H10- gewervelde dieren
Gewervelde dieren: basisbegrippen en levensverrichtingen:
Uit de bouw kan je heel wat afleiden van de levenswijze van een dier. Door de vorm van de kop heb je
een idee over welk voedsel het een en op welke manier.
Vissen:
Huidbedekking:
huid bedekt met benige schubben die gevormd worden door lederhuid.
Schubben liggen dakpansgewijs met een slijmlaag. -> wrijving met water wordt verminderd
voor snellere verplaatsing.
Geen vervellingen, ze hebben hun schubben levenslang. Je ziet dus groeilijnen -> tijdens een
sterke seizoen verschil is er een groeistilstand.
Functie: beschermen tegen verwonding (niet tegen koud)
Lichaamsdelen:
Kop: spitse kop -> minder weerstand, dus sneller voortbewegen.
Romp: vorm van romp hangt af van milieu. Water met veel wrijving –> gestroomlijnde vorm
Vinnen
Ademhaling: Vissen ademen langs kieuwen.
Koudbloedig: vissen hebben een wisselende lichaamstemperatuur. (afhankelijk omgeving)
Voortplanting en broedzorg: leggen eieren in het water, er is geen broedzorg. (enkele uitzonderingen)
Leefmilieu: leven in het water.
, H10- gewervelde dieren
Amfibieën:
Huidbedekking:
Naakte huid voelen glad en glibberig aan.
Bedekt met slijmlaag gevormd door klieren in de huid.
Functie: dunne huid beschermen tegen uitdroging. Daarom komen ze op vochtige
plaatsen voort.
Waarschuwingskleuren of schrikkleuren hebben vaak felle kleuren om
aanvallers af te schrikken. Bv: vuursalamander heeft gele vlekken op het zwarte
lichaam.
Lichaamsdelen:
Kop: amfibieën hebben een spitse kop. Buiten de kikker -> brede bek en vastliggende uitklapbare
tong voor insecten.
Romp: Twee paar poten zijdelings.
Staart: meesten hebben een staart. Buiten de kikker en de pad.
Ademhaling: volwassen amfibieën ademen via longen en de huid. Kikkervisjes via kieuwen.
Koudbloedig
Voortplanting en broedzorg: amfibieën leggen eieren met geleiachtig omhulsel. -> omhulsel droogt
uit op land. Geen broedzorg nodig.
Amfibieën ondergaan een metamorfose (=gedaantewisseling). De kikkervisjes (larven) ademen nog
via kieuwen, geen poten maar een staartvin. Met hun bek met rasptanden schrapen ze plantaardig
voedsel af. Ze beginnen eerst met achterpoten en vervolgens voorpoten te groeien. Uiteindelijk een
volwassenen kikker.
Leefmilieu: De larven leven in water. Volwassenen leven op land en
water.
, H10- gewervelde dieren
Reptielen:
Huidbedekking:
Schubben: dakpansgewijs
functie: bescherming tegen verwonding (niet tegen de koude)
Reptielen vervellen regelmatig: hoornlaag laat los en wordt afgeworpen.
(geheel bij slangen), (stukken bij hagedis)
Schildpadden: de schilden blijven doorgroeien. De beenplaten en hoornplaten vormen een pantser.
Lichaamsdelen:
Kop: Spitse kop -> goed voor de stroomlijn
Neus: reukorgaan is inwendig. Bij de slang liggen de holte geïsoleerd in het verhemelte, hierdoor
steekt hi de tong uit om een ‘geurstaal’ te nemen. De tong wordt dan naar de reukholte gebracht.
Ogen: ogen staan aan de weerskanten -> groot gezichtsveld.
Ledematen: twee paar poten (bv: krokodil, hagedis), maar sommige hebben er geen (bv: slang)
staart: staart dient als evenwichtsorgaan, als steun en als grijporgaan. Als deze afbreekt groeit ze
terug.
Ademhaling: ademen via longen.
Koudbloedig: wisselende lichaamstemperatuur, afhankelijk van de omgeving. Kan zelf geen
lichaamswarmte produceren en moet dus warmte zoeken.
Voortplanting en broedzorg: eieren worden op het land gelegd en hebben een harde of leerachtige
schaal. Geen broedzorg.
Leefmilieu: kome reptielen voor op het land en in het water.
Vogels:
Gewervelde dieren: basisbegrippen en levensverrichtingen:
Uit de bouw kan je heel wat afleiden van de levenswijze van een dier. Door de vorm van de kop heb je
een idee over welk voedsel het een en op welke manier.
Vissen:
Huidbedekking:
huid bedekt met benige schubben die gevormd worden door lederhuid.
Schubben liggen dakpansgewijs met een slijmlaag. -> wrijving met water wordt verminderd
voor snellere verplaatsing.
Geen vervellingen, ze hebben hun schubben levenslang. Je ziet dus groeilijnen -> tijdens een
sterke seizoen verschil is er een groeistilstand.
Functie: beschermen tegen verwonding (niet tegen koud)
Lichaamsdelen:
Kop: spitse kop -> minder weerstand, dus sneller voortbewegen.
Romp: vorm van romp hangt af van milieu. Water met veel wrijving –> gestroomlijnde vorm
Vinnen
Ademhaling: Vissen ademen langs kieuwen.
Koudbloedig: vissen hebben een wisselende lichaamstemperatuur. (afhankelijk omgeving)
Voortplanting en broedzorg: leggen eieren in het water, er is geen broedzorg. (enkele uitzonderingen)
Leefmilieu: leven in het water.
, H10- gewervelde dieren
Amfibieën:
Huidbedekking:
Naakte huid voelen glad en glibberig aan.
Bedekt met slijmlaag gevormd door klieren in de huid.
Functie: dunne huid beschermen tegen uitdroging. Daarom komen ze op vochtige
plaatsen voort.
Waarschuwingskleuren of schrikkleuren hebben vaak felle kleuren om
aanvallers af te schrikken. Bv: vuursalamander heeft gele vlekken op het zwarte
lichaam.
Lichaamsdelen:
Kop: amfibieën hebben een spitse kop. Buiten de kikker -> brede bek en vastliggende uitklapbare
tong voor insecten.
Romp: Twee paar poten zijdelings.
Staart: meesten hebben een staart. Buiten de kikker en de pad.
Ademhaling: volwassen amfibieën ademen via longen en de huid. Kikkervisjes via kieuwen.
Koudbloedig
Voortplanting en broedzorg: amfibieën leggen eieren met geleiachtig omhulsel. -> omhulsel droogt
uit op land. Geen broedzorg nodig.
Amfibieën ondergaan een metamorfose (=gedaantewisseling). De kikkervisjes (larven) ademen nog
via kieuwen, geen poten maar een staartvin. Met hun bek met rasptanden schrapen ze plantaardig
voedsel af. Ze beginnen eerst met achterpoten en vervolgens voorpoten te groeien. Uiteindelijk een
volwassenen kikker.
Leefmilieu: De larven leven in water. Volwassenen leven op land en
water.
, H10- gewervelde dieren
Reptielen:
Huidbedekking:
Schubben: dakpansgewijs
functie: bescherming tegen verwonding (niet tegen de koude)
Reptielen vervellen regelmatig: hoornlaag laat los en wordt afgeworpen.
(geheel bij slangen), (stukken bij hagedis)
Schildpadden: de schilden blijven doorgroeien. De beenplaten en hoornplaten vormen een pantser.
Lichaamsdelen:
Kop: Spitse kop -> goed voor de stroomlijn
Neus: reukorgaan is inwendig. Bij de slang liggen de holte geïsoleerd in het verhemelte, hierdoor
steekt hi de tong uit om een ‘geurstaal’ te nemen. De tong wordt dan naar de reukholte gebracht.
Ogen: ogen staan aan de weerskanten -> groot gezichtsveld.
Ledematen: twee paar poten (bv: krokodil, hagedis), maar sommige hebben er geen (bv: slang)
staart: staart dient als evenwichtsorgaan, als steun en als grijporgaan. Als deze afbreekt groeit ze
terug.
Ademhaling: ademen via longen.
Koudbloedig: wisselende lichaamstemperatuur, afhankelijk van de omgeving. Kan zelf geen
lichaamswarmte produceren en moet dus warmte zoeken.
Voortplanting en broedzorg: eieren worden op het land gelegd en hebben een harde of leerachtige
schaal. Geen broedzorg.
Leefmilieu: kome reptielen voor op het land en in het water.
Vogels:
