Hoofdstuk 1 Onderzoek doen
1.1 Wat is onderzoek?
Om verantwoord onderzoek te kunnen doen, is kennis van onderzoeksmethodiek
onontbeerlijk.
Onderzoek valt met name in 2 categorieën uiteen:
Praktijkonderzoek
Praktijkonderzoek is onderzoek van experts die hun kennis toepassen door een geval te
onderzoeken met als doel te diagnosticeren. Hierbij wordt de wetenschappelijke kennis
toegepast en dient het onderzoek voor het verzamelen van de gegevens om de diagnose te
stellen. Op basis van deze diagnose wordt vaak een plan van aanpak opgesteld voor verbetering.
Wetenschappelijk onderzoek
Wetenschappelijk onderzoek is onderzoek om nieuwe algemene kennis te verwerven.
Beide soorten onderzoek moeten wel op een wetenschappelijk verantwoorde wijze worden
uitgevoerd, anders heb je weinig aan het resultaat.
In de omschrijvingen en definities van onderzoek komt een aspect altijd naar voren; het
verzamelen van informatie. Onderzoek komt in veel uiteenlopende vormen, soorten en maten
voor. Maar alle vormen hebben een kenmerk; het verzamelen van gegevens moet leiden tot
informatie.
De definitie van onderzoek is: alle systematische activiteiten gericht op het verzamelen van
gegevens die informatie bevatten over een van tevoren afgebakend onderwerp met als doel een
of meerdere vragen aangaande dit onderwerp te beantwoorden.
Als de informatieverzameling niet systematisch en planmatig plaatsvindt, spreekt men van geen
onderzoek. Het gaat er vooral om dat je bewust nadenkt over wat je te weten wilt komen en
hoe je het beste kunt uitzoeken. Vervolgens onderneem je bewuste acties om aan informatie te
komen. Dat wil niet zeggen dat men spreekt over een verantwoord onderzoek. Onderzoek
waarover van tevoren zorgvuldig is nagedacht, kan nog steeds onverwachte resultaten hebben.
Deze toevalstreffers noemen we serendipity.
Het is mogelijk dat je zelf de opdrachtgever bent of gevraagd wordt iets uit te zoeken. Bij het
laatste moet je eerst uitzoeken wat precies uitgezocht moet worden en waarom hij dat wil.
Vervolgens kijk je naar wat de opdrachtgever met het antwoord zou kunnen en willen doen.
Deze stap van het vooronderzoek moet zorgvuldig gedaan worden en de de resultaten moet
vastgelegd worden. Dit plan van aanpak stem je af met de opdrachtgever voordat je begint. Het
plan van aanpak dient in dat geval 2 doelen, het systematische plannen van het onderzoek,
maar ook het afstemmen van de verwachtingen met de opdrachtgever.
,Kenmerkend voor wetenschappelijk onderzoek is de empirische cyclus. Onder empirie wordt
de waarneembare werkelijkheid verstaan; de kennis komt hieruit voort en wordt hieraan
getoetst. De cyclus bestaat uit 4 fases
Doel van het doorlopen van deze cyclus is het komen tot nieuwe theorievorming. Er sprake van
een cyclus, omdat er aanleiding ia om bij te stellen of nieuwe theorieën te formuleren. Nieuwe
theorieën worden gebaseerd op onderzoeksresultaten.
1.2 Redenen voor onderzoek
, Als we inzoomen op het
praktijkonderzoek, zijn er diverse
motieven om onderzoeken uit te
voeren. Hier hebben we een aantal
motieven weergegeven.
Het is voor de onderzoeker van groot
belang om te achterhalen wat de
werkelijke motieven zijn om een
onderzoek te starten. De motieven
6,7,8 zijn oneigenlijke motieven om
onderzoek te doen. De onderzoeker
loopt het risico door iemand voor het
karretje gespannen te worden.
Een ander obstakel kan zijn dat de opdrachtgever een commercieel doel wilt koppelen aan een
onderzoek. We noemen dit verkoop onder het mom van onderzoek doen. Dit is niet
toelaatbaar. Tenslotte staat in de code voor marktonderzoekers dat dit niet toegestaan is en de
meeste hogescholen onderschrijven deze code. In de gedragscode voor sociologische en
marktonderzoeken is o.a. vastgelegd dat alle toezeggingen die je aan je respondenten doet,
inhoudelijk juist dienen te zijn en ook moet worden nagekomen. Verder is belangrijk dat de
respondent vrijwillig meewerkt, dat je geen valse voorstelling van zaken krijgt, de uitkomsten
voor de respondent geen nadelig effect hebben en dat, tenzij nadrukkelijk anders afgesproken,
de gegevens anoniem worden verwerkt.
1.3 Methoden van onderzoek
Er zijn verschillende methoden van onderzoek. We bespreken de volgende indeling:
- Een onderscheid naar het doel van het onderzoek
- Een onderscheid naar desk- en field-onderzoek
- Een onderscheid naar kwantitatief en kwalitatief onderzoek
, Onderzoek kan tot doel hebben een situatie te beschrijven, te exploreren if een theorie te
toetsen of evalueren. In de afbeelding hieronder zijn verschillende soorten onderzoek
weergegeven.
Een andere veel gehanteerde indeling is het onderscheid tussen desk- en fieldresearch. Bij
deskresearch maak je gebruik van bestaande gegevens in de vorm van algemene literatuur,
databases etc. Je genereert zelf geen nieuwe gegevens, je gebruikt en analyseert bestaande
gegevens voor een nieuw doel. Bij fieldresearch ga je zelf de gegevens verzamelen voor dit
specifieke onderwerk door eigen onderzoek op te zetten en uit te voeren.
Een derde veelgebruikte indeling is die in kwantitatieve en kwalitatieve methoden. Kwalitatief
refereert aan de wens om diep op de materie in te gaan, veel gegevens over weinig
onderzoeksobjecten te verzamelen om geen zaken over het hoofd te zien. Nadeel is dat het per
respondent veel meer tijd kost om de gegevens te verzamelen. Het is niet mogelijk een groot
aantal respondenten te onderzoeken. Het gaat hierbij om attitudes te doorgronden en
achterliggende oorzaken van gedrag of in kaart brengen van wensen en verwachtingen. Je
onderzoek levert wel veel gegevens, ideeën, hypothesen of aandachtspunten op, maar is minder
betrouwbaar geworden. Kwantitatief refereert aan de wens om nauwkeurig in kaart te brengen
wat de kennis of het oordeel van het gedrag is van een groep mensen. Met een grote mate van
betrouwbaarheid worden deze zaken op een efficiënte manier bij veel onderzoeksobjecten in
kaart gebracht.
Zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek moet voldoen aan de eisen die we stellen aan
verantwoord onderzoek. Verantwoord onderzoek is;
- Objectief en onafhankelijk
- Controleerbaar en toetsbaar
1.1 Wat is onderzoek?
Om verantwoord onderzoek te kunnen doen, is kennis van onderzoeksmethodiek
onontbeerlijk.
Onderzoek valt met name in 2 categorieën uiteen:
Praktijkonderzoek
Praktijkonderzoek is onderzoek van experts die hun kennis toepassen door een geval te
onderzoeken met als doel te diagnosticeren. Hierbij wordt de wetenschappelijke kennis
toegepast en dient het onderzoek voor het verzamelen van de gegevens om de diagnose te
stellen. Op basis van deze diagnose wordt vaak een plan van aanpak opgesteld voor verbetering.
Wetenschappelijk onderzoek
Wetenschappelijk onderzoek is onderzoek om nieuwe algemene kennis te verwerven.
Beide soorten onderzoek moeten wel op een wetenschappelijk verantwoorde wijze worden
uitgevoerd, anders heb je weinig aan het resultaat.
In de omschrijvingen en definities van onderzoek komt een aspect altijd naar voren; het
verzamelen van informatie. Onderzoek komt in veel uiteenlopende vormen, soorten en maten
voor. Maar alle vormen hebben een kenmerk; het verzamelen van gegevens moet leiden tot
informatie.
De definitie van onderzoek is: alle systematische activiteiten gericht op het verzamelen van
gegevens die informatie bevatten over een van tevoren afgebakend onderwerp met als doel een
of meerdere vragen aangaande dit onderwerp te beantwoorden.
Als de informatieverzameling niet systematisch en planmatig plaatsvindt, spreekt men van geen
onderzoek. Het gaat er vooral om dat je bewust nadenkt over wat je te weten wilt komen en
hoe je het beste kunt uitzoeken. Vervolgens onderneem je bewuste acties om aan informatie te
komen. Dat wil niet zeggen dat men spreekt over een verantwoord onderzoek. Onderzoek
waarover van tevoren zorgvuldig is nagedacht, kan nog steeds onverwachte resultaten hebben.
Deze toevalstreffers noemen we serendipity.
Het is mogelijk dat je zelf de opdrachtgever bent of gevraagd wordt iets uit te zoeken. Bij het
laatste moet je eerst uitzoeken wat precies uitgezocht moet worden en waarom hij dat wil.
Vervolgens kijk je naar wat de opdrachtgever met het antwoord zou kunnen en willen doen.
Deze stap van het vooronderzoek moet zorgvuldig gedaan worden en de de resultaten moet
vastgelegd worden. Dit plan van aanpak stem je af met de opdrachtgever voordat je begint. Het
plan van aanpak dient in dat geval 2 doelen, het systematische plannen van het onderzoek,
maar ook het afstemmen van de verwachtingen met de opdrachtgever.
,Kenmerkend voor wetenschappelijk onderzoek is de empirische cyclus. Onder empirie wordt
de waarneembare werkelijkheid verstaan; de kennis komt hieruit voort en wordt hieraan
getoetst. De cyclus bestaat uit 4 fases
Doel van het doorlopen van deze cyclus is het komen tot nieuwe theorievorming. Er sprake van
een cyclus, omdat er aanleiding ia om bij te stellen of nieuwe theorieën te formuleren. Nieuwe
theorieën worden gebaseerd op onderzoeksresultaten.
1.2 Redenen voor onderzoek
, Als we inzoomen op het
praktijkonderzoek, zijn er diverse
motieven om onderzoeken uit te
voeren. Hier hebben we een aantal
motieven weergegeven.
Het is voor de onderzoeker van groot
belang om te achterhalen wat de
werkelijke motieven zijn om een
onderzoek te starten. De motieven
6,7,8 zijn oneigenlijke motieven om
onderzoek te doen. De onderzoeker
loopt het risico door iemand voor het
karretje gespannen te worden.
Een ander obstakel kan zijn dat de opdrachtgever een commercieel doel wilt koppelen aan een
onderzoek. We noemen dit verkoop onder het mom van onderzoek doen. Dit is niet
toelaatbaar. Tenslotte staat in de code voor marktonderzoekers dat dit niet toegestaan is en de
meeste hogescholen onderschrijven deze code. In de gedragscode voor sociologische en
marktonderzoeken is o.a. vastgelegd dat alle toezeggingen die je aan je respondenten doet,
inhoudelijk juist dienen te zijn en ook moet worden nagekomen. Verder is belangrijk dat de
respondent vrijwillig meewerkt, dat je geen valse voorstelling van zaken krijgt, de uitkomsten
voor de respondent geen nadelig effect hebben en dat, tenzij nadrukkelijk anders afgesproken,
de gegevens anoniem worden verwerkt.
1.3 Methoden van onderzoek
Er zijn verschillende methoden van onderzoek. We bespreken de volgende indeling:
- Een onderscheid naar het doel van het onderzoek
- Een onderscheid naar desk- en field-onderzoek
- Een onderscheid naar kwantitatief en kwalitatief onderzoek
, Onderzoek kan tot doel hebben een situatie te beschrijven, te exploreren if een theorie te
toetsen of evalueren. In de afbeelding hieronder zijn verschillende soorten onderzoek
weergegeven.
Een andere veel gehanteerde indeling is het onderscheid tussen desk- en fieldresearch. Bij
deskresearch maak je gebruik van bestaande gegevens in de vorm van algemene literatuur,
databases etc. Je genereert zelf geen nieuwe gegevens, je gebruikt en analyseert bestaande
gegevens voor een nieuw doel. Bij fieldresearch ga je zelf de gegevens verzamelen voor dit
specifieke onderwerk door eigen onderzoek op te zetten en uit te voeren.
Een derde veelgebruikte indeling is die in kwantitatieve en kwalitatieve methoden. Kwalitatief
refereert aan de wens om diep op de materie in te gaan, veel gegevens over weinig
onderzoeksobjecten te verzamelen om geen zaken over het hoofd te zien. Nadeel is dat het per
respondent veel meer tijd kost om de gegevens te verzamelen. Het is niet mogelijk een groot
aantal respondenten te onderzoeken. Het gaat hierbij om attitudes te doorgronden en
achterliggende oorzaken van gedrag of in kaart brengen van wensen en verwachtingen. Je
onderzoek levert wel veel gegevens, ideeën, hypothesen of aandachtspunten op, maar is minder
betrouwbaar geworden. Kwantitatief refereert aan de wens om nauwkeurig in kaart te brengen
wat de kennis of het oordeel van het gedrag is van een groep mensen. Met een grote mate van
betrouwbaarheid worden deze zaken op een efficiënte manier bij veel onderzoeksobjecten in
kaart gebracht.
Zowel kwantitatief als kwalitatief onderzoek moet voldoen aan de eisen die we stellen aan
verantwoord onderzoek. Verantwoord onderzoek is;
- Objectief en onafhankelijk
- Controleerbaar en toetsbaar
