Samenvatting Pathologische ontleedkunde prof. Baldewijns

PATHOLOGISCHE ONTLEEDKUNDE
1. GROEI EN DIFFERENTIATIE

 Groei = de toename in omvang ten gevolge v/d aanmaak van specifieke
weefselcomponenten. Een weefsel kan groeien door een toename in aantallen cellen door
celdelingen. Daarnaast kan een weefsel vergroten door een toename in de omvang van
individuele cellen. Beenweefsel en kraakbeen vergroten door toename van intercellulaire
bestanddelen.

CELCYCLUS

 Celcyclus
o G0:
 Tijdelijke rustfase,
 Definitieve rustfase: terminaal gedifferentieerde
cellen
o Interfase:
 G1: aanmaak van eiwitten, celorganellen
 S: synthese van nieuw DNA, duplicatie centrosoom
 G2: controle v/h nieuwe DNA
o Mitose: eigenlijke celdeling
 Celcyclus regulatie:
o Groeifactoren werken in op de cel
in de G0-fase. Door zich aan
receptoren te binden w
intracellulaire, 2de
boodschappermoleculen
geactiveerd die nr de celkern gaan
om daar tertiaire “transcriptie-
factoren” te activeren, die binden
op het DNA en aanzetten tot DNA-
synthese en celdeling.
o Activators: cycline
o Inhibitors: cycline dependant
kinase inhibitie (CDKI)
o Checkpoints

, 1. Metafase checkpoint




 2. G1 checkpoint




 3. G2 checkpoint

,GROEI EN VERNIEUWING VAN CELLEN

 Regeneratie = laat toe dat cellen of weefsels, die vernietigd werden door beschadiging of
ziekte, vervangen w door functioneel identieke cellen
 Afhankelijk van regeneratieve vermogen:
o Labiele cellen:
 Korte levensduur – snelle turnover
 Vb: bloedvormende cellen, epitheelcellen
 Zeer gevoelig aan beschadiging
o Stabiele cellen:
 Celdeling mogelijk om beschadigde, verloren gegane cellen te vervangen
 Vb: levercellen, endocriene cellen, bindweefselcellen
o Permanente cellen:
 Geen celdeling en regeneratie mogelijk vanuit de gedifferentieerde cellen
 Vb: zenuwcellen, hart- en skeletspiercellen

NORMALE EN ABNORM ALE GROEI VAN CELLEN EN WEEFSELS

 Groei van cellen en weefsels
o ↑ Aantal cellen via celdeling
o ↑ Omvang van individuele cellen
o ↑ ECM

HYPERPLASIE

 = ↑ omvang van weefsel of orgaan a.g.v. een toename in aantallen cellen
 = ↑ afmetingen + functionele capaciteit
 ↑ trofische signalen/hormonale signalen




 ↑ fysiologische vereisten
o Vb: op grote hoogte -> hypoxie -> nier
gaat meer EPO produceren




 Persisterende celbeschadiging

, HYPERTROFIE

 = ↑ omvang van weefsel of orgaan a.g.v. een toename in celgrootte zonder celdeling
 = ↑ afmetingen + functionele capaciteit
 ↑ trofische signalen



Borstvergroting tijdens
zwangerschap en borstvoeding

 ↑ belasting/functionele eisen




Filterorgaantjes v/d nieren w groter, om verlies van functie tegen te gaan
Spiervergroting bij atleten
 Overvoeding

ATROFIE

 = gevolg v/e
o ↓ aantal cellen of
o ↓ volume v/d cellen of
o ↓ hoeveelheid ECM
 Oorzaken
o Verminderde bloedtoevoer
o Verminderd gebruik (spieren)
o Wegvallen van bezenuwing
o Tekort aan hormonen (trofische signalen) pathologisch
o Lokale druk
o Occlusie lozingsgang
o Chronische beschadiging
o Verouderingsproces fysiologisch
 Vb spieratrofie
 Vb hersenatrofie
 Vb atrofie van endometrium