SAMENVATTING
Omgevingsrecht
2e bach Rechten
Prof. Dr. G. Van Hoorick
[E-mailadres]
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 4
1 Hoofdstuk 1: omgevingsrecht en het recht ..................................................................................... 4
1.1 Omgevingsrecht = milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht .................................................... 4
1.2 Ontwikkeling van het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België ............................ 4
2 Hoofdstuk 2: Milieu, ruimte, beleid en recht .................................................................................. 7
2.1 Nood aan beleid ...................................................................................................................... 7
2.1.1 Toenemende aantasting van het milieu .......................................................................... 7
2.1.2 Nadelig juridisch statuut van het milieu .......................................................................... 7
2.1.3 Milieubeleid, ruimtelijke ordening, … zijn nodig ............................................................. 7
2.1.4 Legitimatie voor het omgevingsbeleid ............................................................................ 7
2.1.5 Streven naar een duurzame ontwikkeling ....................................................................... 8
2.2 Functies van het omgevingsrecht ............................................................................................ 9
2.3 Instrumenten van het omgevingsrecht ................................................................................... 9
2.3.1 Directe versus indirecte regulering.................................................................................. 9
2.3.2 Instrumenten van de RO................................................................................................ 10
2.3.3 Instrumenten van het Milieuhygiënebeleid .................................................................. 10
2.3.3.1 Instrumenten Milieuhygiënebeleid toegepast op autoverkeer;................................ 12
2.3.3.2 Instrumenten Milieuhygiënebeleid toegepast op asbest .......................................... 13
2.4 Alternatieven voor regulering ............................................................................................... 14
2.4.1 Verhandelbare emissierechten ...................................................................................... 14
2.4.1.1 Gefaseerde vermindering CO2 .................................................................................. 14
2.4.1.2 Mestbeleid: NER-D .................................................................................................... 15
2.4.1.3 De facto niet steeds succesvol ................................................................................... 15
2.4.2 Toename invloed rechter op beleid ............................................................................... 16
2.4.3 Beginselen van het milieubeleid.................................................................................... 18
2.4.3.1 Oorsprong en inhoud van de beginselen................................................................... 18
2.4.4 Rechtsbescherming mogelijks op de helling.................................................................. 20
2.4.4.1 Relativiteitsvereiste (NTK) ......................................................................................... 20
2.4.4.2 Attentieplicht (infra) .................................................................................................. 20
2.4.4.3 Bestuurlijke lus (NTK)................................................................................................. 20
2.4.4.4 Legislatieve validatie.................................................................................................. 20
2.4.4.5 Getrapte besluitvorming ........................................................................................... 21
3 Hoofdstuk 3: onteigening, eigendomsbeperkingen en rechten van voorkoop en voorkeur ......... 22
3.1 Onteigening ........................................................................................................................... 22
3.1.1 Begrip............................................................................................................................. 22
, 3.1.2 Voorwaarden ................................................................................................................. 23
3.1.3 Verloop onteigening ...................................................................................................... 25
3.1.3.1 Bestuurlijke fase ........................................................................................................ 25
3.1.3.2 Gerechtelijke fase ...................................................................................................... 26
3.1.3.3 Rechtsbescherming bij de fasen ................................................................................ 27
3.2 Eigendomsbeperkingen ......................................................................................................... 28
3.2.1 Recht van voorkoop ....................................................................................................... 29
3.2.1.1 Begrip......................................................................................................................... 29
3.2.1.2 Sanctieregeling recht van voorkoop .......................................................................... 30
3.2.2 Recht van voorkeur ........................................................................................................ 30
3.2.2.1 Begrip......................................................................................................................... 30
4 Hoofdstuk 4: vergunningen in de ruimtelijke ordening en het milieubeleid................................. 31
4.1 Soorten vergunningen ........................................................................................................... 31
4.2 Voorwerp van de omgevingsvergunning ............................................................................... 32
4.2.1 Stedenbouwkundige handelingen ................................................................................. 32
4.2.2 Verkavelen ..................................................................................................................... 33
4.2.3 Exploitatie ingedeelde inrichting of activiteit ................................................................ 34
4.2.4 Vegetatiewijziging .......................................................................................................... 34
4.2.5 Kleinhandelsactiviteit .................................................................................................... 34
4.3 Kenmerken en gevolgen van vergunningen .......................................................................... 35
4.3.1 Kenmerken..................................................................................................................... 35
4.3.2 Gevolgen ........................................................................................................................ 35
4.3.3 Voorafgaandelijk karakter – regularisatievergunning .................................................... 36
4.4 Procedure omgevingsvergunning .......................................................................................... 36
4.4.1 Overzicht........................................................................................................................ 36
4.4.2 De gewone procedure ................................................................................................... 37
4.4.3 De vereenvoudigde procedure ...................................................................................... 39
4.4.4 Jurisdictioneel beroep ................................................................................................... 39
4.5 Lasten, voorwaarden en stilzwijgende besluiten .................................................................. 40
4.6 Verval van de omgevingsvergunning ..................................................................................... 40
4.7 Beoordeling van de vergunning ............................................................................................. 41
4.7.1 Legaliteitsbeoordeling ................................................................................................... 41
4.7.2 Opportuniteitsbeoordeling............................................................................................ 43
5 Ruimtelijke planning en inrichting ................................................................................................. 44
5.1 Ruimtelijke ordening ............................................................................................................. 44
5.1.1 Plannen van aanleg........................................................................................................ 44
, 5.1.2 Bestemmingen uit de gewestplannen ........................................................................... 45
5.1.3 Ruimtelijk uitvoeringsplan ............................................................................................. 46
5.1.3.1 Beperkte juridische beleidsvrijheid (itt gewestplannen) ........................................... 46
5.1.3.2 Planologische schade................................................................................................. 47
5.1.4 Rooilijnplannen .............................................................................................................. 47
5.1.5 Ruimtelijke structuurplannen ........................................................................................ 47
5.1.5.1 Ruimtelijk structuurplan Vlaanderen (1997) ............................................................. 48
5.1.5.2 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen ................................................................................ 49
5.1.6 Bouwshift....................................................................................................................... 49
6 Hoofdstuk 6: NTK ........................................................................................................................... 52
7 Hoofdstuk 7: NTK ........................................................................................................................... 52
8 Hoofdstuk 8: Handhaving in het omgevingsrecht ......................................................................... 52
9 Hoofdstuk 9: NTK ........................................................................................................................... 55
Omgevingsrecht
2e bach Rechten
Prof. Dr. G. Van Hoorick
[E-mailadres]
,Inhoudsopgave
Inleiding ................................................................................................................................................... 4
1 Hoofdstuk 1: omgevingsrecht en het recht ..................................................................................... 4
1.1 Omgevingsrecht = milieurecht en ruimtelijk bestuursrecht .................................................... 4
1.2 Ontwikkeling van het milieurecht en ruimtelijke ordeningsrecht in België ............................ 4
2 Hoofdstuk 2: Milieu, ruimte, beleid en recht .................................................................................. 7
2.1 Nood aan beleid ...................................................................................................................... 7
2.1.1 Toenemende aantasting van het milieu .......................................................................... 7
2.1.2 Nadelig juridisch statuut van het milieu .......................................................................... 7
2.1.3 Milieubeleid, ruimtelijke ordening, … zijn nodig ............................................................. 7
2.1.4 Legitimatie voor het omgevingsbeleid ............................................................................ 7
2.1.5 Streven naar een duurzame ontwikkeling ....................................................................... 8
2.2 Functies van het omgevingsrecht ............................................................................................ 9
2.3 Instrumenten van het omgevingsrecht ................................................................................... 9
2.3.1 Directe versus indirecte regulering.................................................................................. 9
2.3.2 Instrumenten van de RO................................................................................................ 10
2.3.3 Instrumenten van het Milieuhygiënebeleid .................................................................. 10
2.3.3.1 Instrumenten Milieuhygiënebeleid toegepast op autoverkeer;................................ 12
2.3.3.2 Instrumenten Milieuhygiënebeleid toegepast op asbest .......................................... 13
2.4 Alternatieven voor regulering ............................................................................................... 14
2.4.1 Verhandelbare emissierechten ...................................................................................... 14
2.4.1.1 Gefaseerde vermindering CO2 .................................................................................. 14
2.4.1.2 Mestbeleid: NER-D .................................................................................................... 15
2.4.1.3 De facto niet steeds succesvol ................................................................................... 15
2.4.2 Toename invloed rechter op beleid ............................................................................... 16
2.4.3 Beginselen van het milieubeleid.................................................................................... 18
2.4.3.1 Oorsprong en inhoud van de beginselen................................................................... 18
2.4.4 Rechtsbescherming mogelijks op de helling.................................................................. 20
2.4.4.1 Relativiteitsvereiste (NTK) ......................................................................................... 20
2.4.4.2 Attentieplicht (infra) .................................................................................................. 20
2.4.4.3 Bestuurlijke lus (NTK)................................................................................................. 20
2.4.4.4 Legislatieve validatie.................................................................................................. 20
2.4.4.5 Getrapte besluitvorming ........................................................................................... 21
3 Hoofdstuk 3: onteigening, eigendomsbeperkingen en rechten van voorkoop en voorkeur ......... 22
3.1 Onteigening ........................................................................................................................... 22
3.1.1 Begrip............................................................................................................................. 22
, 3.1.2 Voorwaarden ................................................................................................................. 23
3.1.3 Verloop onteigening ...................................................................................................... 25
3.1.3.1 Bestuurlijke fase ........................................................................................................ 25
3.1.3.2 Gerechtelijke fase ...................................................................................................... 26
3.1.3.3 Rechtsbescherming bij de fasen ................................................................................ 27
3.2 Eigendomsbeperkingen ......................................................................................................... 28
3.2.1 Recht van voorkoop ....................................................................................................... 29
3.2.1.1 Begrip......................................................................................................................... 29
3.2.1.2 Sanctieregeling recht van voorkoop .......................................................................... 30
3.2.2 Recht van voorkeur ........................................................................................................ 30
3.2.2.1 Begrip......................................................................................................................... 30
4 Hoofdstuk 4: vergunningen in de ruimtelijke ordening en het milieubeleid................................. 31
4.1 Soorten vergunningen ........................................................................................................... 31
4.2 Voorwerp van de omgevingsvergunning ............................................................................... 32
4.2.1 Stedenbouwkundige handelingen ................................................................................. 32
4.2.2 Verkavelen ..................................................................................................................... 33
4.2.3 Exploitatie ingedeelde inrichting of activiteit ................................................................ 34
4.2.4 Vegetatiewijziging .......................................................................................................... 34
4.2.5 Kleinhandelsactiviteit .................................................................................................... 34
4.3 Kenmerken en gevolgen van vergunningen .......................................................................... 35
4.3.1 Kenmerken..................................................................................................................... 35
4.3.2 Gevolgen ........................................................................................................................ 35
4.3.3 Voorafgaandelijk karakter – regularisatievergunning .................................................... 36
4.4 Procedure omgevingsvergunning .......................................................................................... 36
4.4.1 Overzicht........................................................................................................................ 36
4.4.2 De gewone procedure ................................................................................................... 37
4.4.3 De vereenvoudigde procedure ...................................................................................... 39
4.4.4 Jurisdictioneel beroep ................................................................................................... 39
4.5 Lasten, voorwaarden en stilzwijgende besluiten .................................................................. 40
4.6 Verval van de omgevingsvergunning ..................................................................................... 40
4.7 Beoordeling van de vergunning ............................................................................................. 41
4.7.1 Legaliteitsbeoordeling ................................................................................................... 41
4.7.2 Opportuniteitsbeoordeling............................................................................................ 43
5 Ruimtelijke planning en inrichting ................................................................................................. 44
5.1 Ruimtelijke ordening ............................................................................................................. 44
5.1.1 Plannen van aanleg........................................................................................................ 44
, 5.1.2 Bestemmingen uit de gewestplannen ........................................................................... 45
5.1.3 Ruimtelijk uitvoeringsplan ............................................................................................. 46
5.1.3.1 Beperkte juridische beleidsvrijheid (itt gewestplannen) ........................................... 46
5.1.3.2 Planologische schade................................................................................................. 47
5.1.4 Rooilijnplannen .............................................................................................................. 47
5.1.5 Ruimtelijke structuurplannen ........................................................................................ 47
5.1.5.1 Ruimtelijk structuurplan Vlaanderen (1997) ............................................................. 48
5.1.5.2 Beleidsplan Ruimte Vlaanderen ................................................................................ 49
5.1.6 Bouwshift....................................................................................................................... 49
6 Hoofdstuk 6: NTK ........................................................................................................................... 52
7 Hoofdstuk 7: NTK ........................................................................................................................... 52
8 Hoofdstuk 8: Handhaving in het omgevingsrecht ......................................................................... 52
9 Hoofdstuk 9: NTK ........................................................................................................................... 55
