Klinisch onderzoek van de heup
Mevr. Franco
Overzicht van de te kennen testen:
Sacro-iliacale testen
Testen mbt beenlengteverschil
Testen mbt uitsluiten ernstige pathologie
Specifieke aanvullende testen mbt heuppathologie
Algemene kennis
Heup is een 3assis gewricht
- Endo en exo -> tranversaal vlak -> cranio-caudale as
- Flexie en extensie
- Add en abductie
Excentrisch spierwerk
- Verlenging van de spier
Concentrisch spierwerk
- Verkorting van de spier
Isometrisch spierwerk
- Zodanig veel weerstand geven zodat er geen beweging kan plaatsvinden
- (=een weerstandsonderzoek waarin er geen beweging plaats vindt)
Actief onderzoek
- Contractiele structuren en niet contractiele structuren testen
- De passieve structuren -> de niet contractiele worden dus ook op spanning gebracht
en dus ook deels getest
Passief onderzoek:
- Info over: ROM, mobiliteit, eindgevoel, pijn,…
1. Sacro -iliacaal gewricht
1.1 Het sacro-iliacaal gewricht
= Het gewricht tussen os sacrum en het os ilium
“amphiartrose”
Onregelmatig gewrichtsoppervlak en heel sterk gewrichtskapsel
Sacro-iliacale disfunctie kan voor lage rugpijn zorgen
Onderzoek van het SI-gewricht kan niet los gezien worden van onderzoek lage rug, heup en
beenlengteverschil.
Bewegingen thv ilium, os sacrum en lumbale wervelkollom kunnen niet los van elkaar gezien
worden.
Het Si gewricht heeft niet zo’n grote bewegingsomvang
- Omdat het ilium en sacrum (het bekkengewricht) veel stabiliteit moeten genereren
Je wil weten hoe je bekken staat.
1
, - Je wil weten of de 2 iliums symmetrisch staan, af staat ene bekken kam hoger dan
andere, zit er een verwringing (rotatie) in,…
1.1.1 Bewegingen in het SI-gewricht
Nutatie
- Het sacrum beweegt naar voor tov het ilium
- Je beweegt naar voor (anterieur) -> je sacrum beweegt ook naar voor -> bovenste
deel beweegt naar voor
Contranutatie
- Sacrum beweegt naar achter tov ilium
- Je beweegt naar achter (posterieur) -> achterwaarts bewegen sacrum tov ilium ->
basis sacrum beweegt naar achter
1.1.2 Kapsel en ligamenten SI
De ligamenten en kapsel van het SI-gewricht hebben een belangrijke rol in sacro-iliacale
disfunctie
- Ligamentum iliolumbale
- Ligamentum sacro-iliacale posterior
- …
Afhankelijk van de stand van het ilium kunnen deze structuren onder stress/spanning komen.
- Deze stress/spanning kan zorgen dat er een kleine verrekking op de ligamenten zit en
dit voor pijn kan zorgen.
1.1.3 Sacro-iliacale pathologie en disfuncties
Sacro-illitis
- = acute of chronische ontsteking van het SI
- Vaak icm reumatische aandoeningen
Sacro-iliacale artrose
- Degeneratieve afwijkingen
- Kruisband- slijtage
- Artritis vs artrose
- Artritis = ontsteking gewricht
- Artrose = degeneratie van het gewricht (slijtage)
Sacro-iliacale instabiliteit/hypermobiliteit
- Komt vaak voor tijdens de zwangerschap
- Kan zowel unilateraal als bilateraal
- Bekken begint functie te verliezen -> ligamenten worden soepeler waardoor
bekkenhelften beginnen te verschuiven -> zorgt voor pijn
Sacro-iliacale bloccade/ bekkenverwringing
- Gaat vaak samen met instabiliteit van het bekken
- “foutieve” stand van het ilium tov sacrum
- Ilium is naar anterieur of naar posterieur gekanteld
- Vaak na trauma (bvb val)
- Meestal unilateral
2
, - Vaak icm strain / spanning thv ligamentum sacro-ilacale posterior
1.1.4 SI gewrichtspijn
Deze pijn kan gevoeld worden op de plaats van het gewricht, en uitstralen in hetzelfde been
tot aan de voet.
De pijn kan in de lies gevoeld worden
Meestal heeft m’n pijn in de dorsale regio
Mogelijke oorzaken van de pijn:
- Sacro-ili-itis
- Sacro-iliacale instabiliteit
- Verminderde mobiliteit in het sacro-iliacale gewricht
- Artrose
- Morbus Bechterew
Bij sacro-iliacale pijn komt vaak drukpijn thv de dorsale sacro-iliacale gewrichten
- Deze ligamenten liggen caudaal van de spina iliaca posterior superior
- Deze ligamenten komen vaak onder stress en spanning bij sacro-iliacale
problematiek.
1.2. Sacro-iliacale testen
1.2.1 Inspectie en palpatie SIPS en SIAS
Als je de bekkenstand wil controleren (sacro-iliacale gewricht), dan ga je kijken naar stand
van SIPS en SIAS. (net onder de SIPS palperen)
Je kijkt of de SIPS en SIAS gelijk staan
- Ene hoger dan ander?
- Is er een verwringing?
- …
Interpretatie (vb:)
- Re SIPS en re SIAS lager dan linkerkant
- Rechter SIPS lager dan linker SIPS, en rechter SIAS lager dan linker SIAS
1.2.2 Mobiliteitstesten SIG
Vorlauftest
Test om de mobiliteit/bewegelijkheid in het sacro-iliacale gewricht te testen
- Is er blokkade aanwezig?
- Is er verwringing aanwezig?
Test
- Stand pt
- Palperen beide SIPS
- Pt naar voor laten buigen -> SIPS blijven palperen
- Je SIPS (duimen) moeten lichtjes mee naar voor/boven/craniaal -> negatieve test
- 1 SIPS beweegt vroeger naar craniaal dan andere -> positieve test
• Kan wijzen op een verwringing
3
Mevr. Franco
Overzicht van de te kennen testen:
Sacro-iliacale testen
Testen mbt beenlengteverschil
Testen mbt uitsluiten ernstige pathologie
Specifieke aanvullende testen mbt heuppathologie
Algemene kennis
Heup is een 3assis gewricht
- Endo en exo -> tranversaal vlak -> cranio-caudale as
- Flexie en extensie
- Add en abductie
Excentrisch spierwerk
- Verlenging van de spier
Concentrisch spierwerk
- Verkorting van de spier
Isometrisch spierwerk
- Zodanig veel weerstand geven zodat er geen beweging kan plaatsvinden
- (=een weerstandsonderzoek waarin er geen beweging plaats vindt)
Actief onderzoek
- Contractiele structuren en niet contractiele structuren testen
- De passieve structuren -> de niet contractiele worden dus ook op spanning gebracht
en dus ook deels getest
Passief onderzoek:
- Info over: ROM, mobiliteit, eindgevoel, pijn,…
1. Sacro -iliacaal gewricht
1.1 Het sacro-iliacaal gewricht
= Het gewricht tussen os sacrum en het os ilium
“amphiartrose”
Onregelmatig gewrichtsoppervlak en heel sterk gewrichtskapsel
Sacro-iliacale disfunctie kan voor lage rugpijn zorgen
Onderzoek van het SI-gewricht kan niet los gezien worden van onderzoek lage rug, heup en
beenlengteverschil.
Bewegingen thv ilium, os sacrum en lumbale wervelkollom kunnen niet los van elkaar gezien
worden.
Het Si gewricht heeft niet zo’n grote bewegingsomvang
- Omdat het ilium en sacrum (het bekkengewricht) veel stabiliteit moeten genereren
Je wil weten hoe je bekken staat.
1
, - Je wil weten of de 2 iliums symmetrisch staan, af staat ene bekken kam hoger dan
andere, zit er een verwringing (rotatie) in,…
1.1.1 Bewegingen in het SI-gewricht
Nutatie
- Het sacrum beweegt naar voor tov het ilium
- Je beweegt naar voor (anterieur) -> je sacrum beweegt ook naar voor -> bovenste
deel beweegt naar voor
Contranutatie
- Sacrum beweegt naar achter tov ilium
- Je beweegt naar achter (posterieur) -> achterwaarts bewegen sacrum tov ilium ->
basis sacrum beweegt naar achter
1.1.2 Kapsel en ligamenten SI
De ligamenten en kapsel van het SI-gewricht hebben een belangrijke rol in sacro-iliacale
disfunctie
- Ligamentum iliolumbale
- Ligamentum sacro-iliacale posterior
- …
Afhankelijk van de stand van het ilium kunnen deze structuren onder stress/spanning komen.
- Deze stress/spanning kan zorgen dat er een kleine verrekking op de ligamenten zit en
dit voor pijn kan zorgen.
1.1.3 Sacro-iliacale pathologie en disfuncties
Sacro-illitis
- = acute of chronische ontsteking van het SI
- Vaak icm reumatische aandoeningen
Sacro-iliacale artrose
- Degeneratieve afwijkingen
- Kruisband- slijtage
- Artritis vs artrose
- Artritis = ontsteking gewricht
- Artrose = degeneratie van het gewricht (slijtage)
Sacro-iliacale instabiliteit/hypermobiliteit
- Komt vaak voor tijdens de zwangerschap
- Kan zowel unilateraal als bilateraal
- Bekken begint functie te verliezen -> ligamenten worden soepeler waardoor
bekkenhelften beginnen te verschuiven -> zorgt voor pijn
Sacro-iliacale bloccade/ bekkenverwringing
- Gaat vaak samen met instabiliteit van het bekken
- “foutieve” stand van het ilium tov sacrum
- Ilium is naar anterieur of naar posterieur gekanteld
- Vaak na trauma (bvb val)
- Meestal unilateral
2
, - Vaak icm strain / spanning thv ligamentum sacro-ilacale posterior
1.1.4 SI gewrichtspijn
Deze pijn kan gevoeld worden op de plaats van het gewricht, en uitstralen in hetzelfde been
tot aan de voet.
De pijn kan in de lies gevoeld worden
Meestal heeft m’n pijn in de dorsale regio
Mogelijke oorzaken van de pijn:
- Sacro-ili-itis
- Sacro-iliacale instabiliteit
- Verminderde mobiliteit in het sacro-iliacale gewricht
- Artrose
- Morbus Bechterew
Bij sacro-iliacale pijn komt vaak drukpijn thv de dorsale sacro-iliacale gewrichten
- Deze ligamenten liggen caudaal van de spina iliaca posterior superior
- Deze ligamenten komen vaak onder stress en spanning bij sacro-iliacale
problematiek.
1.2. Sacro-iliacale testen
1.2.1 Inspectie en palpatie SIPS en SIAS
Als je de bekkenstand wil controleren (sacro-iliacale gewricht), dan ga je kijken naar stand
van SIPS en SIAS. (net onder de SIPS palperen)
Je kijkt of de SIPS en SIAS gelijk staan
- Ene hoger dan ander?
- Is er een verwringing?
- …
Interpretatie (vb:)
- Re SIPS en re SIAS lager dan linkerkant
- Rechter SIPS lager dan linker SIPS, en rechter SIAS lager dan linker SIAS
1.2.2 Mobiliteitstesten SIG
Vorlauftest
Test om de mobiliteit/bewegelijkheid in het sacro-iliacale gewricht te testen
- Is er blokkade aanwezig?
- Is er verwringing aanwezig?
Test
- Stand pt
- Palperen beide SIPS
- Pt naar voor laten buigen -> SIPS blijven palperen
- Je SIPS (duimen) moeten lichtjes mee naar voor/boven/craniaal -> negatieve test
- 1 SIPS beweegt vroeger naar craniaal dan andere -> positieve test
• Kan wijzen op een verwringing
3
