Gezondheidsbevordering en preventie
Les 3.1: Preventie en gezondheidsbevordering in de GGZ
Voorbereiding:
Incidentie: het aantal nieuwe gevallen met de ziekte/het gezondheidsprobleem.
Prevalentie: hoeveelheid mensen op een bepaald moment die aan de ziekte/het
gezondheidsprobleem lijden.
uitleggen wat de preventieve taak van de verpleegkundige is bij zorgvragers met psychische
stoornissen
- Verpleegkundige in ambulant team.
- Huis, pension of mensen op straat bezoeken.
- Sterfte, ongelukkig leven of overlast voorkomen/beperken.
- Preventieve taken.
- Verstand hebben van het ziektebeeld.
- Medicatie delen, injecties geven.
- Ondersteunen, begeleiden en behandelen van mensen met (ernstige) psychische
aandoeningen en verslavingsproblemen.
uitleggen welke algemene barrières er zijn ten aanzien van gezondheidsbevordering in de GGZ
Algemene bevolking Professionals GGZ beleid
Gebrek aan kennis Kennis en ervaring van vroeg Beschikbare budgetten
detectie bij sommige beperkt
beroepsgroepen onvoldoende
Negatieve attitude t.a.v. Negatieve attitude t.a.v.
geestelijke geestelijke
gezondheidsproblemen gezondheidsproblemen
(stigma) (stigma)
de essentie van signaleringsplannen verwoorden met behulp van een voorbeeld
Een signaleringsplan = een methodiek die als doel heeft ervoor te zorgen dat het optreden van een
psychische crisis in de toekomst voorkomen wordt.
Een signaleringsplan bestaat uit twee delen:
1. Een beschrijving van de vroege voortekenen van een crisis in afzonderlijke fasen.
2. Een beschrijving wat de cliënt, sociaal netwerk en groepsleiders het beste kunnen doen bij
zo’n dreigende crisis in de afzonderlijke fasen die aan een crisis voorafgaan.
Terminologie bij een signaleringsplan:
Vroege voortekenen: dit zijn veranderingen in de beleving of het gedrag bij de cliënt die een
naderende crisis aankondigen.
Vroeg signalering: verwijst naar de inspanningen die verricht worden om de voortekenen van
een crisis in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken.
Vroege interventies: zijn de acties die bij de vroege voorteken per fase ondernomen worden.
,Dreigende crisis: vroege voortekenen:
Ontstaat meestal niet van het ene op het andere moment.
Meestal een aantal dagen of weken waarbij signalen zichtbaar zijn die op een crisis wijzen.
Dit zijn vroege signalen.
Het kan hierbij gaan om veranderingen in denken, voelen of gedrag.
decompensatie
Dreigende crisis
Vijf uitgangspunten
van een signaleringsplan:
1. De belevingswereld van de cliënt is het vertrekpunt: er wordt aangesloten bij
a. De dagelijkse realiteit van de cliënt (bijvoorbeeld achterdocht of wanen).
b. De doelen die de cliënt zelf stelt (wat is de hulpvraag/toekomstperspectief).
c. De ontwikkelfase: intelligentieniveau, sociaal – emotionele ontwikkeling.
2. Het signaleringsplan is een plan op maat.
3. Het werken met een signaleringsplan is een gezamenlijke activiteit van de cliënt, zijn sociaal
netwerk en groepsleider/behandelaar.
4. Het signaleringsplan behoeft voortdurend bijstelling.
5. Een positief waarderende houding van de hulpverlener.
De voorbereidende fase:
De voorbereidende fase is bedoeld ter voorbereiding voor het opstellen van een signaleringsplan wat
een gezamenlijke activiteit is tussen cliënt, sociaal netwerk en groepsleider/behandelaar.
Bij de voorbereidende fase moet je aandacht besteden aan de volgende stappen:
1. Geef uitleg over de doelstelling van dit gesprek.
2. Probeer in begrijpelijke taal voor de cliënt uit te leggen wat een signaleringsplan inhoud en
wat vroege signalen en interventies zijn. Maak gebruik van voorbeelden.
3. Geef uitleg over de stappen die gevolgd moeten gaan worden om een signaleringsplan op te
stellen en er effectief gebruik van te maken. De stappen zijn:
a. De voorbereiding.
b. Het inventariseren van vroege voortekenen en vroege interventies.
c. Het opstellen van het signaleringsplan.
4. Bespreek welke mogelijke positieve effecten het werken met signaleringsplannen zouden
kunnen opleveren voor de cliënt en zijn sociaal netwerk. Mogelijke positieve effecten zijn:
a. Het voorkomen of uitstellen van een terugval.
b. Toename van de autonomie van de cliënt.
c. Minder afhankelijkheid van de hulpverlening.
d. Meer mogelijkheden om zich in de toekomst op te richten.
e. Ondersteuning voor het sociaal netwerk in hun bejegening naar de cliënt.
, f. Verantwoordelijkheden van de cliënt, sociaal netwerk en groepsleider/behandelaar
worden vastgelegd.
5. Geef uitleg over de bijdrage die de cliënt, sociaal netwerk en groepsleider/behandelaar
kunnen leveren aan het werken met een signaleringsplan.
6.
a. Vraag aan de cliënt en sociaal netwerk of zij bereid zijn tot samenwerking bij het
opstellen van een signaleringsplan.
b. Inventariseer welke mogelijkheden de cliënt en zijn sociaal netwerk hebben en welke
bijdrage ze kunnen en willen leveren.
c. Ga ook na op welke wijze zij betrokken willen worden bij het opstellen van het
signaleringsplan.
7. Ga tot slot na of de cliënt en zijn sociaal netwerk de informatie uit dit introductiegesprek
goed begrepen hebben.
De inventarisatiefase:
Een goede beschrijving van vroege voortekenen van de cliënt staat centraal. Bij deze fase maakt de
groepsleider gebruik van een aantal verschillende informatie – bronnen:
Informatie van de cliënt zelf:
1. Geef de cliënt uitleg over de doelstelling van dit interview. Leg tevens uit welke
werkwijze je wilt gaan volgen. Probeer daarbij zoveel mogelijk aan te sluiten bij de
mogelijkheden van de cliënt.
2. De inventarisatie bestaat uit het zoeken naar vroege voortekenen die karakteristiek
zijn voor de verschillende fasen. De volgende fasen worden in kaart gebracht:
Fase 0: de situatie is normaal/stabiel (evenwicht).
Fase 1: het voorteken is licht tot matig aanwezig (dreigende crisis).
Fase 2: het voorteken is in ernstige mate aanwezig (decompensatie).
3. Bij deze fasen is het van belang dat de vroege voortekenen zoveel mogelijk termen
van (concreet) gedrag.
4. Bij het inventariseren kun je gebruik maken van de checklist signaleringsplannen die
gedurende het project ontwikkeld is. Deze checklist kan de groepsleider tevens
helpen om heel gericht in gesprek te gaan met de cliënt of diens sociaal netwerk
door het vooraf te formuleren van vragen en daarnaast richting geven aan de
observatie en het opstellen van het signaleringsplan.
5. Benoem tot slot de vijf belangrijkste vroege voortekenen.
Informatie van het sociaal netwerk:
1. In de voorbereidende fase heb je onderzocht welke mogelijkheden het sociaal
netwerk van de cliënt heeft om een bijdrage te kunnen leveren aan het opstellen van
het signaleringsplan.
2. Tijdens het interview met het sociaal netwerk door loop je de stappen 1 t/m 5 zoals
omschreven bij informatie van de cliënt zelf.
Informatie van collega groepsleiders en behandelaar:
o Is er geen diagnose gesteld door de behandelaar en wat betekent dit vervolgens voor
de mogelijkheden en toekomst perspectief voor de cliënt.
o Heeft er intelligentie onderzoek plaatsgevonden en zo ja, wat zijn de uitkomsten?
o Is er onderzoek verricht naar het sociaal en emotioneel functioneren?
o Beschrijf en bespreek achter een volgend de volgende kenmerken:
Motivatie.
Les 3.1: Preventie en gezondheidsbevordering in de GGZ
Voorbereiding:
Incidentie: het aantal nieuwe gevallen met de ziekte/het gezondheidsprobleem.
Prevalentie: hoeveelheid mensen op een bepaald moment die aan de ziekte/het
gezondheidsprobleem lijden.
uitleggen wat de preventieve taak van de verpleegkundige is bij zorgvragers met psychische
stoornissen
- Verpleegkundige in ambulant team.
- Huis, pension of mensen op straat bezoeken.
- Sterfte, ongelukkig leven of overlast voorkomen/beperken.
- Preventieve taken.
- Verstand hebben van het ziektebeeld.
- Medicatie delen, injecties geven.
- Ondersteunen, begeleiden en behandelen van mensen met (ernstige) psychische
aandoeningen en verslavingsproblemen.
uitleggen welke algemene barrières er zijn ten aanzien van gezondheidsbevordering in de GGZ
Algemene bevolking Professionals GGZ beleid
Gebrek aan kennis Kennis en ervaring van vroeg Beschikbare budgetten
detectie bij sommige beperkt
beroepsgroepen onvoldoende
Negatieve attitude t.a.v. Negatieve attitude t.a.v.
geestelijke geestelijke
gezondheidsproblemen gezondheidsproblemen
(stigma) (stigma)
de essentie van signaleringsplannen verwoorden met behulp van een voorbeeld
Een signaleringsplan = een methodiek die als doel heeft ervoor te zorgen dat het optreden van een
psychische crisis in de toekomst voorkomen wordt.
Een signaleringsplan bestaat uit twee delen:
1. Een beschrijving van de vroege voortekenen van een crisis in afzonderlijke fasen.
2. Een beschrijving wat de cliënt, sociaal netwerk en groepsleiders het beste kunnen doen bij
zo’n dreigende crisis in de afzonderlijke fasen die aan een crisis voorafgaan.
Terminologie bij een signaleringsplan:
Vroege voortekenen: dit zijn veranderingen in de beleving of het gedrag bij de cliënt die een
naderende crisis aankondigen.
Vroeg signalering: verwijst naar de inspanningen die verricht worden om de voortekenen van
een crisis in een zo vroeg mogelijk stadium te ontdekken.
Vroege interventies: zijn de acties die bij de vroege voorteken per fase ondernomen worden.
,Dreigende crisis: vroege voortekenen:
Ontstaat meestal niet van het ene op het andere moment.
Meestal een aantal dagen of weken waarbij signalen zichtbaar zijn die op een crisis wijzen.
Dit zijn vroege signalen.
Het kan hierbij gaan om veranderingen in denken, voelen of gedrag.
decompensatie
Dreigende crisis
Vijf uitgangspunten
van een signaleringsplan:
1. De belevingswereld van de cliënt is het vertrekpunt: er wordt aangesloten bij
a. De dagelijkse realiteit van de cliënt (bijvoorbeeld achterdocht of wanen).
b. De doelen die de cliënt zelf stelt (wat is de hulpvraag/toekomstperspectief).
c. De ontwikkelfase: intelligentieniveau, sociaal – emotionele ontwikkeling.
2. Het signaleringsplan is een plan op maat.
3. Het werken met een signaleringsplan is een gezamenlijke activiteit van de cliënt, zijn sociaal
netwerk en groepsleider/behandelaar.
4. Het signaleringsplan behoeft voortdurend bijstelling.
5. Een positief waarderende houding van de hulpverlener.
De voorbereidende fase:
De voorbereidende fase is bedoeld ter voorbereiding voor het opstellen van een signaleringsplan wat
een gezamenlijke activiteit is tussen cliënt, sociaal netwerk en groepsleider/behandelaar.
Bij de voorbereidende fase moet je aandacht besteden aan de volgende stappen:
1. Geef uitleg over de doelstelling van dit gesprek.
2. Probeer in begrijpelijke taal voor de cliënt uit te leggen wat een signaleringsplan inhoud en
wat vroege signalen en interventies zijn. Maak gebruik van voorbeelden.
3. Geef uitleg over de stappen die gevolgd moeten gaan worden om een signaleringsplan op te
stellen en er effectief gebruik van te maken. De stappen zijn:
a. De voorbereiding.
b. Het inventariseren van vroege voortekenen en vroege interventies.
c. Het opstellen van het signaleringsplan.
4. Bespreek welke mogelijke positieve effecten het werken met signaleringsplannen zouden
kunnen opleveren voor de cliënt en zijn sociaal netwerk. Mogelijke positieve effecten zijn:
a. Het voorkomen of uitstellen van een terugval.
b. Toename van de autonomie van de cliënt.
c. Minder afhankelijkheid van de hulpverlening.
d. Meer mogelijkheden om zich in de toekomst op te richten.
e. Ondersteuning voor het sociaal netwerk in hun bejegening naar de cliënt.
, f. Verantwoordelijkheden van de cliënt, sociaal netwerk en groepsleider/behandelaar
worden vastgelegd.
5. Geef uitleg over de bijdrage die de cliënt, sociaal netwerk en groepsleider/behandelaar
kunnen leveren aan het werken met een signaleringsplan.
6.
a. Vraag aan de cliënt en sociaal netwerk of zij bereid zijn tot samenwerking bij het
opstellen van een signaleringsplan.
b. Inventariseer welke mogelijkheden de cliënt en zijn sociaal netwerk hebben en welke
bijdrage ze kunnen en willen leveren.
c. Ga ook na op welke wijze zij betrokken willen worden bij het opstellen van het
signaleringsplan.
7. Ga tot slot na of de cliënt en zijn sociaal netwerk de informatie uit dit introductiegesprek
goed begrepen hebben.
De inventarisatiefase:
Een goede beschrijving van vroege voortekenen van de cliënt staat centraal. Bij deze fase maakt de
groepsleider gebruik van een aantal verschillende informatie – bronnen:
Informatie van de cliënt zelf:
1. Geef de cliënt uitleg over de doelstelling van dit interview. Leg tevens uit welke
werkwijze je wilt gaan volgen. Probeer daarbij zoveel mogelijk aan te sluiten bij de
mogelijkheden van de cliënt.
2. De inventarisatie bestaat uit het zoeken naar vroege voortekenen die karakteristiek
zijn voor de verschillende fasen. De volgende fasen worden in kaart gebracht:
Fase 0: de situatie is normaal/stabiel (evenwicht).
Fase 1: het voorteken is licht tot matig aanwezig (dreigende crisis).
Fase 2: het voorteken is in ernstige mate aanwezig (decompensatie).
3. Bij deze fasen is het van belang dat de vroege voortekenen zoveel mogelijk termen
van (concreet) gedrag.
4. Bij het inventariseren kun je gebruik maken van de checklist signaleringsplannen die
gedurende het project ontwikkeld is. Deze checklist kan de groepsleider tevens
helpen om heel gericht in gesprek te gaan met de cliënt of diens sociaal netwerk
door het vooraf te formuleren van vragen en daarnaast richting geven aan de
observatie en het opstellen van het signaleringsplan.
5. Benoem tot slot de vijf belangrijkste vroege voortekenen.
Informatie van het sociaal netwerk:
1. In de voorbereidende fase heb je onderzocht welke mogelijkheden het sociaal
netwerk van de cliënt heeft om een bijdrage te kunnen leveren aan het opstellen van
het signaleringsplan.
2. Tijdens het interview met het sociaal netwerk door loop je de stappen 1 t/m 5 zoals
omschreven bij informatie van de cliënt zelf.
Informatie van collega groepsleiders en behandelaar:
o Is er geen diagnose gesteld door de behandelaar en wat betekent dit vervolgens voor
de mogelijkheden en toekomst perspectief voor de cliënt.
o Heeft er intelligentie onderzoek plaatsgevonden en zo ja, wat zijn de uitkomsten?
o Is er onderzoek verricht naar het sociaal en emotioneel functioneren?
o Beschrijf en bespreek achter een volgend de volgende kenmerken:
Motivatie.
