Probleem 3 ISR
Leerdoelen
1. Wat is opsporing en wie kunnen optreden als opsporingsambtenaren?
Nadat de politie op de hoogte is van een strafbaar feit, zal hiernaar een onderzoek worden
gestart.
Voorbereidend onderzoek: politie start strafrechtelijk onderzoek na bijvoorbeeld aangifte.
Wordt onderzocht of er een strafbaar feit is gepleegd en of een verdachte kan worden
gevonden. Hiertegen zal bewijsmateriaal worden verzameld.
Voorbereiding want:
- Officier van justitie kan op basis van dit onderzoek kiezen voor
dagvaarding/strafbeschikking. Of zaak seponeren.
- Verzamelen materiaal op basis waarvan de rechter de vragen van delictsomschrijving
kan vervullen.
Om de waarheid te achterhalen kan bepaald onderzoek worden gedaan. Hiervoor zijn
verschillende bevoegdheden die leiden tot bewijsmateriaal.
Art. 132 Sv: voorbereidend onderzoek is het onderzoek dat aan het onderzoek ter
terechtzitting voorafgaat. Het bestaat uit fasen:
- Opsporingsonderzoek;
- Verkennend onderzoek (speelt in veel zaken geen rol).
Verdenking (Art. 27 Sv): wanneer op grond van feiten of omstandigheden een redelijk
vermoeden is gerezen dat een strafbaar feit heeft plaatsgevonden.
Opsporingsonderzoek: n.a.v. een verdenking wordt een strafrechtelijk onderzoek gestart.
Onder verantwoordelijkheid van de officier van justitie wordt onderzoek gedaan naar de
aanleiding van een redelijk vermoeden dat een strafbaar feit is begaan. Wordt gedaan door
opsporingsambtenaren (vaak politie). Hierbij worden opsporingsbevoegdheden toegepast.
Proactief onderzoek: opsporingsonderzoek op moment waarop nog geen verdenking
bestaat.
Speciaal voor de aanpak van de georganiseerde criminaliteit zijn bijzondere
opsporingsbevoegdheden in het leven geroepen, deze kunnen al in de fase vooraf aan de
verdenking worden toegepast. (Art. 126o-z Sv).
Opsporing en controle
Veel bijzondere wetten geven de mogelijkheid om controles uit te voeren
(controlebevoegdheden), zoals alcoholcontrole zonder verdenking.
Controle: toezicht op de naleving van een wet. Is zonder verdenking en niet gericht op een
bepaalde persoon. Tijdens controle kan wel verdenking ontstaan. Zo gaan controle en
opsporing hand in hand.
We onderscheiden twee soorten situaties:
1. Er wordt een feit geconstateerd dat strafbaar is gesteld in de wet op grond waarvan
werd gecontroleerd.
2. Een feit wordt geconstateerd dat in een andere wet strafbaar is gesteld. (Vinden
wapen bij controle op grond van Wegenverkeerswet) Ook dan kan controle overgaan
in opsporing; opsporing op basis van de andere wet. = voortgezette toepassing van
bevoegdheden.
, Controlebevoegdheden mogen niet worden misbruikt om de opsporing te vereenvoudigen.
Als er sprake is van een verdachte, moeten opsporingsbevoegdheden worden toegepast.
Anders détournement de pouvoir (misbruik van bevoegdheid).
Medewerking aan controles is verplicht. Weigering om mee te werken is zelfstandig
strafbaar gesteld.
De aanvang van het opsporingsonderzoek
Een opsporingsonderzoek kan pas beginnen als een opsporingsambtenaar op de hoogte is
van bepaalde verdachte feiten/omstandigheden.
Kan ook door slachtoffer zijn dat aangifte heeft gedaan.
Aangifte: een verklaring van het slachtoffer of een andere persoon waarin deze meldt dat
een strafbaar feit heeft plaatsgevonden. Kan mondeling, maar ook schriftelijk of digitaal.
(Art. 163 Sv)
Klachtdelicten (art. 164 Sv): Bij verdenking van sommige delicten mag alleen worden
vervolgd als slachtoffer verzoek tot vervolging doet bij aangifte.
Art. 160 Sv: in sommige gevallen plicht tot aangifte. Aangifte is ook mogelijk bij beraamde
feiten; hoeft nog niet gepleegd te zijn.
Andere mogelijke startpunten voor onderzoek: melding/tip, klachten omwonenden en
betrapping op heterdaad door politieagenten zelf.
Opsporingsambtenaren
Bij het verrichten van opsporingsbevoegdheden wordt inbreuk gemaakt op rechten, daarom
heeft niet iedereen deze bevoegdheden. Veel opsporingsbevoegdheden mogen alleen
worden uitgeoefend door opsporingsambtenaren.
Opsporingsambtenaren: ambtenaren (meestal politie) die door de wet belast worden met
de taak strafbare feiten op te sporen. Wie dat zijn wordt bepaald in wet.
We onderscheiden twee categorieën:
- Algemene opsporingsambtenaren (Art. 141 Sv): Taak is opsporen van alle strafbare
feiten. Maakt niet uit in welke wet een gedraging strafbaar is gesteld.
- Buitengewone opsporingsambtenaren (Art. 142 Sv): Taak is beperkt tot bepaalde
strafbare feiten uit een of meer bijzondere wetten. Welke wordt vastgesteld door
autoriteit die taak toebedeelt.
Het OM als leider van het opsporingsonderzoek
De verantwoordelijkheid van alle opsporingsactiviteiten berust bij de officier van justitie.
- Art. 148 lid 2 SV;
- Voor politie art. 12 Politiewet 2012.
Officier van justitie is ook zelf belast met opsporing. Sommige opsporingshandelingen mogen
alleen door hem worden verricht.
- Deskundigen benoemen om bepaald onderzoek te doen (art. 150 Sv);
- DNA-onderzoek laten uitvoeren (art. 151a Sv);
- Vorderingen doen bij rechter-commissaris (art. 63 Sv).
In praktijk houdt politie zich onder verantwoordelijkheid van OM bezig met opsporing.
Hierbij grote zelfstandigheid voor politie, maar formeel onder gezag van OM. Wel is er beleid
bepaald door OM waar politie zich aan moet houden. Bij grotere zaken heeft OM touwtjes
wel strak in handen.
Leerdoelen
1. Wat is opsporing en wie kunnen optreden als opsporingsambtenaren?
Nadat de politie op de hoogte is van een strafbaar feit, zal hiernaar een onderzoek worden
gestart.
Voorbereidend onderzoek: politie start strafrechtelijk onderzoek na bijvoorbeeld aangifte.
Wordt onderzocht of er een strafbaar feit is gepleegd en of een verdachte kan worden
gevonden. Hiertegen zal bewijsmateriaal worden verzameld.
Voorbereiding want:
- Officier van justitie kan op basis van dit onderzoek kiezen voor
dagvaarding/strafbeschikking. Of zaak seponeren.
- Verzamelen materiaal op basis waarvan de rechter de vragen van delictsomschrijving
kan vervullen.
Om de waarheid te achterhalen kan bepaald onderzoek worden gedaan. Hiervoor zijn
verschillende bevoegdheden die leiden tot bewijsmateriaal.
Art. 132 Sv: voorbereidend onderzoek is het onderzoek dat aan het onderzoek ter
terechtzitting voorafgaat. Het bestaat uit fasen:
- Opsporingsonderzoek;
- Verkennend onderzoek (speelt in veel zaken geen rol).
Verdenking (Art. 27 Sv): wanneer op grond van feiten of omstandigheden een redelijk
vermoeden is gerezen dat een strafbaar feit heeft plaatsgevonden.
Opsporingsonderzoek: n.a.v. een verdenking wordt een strafrechtelijk onderzoek gestart.
Onder verantwoordelijkheid van de officier van justitie wordt onderzoek gedaan naar de
aanleiding van een redelijk vermoeden dat een strafbaar feit is begaan. Wordt gedaan door
opsporingsambtenaren (vaak politie). Hierbij worden opsporingsbevoegdheden toegepast.
Proactief onderzoek: opsporingsonderzoek op moment waarop nog geen verdenking
bestaat.
Speciaal voor de aanpak van de georganiseerde criminaliteit zijn bijzondere
opsporingsbevoegdheden in het leven geroepen, deze kunnen al in de fase vooraf aan de
verdenking worden toegepast. (Art. 126o-z Sv).
Opsporing en controle
Veel bijzondere wetten geven de mogelijkheid om controles uit te voeren
(controlebevoegdheden), zoals alcoholcontrole zonder verdenking.
Controle: toezicht op de naleving van een wet. Is zonder verdenking en niet gericht op een
bepaalde persoon. Tijdens controle kan wel verdenking ontstaan. Zo gaan controle en
opsporing hand in hand.
We onderscheiden twee soorten situaties:
1. Er wordt een feit geconstateerd dat strafbaar is gesteld in de wet op grond waarvan
werd gecontroleerd.
2. Een feit wordt geconstateerd dat in een andere wet strafbaar is gesteld. (Vinden
wapen bij controle op grond van Wegenverkeerswet) Ook dan kan controle overgaan
in opsporing; opsporing op basis van de andere wet. = voortgezette toepassing van
bevoegdheden.
, Controlebevoegdheden mogen niet worden misbruikt om de opsporing te vereenvoudigen.
Als er sprake is van een verdachte, moeten opsporingsbevoegdheden worden toegepast.
Anders détournement de pouvoir (misbruik van bevoegdheid).
Medewerking aan controles is verplicht. Weigering om mee te werken is zelfstandig
strafbaar gesteld.
De aanvang van het opsporingsonderzoek
Een opsporingsonderzoek kan pas beginnen als een opsporingsambtenaar op de hoogte is
van bepaalde verdachte feiten/omstandigheden.
Kan ook door slachtoffer zijn dat aangifte heeft gedaan.
Aangifte: een verklaring van het slachtoffer of een andere persoon waarin deze meldt dat
een strafbaar feit heeft plaatsgevonden. Kan mondeling, maar ook schriftelijk of digitaal.
(Art. 163 Sv)
Klachtdelicten (art. 164 Sv): Bij verdenking van sommige delicten mag alleen worden
vervolgd als slachtoffer verzoek tot vervolging doet bij aangifte.
Art. 160 Sv: in sommige gevallen plicht tot aangifte. Aangifte is ook mogelijk bij beraamde
feiten; hoeft nog niet gepleegd te zijn.
Andere mogelijke startpunten voor onderzoek: melding/tip, klachten omwonenden en
betrapping op heterdaad door politieagenten zelf.
Opsporingsambtenaren
Bij het verrichten van opsporingsbevoegdheden wordt inbreuk gemaakt op rechten, daarom
heeft niet iedereen deze bevoegdheden. Veel opsporingsbevoegdheden mogen alleen
worden uitgeoefend door opsporingsambtenaren.
Opsporingsambtenaren: ambtenaren (meestal politie) die door de wet belast worden met
de taak strafbare feiten op te sporen. Wie dat zijn wordt bepaald in wet.
We onderscheiden twee categorieën:
- Algemene opsporingsambtenaren (Art. 141 Sv): Taak is opsporen van alle strafbare
feiten. Maakt niet uit in welke wet een gedraging strafbaar is gesteld.
- Buitengewone opsporingsambtenaren (Art. 142 Sv): Taak is beperkt tot bepaalde
strafbare feiten uit een of meer bijzondere wetten. Welke wordt vastgesteld door
autoriteit die taak toebedeelt.
Het OM als leider van het opsporingsonderzoek
De verantwoordelijkheid van alle opsporingsactiviteiten berust bij de officier van justitie.
- Art. 148 lid 2 SV;
- Voor politie art. 12 Politiewet 2012.
Officier van justitie is ook zelf belast met opsporing. Sommige opsporingshandelingen mogen
alleen door hem worden verricht.
- Deskundigen benoemen om bepaald onderzoek te doen (art. 150 Sv);
- DNA-onderzoek laten uitvoeren (art. 151a Sv);
- Vorderingen doen bij rechter-commissaris (art. 63 Sv).
In praktijk houdt politie zich onder verantwoordelijkheid van OM bezig met opsporing.
Hierbij grote zelfstandigheid voor politie, maar formeel onder gezag van OM. Wel is er beleid
bepaald door OM waar politie zich aan moet houden. Bij grotere zaken heeft OM touwtjes
wel strak in handen.
