Samenvatting Mediagebruik
Onderwerpen in deze samenvatting:
Uses & Gratifications (U&G)
Theory of Planned Behavior (TPB)
Sociaal Cognitieve Theorie
Gewoonte en verslaving
SESAM (Selective Exposure for Self- and Affect Management Model
Sociologische theorieën
,Kennisclip 1: Uses & Gratifications (U&G)
Rosengren, 1974
De communicatiewetenschap is ontstaan uit de angst voor de effecten van media. Media zou de
mensen ongelimiteerd kunnen beïnvloeden, maar uit onderzoek kwamen nauwelijks effecten. Het
roer werd radicaal omgegooid, er werd niet meer onderzocht wat media met mensen doet, maar
wat mensen met media doen. Zo ontstond een nieuwe onderzoekstraditie (door Katz in 1959) en die
is vervolgens schematisch samengevat door Rosengren namelijk het Uses & Gratifications model
(1974).
Communicatie vindt altijd plaats in een context dat geldt ook voor massacommunicatie. De
samenleving en individuele karakteristieken (de lichtblauwe vlakken in afbeelding) zijn hier beide op
van invloed.
- Mensen leven in een samenleving, daar kun je ze niet los van zien, maar de samenleving zit
ook in mensen. De mediastructuur (complete medialandschap; krant, video, streamen, etc.)
is ook deel van de samenleving.
- De individuele karakteristieken (psychologische kenmerken, sociale positie,
levensgeschiedenis) van personen, alles wat een persoon uniek maakt, heeft invloed op zijn
of haar mediagebruik. Volgens het model leiden basisbehoeften tot subjectief waargenomen
problemen en subjectief waargenomen oplossingen.
Je verandert als individu door mediagebruik. De samenleving verandert ook door mediagebruik. Er is
ook een terugkoppeling van context naar behoeften. Al het eerder getoonde mediagebruik heeft
invloed. Men gaat er binnen de Uses en Gratifications theory vanuit dat men zich van dit alles bewust
is. Ze zouden het dus kunnen benoemen en zouden er met de onderzoeker over kunnen praten. Het
gaat dus over bewust mediagedrag.
, Uitleg van het model Uses en Gratifications:
Helemaal links in de afbeelding staat (basis-)behoeften. Basis tussen haakjes omdat behoeften van
mensen in de jaren kunnen veranderen zoals behoefte van sociaal contact of uitdagingen.
Naast dit vak zijn twee vakken namelijk:
- Subjectieve waargenomen problemen (bijvoorbeeld ik verveel me)
- Subjectieve waargenomen oplossingen (bijvoorbeeld ik ga Netflix kijken)
Vervolgens een vak met Motieven: bovengenoemde twee vakken leiden samen tot motieven. En dat
leidt vervolgens weer tot gedrag. De volgende twee blokken.
- Uses: media- gedrag
- Ander gedrag
Dit gedrag kan leiden tot bevrediging van behoeften (of niet): Gratificaties.
Maar gratificaties zitten ook nog ergens anders in het model.
Daarnaast zit er terugkoppeling in het model. Zie de gele pijlen. Mediagedrag en ander gedrag
hebben altijd gevolgen voor individuen. De samenleving veranderd ook. Omdat je als individu gebruik
maakt van media heb je invloed op de mediastructuur. Denk hierbij aan bijvoorbeeld likes, kijkcijfers
en recensies. Terugkoppeling vanuit gratificaties naar de (basis-)behoeften verloopt via de context.
VOORBEELD:
Stel je voor dat een jongere, Mark, tijdens een periode van sociaal isolement en eenzaamheid in zijn
leven verkeert. Hij heeft sterke behoeften aan sociaal contact en afleiding. In de context van Uses and
Gratifications zou dit als volgt kunnen worden geanalyseerd:
1. Behoeften (Basisbehoeften): Mark voelt zich eenzaam en verveeld (subjectieve waargenomen
problemen) en heeft behoefte aan sociaal contact en afleiding.
2. Subjectieve waargenomen oplossingen: Om zijn eenzaamheid en verveling te verminderen, kiest
Mark ervoor om sociale media en streamingdiensten zoals Netflix te gebruiken. Hij realiseert zich dat
deze platforms hem kunnen helpen om in contact te blijven met vrienden, familie, en entertainment
te bieden.
3. Motieven: De behoefte aan sociaal contact en afleiding leidt tot de motieven om sociale media en
streamingdiensten te gebruiken. Mark heeft dus specifieke motieven zoals 'sociale interactie' en
'ontspanning'.
4. Gedrag: Mark begint regelmatig sociale media te gebruiken om met vrienden te communiceren en
om nieuwe online vriendschappen te ontwikkelen. Hij begint ook series en films op Netflix te
bekijken.
5. Uses (Media-gedrag): Mark's gebruik van sociale media en Netflix is zijn mediagedrag dat gericht is
op het bevredigen van zijn behoeften aan sociaal contact en afleiding.
6. Gratificaties: Mark ervaart bevrediging omdat hij zich minder eenzaam voelt door sociale media te
gebruiken om in contact te blijven met anderen en vermaakt wordt door de content op Netflix. Deze
bevrediging komt voort uit het gebruik van media om zijn behoeften te vervullen.
Onderwerpen in deze samenvatting:
Uses & Gratifications (U&G)
Theory of Planned Behavior (TPB)
Sociaal Cognitieve Theorie
Gewoonte en verslaving
SESAM (Selective Exposure for Self- and Affect Management Model
Sociologische theorieën
,Kennisclip 1: Uses & Gratifications (U&G)
Rosengren, 1974
De communicatiewetenschap is ontstaan uit de angst voor de effecten van media. Media zou de
mensen ongelimiteerd kunnen beïnvloeden, maar uit onderzoek kwamen nauwelijks effecten. Het
roer werd radicaal omgegooid, er werd niet meer onderzocht wat media met mensen doet, maar
wat mensen met media doen. Zo ontstond een nieuwe onderzoekstraditie (door Katz in 1959) en die
is vervolgens schematisch samengevat door Rosengren namelijk het Uses & Gratifications model
(1974).
Communicatie vindt altijd plaats in een context dat geldt ook voor massacommunicatie. De
samenleving en individuele karakteristieken (de lichtblauwe vlakken in afbeelding) zijn hier beide op
van invloed.
- Mensen leven in een samenleving, daar kun je ze niet los van zien, maar de samenleving zit
ook in mensen. De mediastructuur (complete medialandschap; krant, video, streamen, etc.)
is ook deel van de samenleving.
- De individuele karakteristieken (psychologische kenmerken, sociale positie,
levensgeschiedenis) van personen, alles wat een persoon uniek maakt, heeft invloed op zijn
of haar mediagebruik. Volgens het model leiden basisbehoeften tot subjectief waargenomen
problemen en subjectief waargenomen oplossingen.
Je verandert als individu door mediagebruik. De samenleving verandert ook door mediagebruik. Er is
ook een terugkoppeling van context naar behoeften. Al het eerder getoonde mediagebruik heeft
invloed. Men gaat er binnen de Uses en Gratifications theory vanuit dat men zich van dit alles bewust
is. Ze zouden het dus kunnen benoemen en zouden er met de onderzoeker over kunnen praten. Het
gaat dus over bewust mediagedrag.
, Uitleg van het model Uses en Gratifications:
Helemaal links in de afbeelding staat (basis-)behoeften. Basis tussen haakjes omdat behoeften van
mensen in de jaren kunnen veranderen zoals behoefte van sociaal contact of uitdagingen.
Naast dit vak zijn twee vakken namelijk:
- Subjectieve waargenomen problemen (bijvoorbeeld ik verveel me)
- Subjectieve waargenomen oplossingen (bijvoorbeeld ik ga Netflix kijken)
Vervolgens een vak met Motieven: bovengenoemde twee vakken leiden samen tot motieven. En dat
leidt vervolgens weer tot gedrag. De volgende twee blokken.
- Uses: media- gedrag
- Ander gedrag
Dit gedrag kan leiden tot bevrediging van behoeften (of niet): Gratificaties.
Maar gratificaties zitten ook nog ergens anders in het model.
Daarnaast zit er terugkoppeling in het model. Zie de gele pijlen. Mediagedrag en ander gedrag
hebben altijd gevolgen voor individuen. De samenleving veranderd ook. Omdat je als individu gebruik
maakt van media heb je invloed op de mediastructuur. Denk hierbij aan bijvoorbeeld likes, kijkcijfers
en recensies. Terugkoppeling vanuit gratificaties naar de (basis-)behoeften verloopt via de context.
VOORBEELD:
Stel je voor dat een jongere, Mark, tijdens een periode van sociaal isolement en eenzaamheid in zijn
leven verkeert. Hij heeft sterke behoeften aan sociaal contact en afleiding. In de context van Uses and
Gratifications zou dit als volgt kunnen worden geanalyseerd:
1. Behoeften (Basisbehoeften): Mark voelt zich eenzaam en verveeld (subjectieve waargenomen
problemen) en heeft behoefte aan sociaal contact en afleiding.
2. Subjectieve waargenomen oplossingen: Om zijn eenzaamheid en verveling te verminderen, kiest
Mark ervoor om sociale media en streamingdiensten zoals Netflix te gebruiken. Hij realiseert zich dat
deze platforms hem kunnen helpen om in contact te blijven met vrienden, familie, en entertainment
te bieden.
3. Motieven: De behoefte aan sociaal contact en afleiding leidt tot de motieven om sociale media en
streamingdiensten te gebruiken. Mark heeft dus specifieke motieven zoals 'sociale interactie' en
'ontspanning'.
4. Gedrag: Mark begint regelmatig sociale media te gebruiken om met vrienden te communiceren en
om nieuwe online vriendschappen te ontwikkelen. Hij begint ook series en films op Netflix te
bekijken.
5. Uses (Media-gedrag): Mark's gebruik van sociale media en Netflix is zijn mediagedrag dat gericht is
op het bevredigen van zijn behoeften aan sociaal contact en afleiding.
6. Gratificaties: Mark ervaart bevrediging omdat hij zich minder eenzaam voelt door sociale media te
gebruiken om in contact te blijven met anderen en vermaakt wordt door de content op Netflix. Deze
bevrediging komt voort uit het gebruik van media om zijn behoeften te vervullen.
