Samenvatting ontwikkelingspsychologie deel 2

Ontwikkelingspsychologie deel 2
Intro en overzicht 2021
DOELEINDEN ONTWIKKELINGSPSYCHOLOGIE DEEL 2
 Verdeel de levensloop in betekenisvolle periodes
 Identificeer de ontwikkelingstaken voor een bepaalde periode
 Maak gebruik van de levensloop perspectief om de juiste vragen te stellen!

TAKEN, PERIODES EN LEVENSLOOP PERSPECTIEF
Ontwikkelingstaken: – Robert Havighurst’s Developmental Task Theory –
“Developmental tasks are the array of skills and abilities that human beings develop across their
lifetimes.”
 Ontwikkelingstaken: het reeks van vaardigheden en vermogens (bekwaamheden) dat mensen
ontwikkelen doorheen hun levensloop.
 Ontwikkelingstaken hangen af van leeftijd, en zij defineren dus periodes
 Ontwikkelingstaken kan je niet in willekeurige volgorde afwerken

Bronnen van ontwikkelingstaken:
1. Lichamelijke (biologische) rijping
 Oprecht staan en lopen leren, aanpassen aan seksuele rijping (puberteit) of aan de
menopauze (middelbare volwassenheid)
 Biologische rijping centraal in eerste levensjaren, individuele doelen en waarden
ontwikkelen later.
2. Individuele doelen en waarden
 Keuze voor job of hobby’s, morele beslissingen
3. Culturele/maatschappelijke verwachtingen (ook mogelijkheden zoals naar school kunnen
gaan als kind en niet in mijnen gaan werken)
 Leren lezen, verantwoordelijkheid voor het millieu en de samenleving
 Afhankelijk van leeftijd verschilt de invloed v 3 factoren

Uitdagingen, bepalingen en kansen
 De Havinghurst theorie slaagt de brug en zij bemiddeld tussen biologische (bv genetisch
bepaalde) facetten van ontwikkeling en ontwikkelingsaspecten die worden gesteund of vereist
door andere mensen in het leven van een individu.
 Groen: brein, rood: cultuur, blauw: individuele doelen en waarden

Periodes van ontwikkeling
Prenatale Fase Conceptie tot geboorte

Baby- en Peutertijd Geboorte–2 jaren

Vroege Kinderentijd (Kleuter) 2–6 jaren

Middelbare Kinderentijd 6–11 jaren

Adolescentie 11–18 jaren

Jongvolwassenheid 18–40 jaren

Middelbare Volwassenenheid 40–65 jaren

Late Volwassenheid 65
1

, jaren–
dood

Levensloopperspectief
Ontwikkeling als:
 Levenslang
 Meer en meer mensen leven langer (zie afbeeldingen dia 9-11)
 Multidimensioneel en multidirectioneel
 Dimensies van ontwikkeling: lichamelijk, cognitief, emotioneel en sociaal
 In pubertijd bv gebeurt enorm veel door hormonale invloeden waardoor
emotionele ontwikkeling enorm achteruitloopt. Ontwikkeling gaat niet voor
alle dimensies synchroon, met gelijke snelheid en gaat zelfs niet zelfde richting
in.
 Traditionele zicht op levensloop= levenstrap: middelbare leeftijd stond je op de piek.
Ontwikkeling is trap, je gaat omhoog en dan alsmaar naar beneden. Weten nu dat dit niet
klopt.
 Prestatie- IQ: taken die betrekking hebben op snelheid en nauwkeurigheid. Piek op onze
leeftijd en dan sterke daling, er zijn wel grote individuele verschillen maar big
picture is duidelijk.
 Verbale IQ: ander verloop als prestatie IQ, verschillende dimensies v
vaardigheden die verschillende richtingen uitgaan
 Positieve gevoelens met leeftijd hoger
 Plastisch
 Plasticiteit = vaardigheid iets nieuws te leren. Levenslang leren gaat over
vaardigheid om te kunnen leren die blijft tot dood.
 Afhankelijkheidsratio: meer en meer mensen op pensioen en worden dan afhankelijk van
anderen. Proberen zoveel mogelijk de oudere mensen werkzaam te houden. (Zie
afbeeldingen dia 19-21)
 Beïnvloed door veelvoudige, interagerende krachten
 Hoe vaak gaan families samen eten? Welke meerwaarde heeft dat? Hoe komt adolescent
in contact met alcohol?  Culturele factoren die invloed kunnen hebben op ontwikkeling.
 Individuele verschillen: resilience
o Bekwaamheid zich aan te passen aan uitdagingen en bedreigingen voor de
ontwikkeling
o Veerkracht, weerstandigheid, wilskracht, herstellingsvermogen (sommigen blijven in
drugs, gamen, … hangen. Anderen proberen dit en stoppen ermee of doen het
helemaal niet)
 Ervaring beschouwen als controleerbaar
 Toewijding: interesse in dagdagelijkse activiteiten
 Uitdagingen zijn normaal en kansen om te groeien
o Factoren
 Persoonlijkheidskenmerken
 Warme relatie ouders, sociale steun buiten familie
 Bronnen en kansen in de samenleving

VRAGEN VANUIT EEN UITGEBREID PERSPECTIEF
 Hoe bepaald de lichamelijke ontwikkeling tijdens de pubertijd de vorming van een adolescente
identiteit?
 Hoe verschillen vrouwen en mannen ten opzichte van mentale vaardigheden en om welke
reden?

2

, Wat kan een maatschappij verwachten van oudere werknemers ivm met prestatie en leren van
nieuwe vaardigheden?
 Welke steun leverd een cultuur voor ouderen bij hun overgang na de pensioenleeftijd?
 Is homoseksualiteit genetisch bepaald?
 Wat betekend “normale” mentale gezondheid als 50% van de 90+ ers een dementie
ontwikkelen?




3

, Hoofdstuk 11: Lichamelijke en cognitieve ontwikkeling tijdens de
adolescentie
ADOLESCENTIE: WAT EN WANNEER?
 Overgang tussen kindertijd en volwassenheid
 Aanvang wordt gekenmerkt door de puberteit; dit zijn verschillende biologische gebeurtenissen
die uiteindelijk leiden tot een volwassen lichaam en seksuele maturiteit (in de biologische
betekenis)
 Biologisch perspectief
- Puberteit = rebellie & roekeloosheid (Hall: “savages”)
- Biologische opschudding zorgt voor verhoogde emotionaliteit & conflict (Storm-and-
Stress-perspectief, JJ Rousseau)
- Freud – genitale fase; bewustwording van seksuele impulsen
 Sociaal perspectief
- Sociale en culturele invloeden; ruime interindividuele en bepaalde interculturele
verschillen (M. Mead)
 Gebalanceerd standpunt
- Zowel biologische als sociale invloeden
- Interactie hersenontwikkeling en sociaal gedrag
 Ontwikkelingstaken en cultuur
- Basis ontwikkelingstaken van deze periode zijn over de hele wereld hetzelfde, maar duur
periode en specifieke vereisten verschillen tussen culturen
- Korte periode (enkele jaren) in stam- en dorps-gemeenschappen  ouders vormen
blauwprint, je neemt bv boerderij van je ouders over dit kan al op 15 jaar.
- In de huidige geïndustrialiseerde samenlevingen zijn ontwikkelingstaken dermate
complex dat de adolescentie een decennium duurt
 Ontwikkelingen van de adolescentie
- Psychologische adaptatie aan (aanvaarding van) fysieke veranderingen (volgroeid
lichaam, onevenwichtigheid)
- Leren mannelijke of vrouwelijke sociale rol in te vullen
- Verwerven van volwassen manieren van denken (bv. hypothetisch- deductief redeneren)
- Bereiken van emotionele en economische onafhankelijkheid (t.o.v. ouders).
- Ouders hebben minder invloed omdat peers belangrijker worden.
- Ontwikkeling van meer volwassen manieren van omgaan met leeftijdsgenoten van beide
geslachten
- Verwerven van waarden en een ethisch kader voor gedrag
- Identiteitsconstructie (veilig gevoel van ‘zelf’ in seksuele, morele en maatschappelijke
termen)
 Complexe ontwikkelingstaken: drie fases van adolescentie
Vroeg 11-12 tot 14 § Snelle puberale verandering
jaar

Midden 14 tot 16 jaar § Puberteit bijna voltooid

Laat 16 tot 18 jaar § Volledig volwassen uiterlijk
§ Anticipatie van volwassen
rollen




4