Oncologie
Meest voorkomende soorten kanker zijn
- Huidkanker (19%)
- Borstkanker (13%)
- Longkanker (12%)
- Prostaatkanker (12%)
- Darmkanker (11%)
Jaarlijks krijgen ongeveer 118.000 mensen kanker en dit zijn de meest voorkomende soorten kanker en bij elkaar is dat 66% van alle
diagnoses.
De ontwikkeling van kanker
Cellen kunnen door verschillende oorzaken beschadigd raken en afsterven. Dit gebeurt
dagelijks miljoenen keren in ons lichaam. Ons lichaam moet deze cellen vervangen, en dit
proces heet celdeling. Bij celdeling maakt een bestaande cel een kopie van zichzelf,
waarbij het DNA wordt gedupliceerd. In het DNA van de cellen zit informatie over
wanneer cellen zich moeten delen en wanneer ze moeten afsterven. Als er nieuwe cellen
nodig zijn, wordt de celdeling gestimuleerd om deze aan te maken. Zijn er te veel cellen?
Dan wordt een signaal gestuurd om de celdeling te remmen. Bij kanker is het DNA van
sommige cellen beschadigd, waardoor deze cellen geen signaal ontvangen om te stoppen
met delen, zelfs als er al genoeg nieuwe cellen zijn. Deze cellen blijven zich dus ongeremd
delen.
Kankercel
1. DNA van enkele cellen is beschadigd
2. Door deze mutatie ontvangen de cellen geen signaal om te stoppen met delen, zelfs niet wanneer er al voldoende cellen zijn
gevormd.
3. De cellen blijven zich ongeremd delen
4. De nieuwe gekopieerde cellen bevatten dezelfde DNA-beschadiging, waardoor ook zij zich snel blijven delen.
5. Dit leidt tot een ophoping van cellen, die uiteindelijk een tumor vormen.
6. Het ongecontroleerd en ongeremd delen van cellen als gevolg van DNA-beschadiging noemen we kanker.
Indeling tumoren
Tumoren
- Goedaardig (benigne)
- Kwaadaardig (maligne) = kanker
Verschil in groei tussen benigne en maligne tumoren
- Ingroei in omliggende weefsel. Maligne tumoren groeien door andere weefsel heen.
Infiltratieve of invasieve groei. Benigne tumoren drukken andere weefsels alleen opzij,
maar groeien niet in
- Verspreiding door het lichaam. Maligne tumoren kunnen uitzaaien (metastaseren)
waardoor uitzaaiing (metastasen) in andere delen van het lichaam kunnen ontstaan.
Benigne tumoren verspreiding zich niet door de rest van het lichaam.
, Type tumoren
Aan de naam die aan een tumor wordt gegeven, kan je vaak herkennen om welke type tumor het gaat:
- Sarcoom: kwaadaardige tumor uitgaande van steun- en tussenweefsel, welke delen of bot.
- Carcinoom: kwaadaardige tumor van epitheelcellen (bovenste laag cellen van de huid of slijmlaag)
- Glioom: tumor uitgaande van bepaalde hersencellen, kan zowel goedaardig als kwaadaardig zijn.
- Lipoom: goedaardige tumor van vetweefsel
- Myoom: goedaardige tumor van spierweefsel. Een myoom in de baarmoeder (vleesboom) is het meest bekend
Risicofactoren
- Leeftijd: Hoe meer celdelingen er in je leven hebben plaatsgevonden, hoe groter de kans op fouten
in het DNA.
- Geërfd DNA: Je erft DNA van zowel je moeder als je vader. Als het DNA van een van je ouders een
afwijking bevat, kan dit foutje worden doorgegeven aan het kind. Voorbeeld hiervan is het BRCA-
gen, dat het risico op borst- en eierstokkanker verhoogt.
- Infecties: Sommige bacteriën en virussen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van kanker, zoals
het humaan papillomavirus (HPV), dat een rol speelt bij baarmoederhalskanker.
- UV-straling en ioniserende straling: Blootstelling aan zonlicht, röntgenfoto’s en CT-scans kan
schade aan het DNA veroorzaken, wat kan leiden tot kanker.
-
Kankerverwekkende chemicaliën
- Kankerverwekkende chemicaliën
o Stoffen die het DNA beschadigen en zo de kans op kanker vergroten
§ Alcohol en sigarettenrook
§ Asbest
- Overgewicht (mineralen en vitamines worden niet goed opgenomen)
Huidkanker
- Vlekjes op de huid
- Vaak onschuldig
- Voorstadium van kanker
Meest voorkomende soorten kanker zijn
- Huidkanker (19%)
- Borstkanker (13%)
- Longkanker (12%)
- Prostaatkanker (12%)
- Darmkanker (11%)
Jaarlijks krijgen ongeveer 118.000 mensen kanker en dit zijn de meest voorkomende soorten kanker en bij elkaar is dat 66% van alle
diagnoses.
De ontwikkeling van kanker
Cellen kunnen door verschillende oorzaken beschadigd raken en afsterven. Dit gebeurt
dagelijks miljoenen keren in ons lichaam. Ons lichaam moet deze cellen vervangen, en dit
proces heet celdeling. Bij celdeling maakt een bestaande cel een kopie van zichzelf,
waarbij het DNA wordt gedupliceerd. In het DNA van de cellen zit informatie over
wanneer cellen zich moeten delen en wanneer ze moeten afsterven. Als er nieuwe cellen
nodig zijn, wordt de celdeling gestimuleerd om deze aan te maken. Zijn er te veel cellen?
Dan wordt een signaal gestuurd om de celdeling te remmen. Bij kanker is het DNA van
sommige cellen beschadigd, waardoor deze cellen geen signaal ontvangen om te stoppen
met delen, zelfs als er al genoeg nieuwe cellen zijn. Deze cellen blijven zich dus ongeremd
delen.
Kankercel
1. DNA van enkele cellen is beschadigd
2. Door deze mutatie ontvangen de cellen geen signaal om te stoppen met delen, zelfs niet wanneer er al voldoende cellen zijn
gevormd.
3. De cellen blijven zich ongeremd delen
4. De nieuwe gekopieerde cellen bevatten dezelfde DNA-beschadiging, waardoor ook zij zich snel blijven delen.
5. Dit leidt tot een ophoping van cellen, die uiteindelijk een tumor vormen.
6. Het ongecontroleerd en ongeremd delen van cellen als gevolg van DNA-beschadiging noemen we kanker.
Indeling tumoren
Tumoren
- Goedaardig (benigne)
- Kwaadaardig (maligne) = kanker
Verschil in groei tussen benigne en maligne tumoren
- Ingroei in omliggende weefsel. Maligne tumoren groeien door andere weefsel heen.
Infiltratieve of invasieve groei. Benigne tumoren drukken andere weefsels alleen opzij,
maar groeien niet in
- Verspreiding door het lichaam. Maligne tumoren kunnen uitzaaien (metastaseren)
waardoor uitzaaiing (metastasen) in andere delen van het lichaam kunnen ontstaan.
Benigne tumoren verspreiding zich niet door de rest van het lichaam.
, Type tumoren
Aan de naam die aan een tumor wordt gegeven, kan je vaak herkennen om welke type tumor het gaat:
- Sarcoom: kwaadaardige tumor uitgaande van steun- en tussenweefsel, welke delen of bot.
- Carcinoom: kwaadaardige tumor van epitheelcellen (bovenste laag cellen van de huid of slijmlaag)
- Glioom: tumor uitgaande van bepaalde hersencellen, kan zowel goedaardig als kwaadaardig zijn.
- Lipoom: goedaardige tumor van vetweefsel
- Myoom: goedaardige tumor van spierweefsel. Een myoom in de baarmoeder (vleesboom) is het meest bekend
Risicofactoren
- Leeftijd: Hoe meer celdelingen er in je leven hebben plaatsgevonden, hoe groter de kans op fouten
in het DNA.
- Geërfd DNA: Je erft DNA van zowel je moeder als je vader. Als het DNA van een van je ouders een
afwijking bevat, kan dit foutje worden doorgegeven aan het kind. Voorbeeld hiervan is het BRCA-
gen, dat het risico op borst- en eierstokkanker verhoogt.
- Infecties: Sommige bacteriën en virussen kunnen bijdragen aan de ontwikkeling van kanker, zoals
het humaan papillomavirus (HPV), dat een rol speelt bij baarmoederhalskanker.
- UV-straling en ioniserende straling: Blootstelling aan zonlicht, röntgenfoto’s en CT-scans kan
schade aan het DNA veroorzaken, wat kan leiden tot kanker.
-
Kankerverwekkende chemicaliën
- Kankerverwekkende chemicaliën
o Stoffen die het DNA beschadigen en zo de kans op kanker vergroten
§ Alcohol en sigarettenrook
§ Asbest
- Overgewicht (mineralen en vitamines worden niet goed opgenomen)
Huidkanker
- Vlekjes op de huid
- Vaak onschuldig
- Voorstadium van kanker
