogmatische zichtpunt;
10. Extremisten vertonen fanatiek gedrag en portretteren zichzelf als zijnde bedreigd;
Hoe kan je radicalisering tegen gaan in de bovenstaande drie fases:
1. Preventieve maatregelen zoals voorlichting en maatschappelijk werk.
2. De focus ligt op het destabiliseren van de extremistische groep.
Weerbaarheid= de mate waarin burgers extremistische invloeden aan de hand van cognitieve,
affectieve en gedragsmatige indicatoren weerstaan en/of zich daartegen verzetten.
Bij weerbaarheid is het belangrijk om:
1. Te bepalen of weerbaarheid in het algemeen wordt gemeten of er gericht op een bepaalde
groep
2. De context in kaart te brengen (tijd, plaats, groep)
3. Het niveau van weerbaarheid te bepalen.
4
, Hoofdstuk 6 Cyberterrorisme
Er is geen consensus over de mate van dreiging van cyberterrorisme.
Er zijn volgens de enquête Swansea vier belangrijke elementen voor een definitie van
cyberterrorisme:
1. Het politiek motief
2. Digitaal middel of doel
3. Angst als beoogt effect
4. Fysieke gevolgen voor de kritische infrastructuur
Hactivism= de combinatie van activisme en hacken
De opsporing en vervolging van cybercrime is lastig omdat de daders vaak in het buitenland
verblijven en soms lastig te identificeren zijn.
Om te analyseren onder welke voorwaarden of omstandigheden niet-statelijke groeperingen kiezen
voor inzet van cybercapaciteiten wordt er gekeken naar:
• Motivatie (bepaalt het waarom)
• Vermogen (de technische mogelijkheden of het waarmee)
• Gelegenheid (de zich voordoende kans of mogelijkheid)
• Intentie (bepaalt het hoe en wat)
Cybercapaciteit= het beheersen van de operatie die plaatsvindt in de logische laag van digitale
systemen zoals computers, apparaten, en sensoren.
Cyberaanval= een bewuste computersysteem-op-computersysteem operatie die de werking van het
doelsysteem verstoort, uitschakelt, vernietigt, of overneemt, beschadigt of informatie van het
computersysteem steelt.
Cyberwapen= een cyberaanval die de mogelijkheid en de intentie heeft in direct of indirect fysieke
schade aan mensen, systemen of objecten toe te brengen.
Hoofdstuk 7.2 CBRN-terrorisme in verschillende vormen
CBRN-terrorisme= aanslagen met chemische, biologische, radiologische en nucleaire middelen. Het
gaat om terrorisme met onconventionele wapens die hun uitwerking niet per se bijzonder dodelijk
zijn.
Verschillende middelen en mogelijke uitwerking
1. Chemische middelen
Hierbij wordt gebruik gemaakt van niet-explosieve chemische stoffen-> meestal gassen
2. Biologische middelen
Dit poogt dood en paniek te zaaien door het verspreiden van virussen, bacteriën of schimmels die
schadelijk zijn voor mensen, dieren of planten.
3. Radiologische middelen
De inzet van zogeheten radiation dispersal devices (RDDs), ook wel ‘vuile bommen’ genoemd.
4. Nucleaire middelen
Dit is de meest catastrofale vorm van terrorisme. Het gaat om de inzet van nucleaire middelen in de
vorm van kernwapens.
5
Samenvatting boek terrorisme ........................................................................................................................ 2
Hoofdstuk 1.1 en 1.2 Terrorisme als concept ..................................................................................................... 2
Hoofdstuk 3 Ontwikkeling van terrorismebestrijding ......................................................................................... 2
Hoofdstuk 5 radicalisering en extremisme ......................................................................................................... 3
Hoofdstuk 6 Cyberterrorisme ............................................................................................................................. 5
Hoofdstuk 7.2 CBRN-terrorisme in verschillende vormen .................................................................................. 5
Hoofdstuk 7.6 en 7.7 Inschatting dreiging en afronding .................................................................................... 6
Hoofdstuk 10.5 en 10.6 Jihadistische terrorisme en afsluiting ........................................................................... 6
Hoofdstuk 12.1 t/m 12.4 Contraterrorismestrategieën ..................................................................................... 6
Hoofdstuk 15 Deradicalisering, uittreding en re-integratie................................................................................ 7
Hoofdstuk 16.4 Afsluiting ................................................................................................................................... 8
Hoofdstuk 18.4 Nationale contraterrorismestrategie 2016-2020 ...................................................................... 9
Hoofdstuk 19 Tussen risico’s en aanslagen ...................................................................................................... 10
Hoofdstuk 20.1 en 20.3.2 Voor de aanslag-> terrorismebestrijding ................................................................ 10
Hoofdstuk 24.1.4 Contraterrorisme en ethiek .................................................................................................. 11
Hoofdstuk 24.2 Dilemma’s in contraterrorisme ............................................................................................... 12
Hoofdstuk 25.2 en 25.6-25.11 Terrorisme blijft................................................................................................ 12
Samenvatting artikelen terrorisme ................................................................................................................ 13
Week 1 multi-agency working and preventing violent extremism ................................................................... 13
Week 1 Brede benadering in de terrorismebestrijding: oorsprong, ontwikkeling en stand van zaken ............ 13
Week 1 Persoonsgerichte aanpak voorkoming radicalisering en extremisme ................................................. 14
Week 1 Welke mensenrechten zijn er? ............................................................................................................. 16
Week 1 Kernwaarden van Nederland ............................................................................................................... 16
Week 2 Nationale contraterrorismestrategie .................................................................................................. 17
Week 2 Terrorisme en extremisme: evalueren, versterken en blijven ontwikkelen ......................................... 18
Week 2 Nationale contraterrorismestrategie NCTV ......................................................................................... 18
Week 2 integrale aanpak terrorisme ................................................................................................................ 18
Week 2 Integrale aanpak terrorisme partnerinitiatieven ................................................................................. 18
Week 2 Rapportage over aanpak terrorisme naar de Tweede Kamer ............................................................. 19
Week 2 “Waarom jongeren radicaliseren en sympathie krijgen voor terrorisme: onrechtvaardigheid,
onzekerheid en bedreigde groepen” Hoofdstuk 2, 4.3 en 5 ............................................................................. 19
2 theoretisch model ..................................................................................................................................... 19
4.3/5 samenvatting en conclusie ................................................................................................................. 20
Week 4 Understandig the terrorist mindset ..................................................................................................... 21
1
, Week 6 Na de vrijlating .................................................................................................................................... 21
Week 6 Clutterbuck deradicalization programs and counterterrorism ............................................................ 24
Samenvatting boek terrorisme
Hoofdstuk 1.1 en 1.2 Terrorisme als concept
Het is onmogelijk om één definitie aan terrorisme te geven. Dit omdat terrorisme niet voor eenieder
terrorisme is op dat moment ‘one man’s terrorist is another man’s freedom fighter’.
3 redenen voor verschillen in de omschrijving van terrorisme:
1. Mediatiseren van de gebeurtenis
2. Behoefte aan relativering van het kwaad en leed dat terrorisme veroorzaakt
3. Definitie is afgeleide van politieke waarden en belangen
Hoofdstuk 3 Ontwikkeling van terrorismebestrijding
Terroristische aanslagen zijn geen doel op zich, maar een middel om onrust en angst te zaaien.
Definitie terroristisch oogmerk (wetboek van Strafrecht) = het streven om de bevolking van een land
ernstige vrees aan te jagen, dan wel een overheid te dwingen iets al dan niet te doen, of sociale
structuren ernstig te ontwrichten of zelfs te vernietigen.
Global terrorism database (GTD)= een openbare database, waar informatie en data over
terroristische activiteiten worden verzameld.
Terrorisme in Europa:
Tussen jaren 70 en 90-> nationalistisch terrorisme (groeperingen als IRA en ETA)
Terrorisme is niet nieuw en is ten alle tijden.
Eurobarometer= doet sinds 1974 onderzoek naar de publieke opinie van de Europese bevolking door
middel van surveys met betrekking tot een breed scala aan onderwerpen. In de Eurobarometer komt
van 1974 tot 2001 terrorisme amper voor. Dit veranderde drastisch na 9/11.
Vanaf 2004 is er een stijgende lijn te zien in de hoeveelheid terroristische incidenten met een piek in
2014.
Er zijn in totaal vijf dreigingsniveaus:
1. Minimaal
2. Beperkt
3. Aanzienlijk
4. Substantieel
5. Kritiek
2
,Hoofdstuk 5 radicalisering en extremisme
Extremisme en radicalisering kan gekoppeld worden aan politiek. Zo heb je extreemrechts of soms
links-radicaal. Verder is er het religieus extremisme.
Fasen model van radicalisering:
Onderscheiden van drie fasen:
1. Gevoeligheidsfase-> diverse drijfveren zorgen voor een opening voor een radicale
boodschap
2. Groepslidmaatschapsfase-> mensen worden lid van een radicale groep
3. Actiefase-> mensen gaan over tot handelen
Er zijn factoren op drie niveaus:
1. Microniveau-> factoren binnen de persoon
2. Mesoniveau-> factoren binnen de groepen waarvan de persoon deel uitmaakt
3. Macroniveau-> maatschappelijke factoren
Gurski beschrijft radicalisering van jonge moslims in de volgende termen:
1. Plotselinge toename van intolerantie in religieuze overtuigingen en een verandering in
gedrag;
2. Afwijzing van de islam of een afwijkende interpretatie van de islam;
3. Afkeuring van of intolerantie tegenover niet-moslims;
4. Afkeuring westerse politiek;
5. Afkeuring westerse levensstijl;
6. Associatie met gelijk denkenden in extremistische groepen en daarbij een verschuiving van
omgang in sociale cirkels;
7. Obsessie met jihadistische en gewelddadige extremistische websites en sociale media;
8. Obsessie met/geloof in een gezamenlijk narratief;
9. Wens om te reizen naar conflict zones of een obsessie met buitenlandse conflicten;
10. Obsessie met de gewelddadige jihad;
11. Obsessie met martelaarschap;
12. Obsessie met het Einde der Tijden;
3
,Bridge burning fenomeen van Bjorgo= jongeren worden opgenomen in extremistische neonazi
groeperingen en gesocialiseerd om banden met de buitenwereld te verbreken.
Triggerfactoren= factoren die radicalisering in gang zetten.
Op basis van drijfveren worden vier verschillende typen personen onderscheiden:
1. Identiteitszoekers-> op zoek naar positieve identiteit of bescherming van groep
2. Rechtvaardigheidszoekers-> zijn gedreven door zoektocht naar politieke rechtvaardigheid
3. Zingevingszoekers-> zoektocht naar houvast en zingeving in het leven
4. Sensatiezoekers-> op zoek naar spanning en avontuur
Belangrijk: iedere terrorist heeft een proces van radicalisering doorlopen maar niet iedereen die
radicaliseert wordt ook een terrorist.
Selectie waarop politieke en religieuze groeperingen op beoordeeld kunnen worden om te bepalen
of een groep extremistisch is of niet (Schmid):
1. Extremisten plaatsen zich buiten de meerderheid van de samenleving keuren de bestaande
sociale, politieke of wereldlijke orde af;
2. Extremisten streven ernaar het politieke systeem omver te werpen;
3. Extremisten hebben doorgaans een ideologisch programma of actieplan gericht op het
overnemen van, behouden van, de gemeenschappelijke of staatsrechtelijke macht;
4. Extremisten wijzen de universele rechten van de mens af;
5. Extremisten wijzen diversiteit en pluralisme af;
6. Extremisten volgen een ‘nobel’ doel waarbij hun filosofie is dat dit doel de middelen heiligt;
7. Extremisten staan achter en verheerlijken het gebruik van geweld om te vechten tegen wat
zij als kwaad zien;
8. Extremisten zijn zwart-wit denkers die de wereld willen schoenen;
9. Extremisten zijn intolerant ten opzichte van alle meningen die verschillen van hun eigen
dogmatische zichtpunt;
10. Extremisten vertonen fanatiek gedrag en portretteren zichzelf als zijnde bedreigd;
Hoe kan je radicalisering tegen gaan in de bovenstaande drie fases:
1. Preventieve maatregelen zoals voorlichting en maatschappelijk werk.
2. De focus ligt op het destabiliseren van de extremistische groep.
Weerbaarheid= de mate waarin burgers extremistische invloeden aan de hand van cognitieve,
affectieve en gedragsmatige indicatoren weerstaan en/of zich daartegen verzetten.
Bij weerbaarheid is het belangrijk om:
1. Te bepalen of weerbaarheid in het algemeen wordt gemeten of er gericht op een bepaalde
groep
2. De context in kaart te brengen (tijd, plaats, groep)
3. Het niveau van weerbaarheid te bepalen.
4
, Hoofdstuk 6 Cyberterrorisme
Er is geen consensus over de mate van dreiging van cyberterrorisme.
Er zijn volgens de enquête Swansea vier belangrijke elementen voor een definitie van
cyberterrorisme:
1. Het politiek motief
2. Digitaal middel of doel
3. Angst als beoogt effect
4. Fysieke gevolgen voor de kritische infrastructuur
Hactivism= de combinatie van activisme en hacken
De opsporing en vervolging van cybercrime is lastig omdat de daders vaak in het buitenland
verblijven en soms lastig te identificeren zijn.
Om te analyseren onder welke voorwaarden of omstandigheden niet-statelijke groeperingen kiezen
voor inzet van cybercapaciteiten wordt er gekeken naar:
• Motivatie (bepaalt het waarom)
• Vermogen (de technische mogelijkheden of het waarmee)
• Gelegenheid (de zich voordoende kans of mogelijkheid)
• Intentie (bepaalt het hoe en wat)
Cybercapaciteit= het beheersen van de operatie die plaatsvindt in de logische laag van digitale
systemen zoals computers, apparaten, en sensoren.
Cyberaanval= een bewuste computersysteem-op-computersysteem operatie die de werking van het
doelsysteem verstoort, uitschakelt, vernietigt, of overneemt, beschadigt of informatie van het
computersysteem steelt.
Cyberwapen= een cyberaanval die de mogelijkheid en de intentie heeft in direct of indirect fysieke
schade aan mensen, systemen of objecten toe te brengen.
Hoofdstuk 7.2 CBRN-terrorisme in verschillende vormen
CBRN-terrorisme= aanslagen met chemische, biologische, radiologische en nucleaire middelen. Het
gaat om terrorisme met onconventionele wapens die hun uitwerking niet per se bijzonder dodelijk
zijn.
Verschillende middelen en mogelijke uitwerking
1. Chemische middelen
Hierbij wordt gebruik gemaakt van niet-explosieve chemische stoffen-> meestal gassen
2. Biologische middelen
Dit poogt dood en paniek te zaaien door het verspreiden van virussen, bacteriën of schimmels die
schadelijk zijn voor mensen, dieren of planten.
3. Radiologische middelen
De inzet van zogeheten radiation dispersal devices (RDDs), ook wel ‘vuile bommen’ genoemd.
4. Nucleaire middelen
Dit is de meest catastrofale vorm van terrorisme. Het gaat om de inzet van nucleaire middelen in de
vorm van kernwapens.
5
