Dossier
Taalexpert
OANE-H2TLEXP-12
,Inhoudsopgave
Voorwoord blz. 3
Aanbevelingsstuk blz. 4
Inleiding blz. 4
Hoofdstuk 1 Probleembeschrijving blz. 5
Leesvaardigheid blz. 6
Luistervaardigheid blz. 8
Schrijfvaardigheid blz. 10
Spreekvaardigheid blz. 12
Hoofdstuk 2 Vakdidactische aanpak van de taalvaardigheden blz. 14
Algemene didactische aanpak blz. 14
Differentiëren blz. 16
Groepsplan blz. 17
IGDI blz. 18
Aanpak van de vier taalvaardigheden blz. 19
Leesvaardigheid blz. 21
Luistervaardigheid blz. 22
Schrijfvaardigheid blz. 24
Spreekvaardigheid blz. 26
Slot en conclusies blz. 28
Bijlagen blz. 30
Slotopdracht thema 1 Een groepsplan maken blz. 30
Slotopdracht thema 4 Onderzoek theorie en praktijk blz. 35
Slotopdracht thema 5 Demonstraties lesmateriaal blz. 42
Bronnen blz. 49
2
,Voorwoord
Dit is het dossier voor de module Taalexpert in het kader van het Opmaat traject
Nederlands. In dit dossier doe ik verslag van mijn opgedane kennis van differentiëren en
maatwerkleerlingen.
In het dossier treft u de door de opleiding verplichtgestelde onderdelen aan. Ik heb zoveel
mogelijk geprobeerd de theorie uit deze verplichte onderdelen en de daarbij behorende
literatuur in mijn eigen dagelijkse lespraktijk in te zetten. Door op deze manier intensief met
differentiëren bezig te zijn, heb ik mijn didactisch repertoire aanzienlijk uitgebreid.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat ik al veel aan differentiëren in mijn lessen deed zonder
dat ik me daarvan bewust was. Als ik mij er al van bewust was, kon ik geen naam of theorie
aan mijn handelen koppelen. Ik kan dat nu wel en dat heeft mij bewust gemaakt van mijn
handelen en mijn instinctieve aanpak geprofessionaliseerd.
Door de uitwerking van de diverse opdrachten ben ik dusdanig bekwaam geworden in
differentiatie en leerlingen met een specifieke behoefte, dat ik een analyse heb kunnen
maken van het onderwijs op onze school en daaraan gekoppeld een aantal korte
aanbevelingen voor de korte en middellange termijn heb kunnen formuleren.
Ik wens u veel leesplezier met dit dossier Taalexpert.
3
, Aanbevelingsstuk
Leren….hordelopen
Voor veruit het grootste deel van de leerlingen in het Nederlandse onderwijs is leren een
alledaagse inspanning die van hen verwacht wordt en waar ze eigenlijk zonder al te veel
wanklank en moeilijkheden doorheen rollen. School is voor deze leerlingen een plezierige
dagbesteding waarbij ze vrienden en vriendinnen ontmoeten en hun volgende stappen op
het gebied van hun sociale ontwikkeling maken.
Leerlingen zijn door verschillende voor hen onbekende vaardigheden te gebruiken en
onbekende strategieën onbewust toe te passen volop bezig zich andere vaardigheden aan te
leren. Leerlingen verinnerlijken en nemen opvattingen en gedragsregels van anderen binnen
hun gemeenschap over ("Gedrag en socialisatie", 2012). Het proces voltrekt zich voor het
eerder genoemde overgrote deel allemaal ongemerkt en ogenschijnlijk zonder al te veel
inspanning, maar wel met heel veel plezier. Leerlingen in de puberleeftijd zijn bezig aan een
hardloopwedstrijd door zich te meten met zichzelf en de rest van het veld.
In de klaslokalen doen leerlingen hun boeken open en voeren de opdrachten uit. Ze
schrijven op, lezen voor, luisteren naar, zoeken op en vullen in. Aan het begin van de dag of
in de pauzes wordt huiswerk overgeschreven of op de valreep nog even snel gemaakt, terwijl
er tegelijkertijd een grap wordt gemaakt over Pietersen die nooit ziet dat je spiekt of Jansen,
die altijd dezelfde grappen maakt.
Bovenstaande beschrijvingen zijn voor iedereen bekend. Velen van ons kunnen zich die tijd
en alles wat erbij hoort nog heel goed zelf herinneren en anderen staan er dagelijks
middenin op hun werk. Wat veel minder bekend is, is dat er ook een groep leerlingen is
waarvoor dit allemaal niet zo vanzelfsprekend is en bij wie dit niet ongemerkt en op rolletjes
verloopt. Ik heb het dan niet over -hoe ernstig ook- het kind dat gepest wordt, maar over de
leerlingen die dagelijks met een obstakel worden geconfronteerd, dat het voor hen soms
uitermate moeilijk maakt mee te doen en de hardloopwedstrijd in de school.
Het gaat hier om de leerlingen die dagelijks een wedstrijd hordelopen in plaats van
hardlopen doen. Ze doen mee, maar zij treffen in tegenstelling tot hun medeleerlingen een
aantal horden op hun pad aan. Horden die ze niet kunnen omzeilen, maar die ze elke dag
zullen moeten nemen om in de wedstrijd te blijven. Deze leerlingen kunnen alleen in de
wedstrijd blijven als er goed gecoacht wordt en de omstandigheden zo zijn, dat ze ook een
eerlijke kans krijgen om de afstand binnen de gestelde tijd af te leggen.
Het gaat hier over leerlingen voor wie het leggen van sociale contacten niet zo makkelijk is
en die niet zo makkelijk een grap over docent oppikken of maken. Het gaat hier om de
leerling die niet tegelijkertijd én kan luisteren naar een tekst én de vragen kan lezen én het
antwoord kan opschrijven. Het gaat hier om de leerling die zoveel energie heeft dat hij
voortdurend bezig is die energie te kanaliseren, zodat hij of zij veel van de gebeurtenissen in
zijn of haar omgeving mist en het gaat om de leerling die het allemaal maar moeizaam kan
4
Taalexpert
OANE-H2TLEXP-12
,Inhoudsopgave
Voorwoord blz. 3
Aanbevelingsstuk blz. 4
Inleiding blz. 4
Hoofdstuk 1 Probleembeschrijving blz. 5
Leesvaardigheid blz. 6
Luistervaardigheid blz. 8
Schrijfvaardigheid blz. 10
Spreekvaardigheid blz. 12
Hoofdstuk 2 Vakdidactische aanpak van de taalvaardigheden blz. 14
Algemene didactische aanpak blz. 14
Differentiëren blz. 16
Groepsplan blz. 17
IGDI blz. 18
Aanpak van de vier taalvaardigheden blz. 19
Leesvaardigheid blz. 21
Luistervaardigheid blz. 22
Schrijfvaardigheid blz. 24
Spreekvaardigheid blz. 26
Slot en conclusies blz. 28
Bijlagen blz. 30
Slotopdracht thema 1 Een groepsplan maken blz. 30
Slotopdracht thema 4 Onderzoek theorie en praktijk blz. 35
Slotopdracht thema 5 Demonstraties lesmateriaal blz. 42
Bronnen blz. 49
2
,Voorwoord
Dit is het dossier voor de module Taalexpert in het kader van het Opmaat traject
Nederlands. In dit dossier doe ik verslag van mijn opgedane kennis van differentiëren en
maatwerkleerlingen.
In het dossier treft u de door de opleiding verplichtgestelde onderdelen aan. Ik heb zoveel
mogelijk geprobeerd de theorie uit deze verplichte onderdelen en de daarbij behorende
literatuur in mijn eigen dagelijkse lespraktijk in te zetten. Door op deze manier intensief met
differentiëren bezig te zijn, heb ik mijn didactisch repertoire aanzienlijk uitgebreid.
Ik ben tot de conclusie gekomen dat ik al veel aan differentiëren in mijn lessen deed zonder
dat ik me daarvan bewust was. Als ik mij er al van bewust was, kon ik geen naam of theorie
aan mijn handelen koppelen. Ik kan dat nu wel en dat heeft mij bewust gemaakt van mijn
handelen en mijn instinctieve aanpak geprofessionaliseerd.
Door de uitwerking van de diverse opdrachten ben ik dusdanig bekwaam geworden in
differentiatie en leerlingen met een specifieke behoefte, dat ik een analyse heb kunnen
maken van het onderwijs op onze school en daaraan gekoppeld een aantal korte
aanbevelingen voor de korte en middellange termijn heb kunnen formuleren.
Ik wens u veel leesplezier met dit dossier Taalexpert.
3
, Aanbevelingsstuk
Leren….hordelopen
Voor veruit het grootste deel van de leerlingen in het Nederlandse onderwijs is leren een
alledaagse inspanning die van hen verwacht wordt en waar ze eigenlijk zonder al te veel
wanklank en moeilijkheden doorheen rollen. School is voor deze leerlingen een plezierige
dagbesteding waarbij ze vrienden en vriendinnen ontmoeten en hun volgende stappen op
het gebied van hun sociale ontwikkeling maken.
Leerlingen zijn door verschillende voor hen onbekende vaardigheden te gebruiken en
onbekende strategieën onbewust toe te passen volop bezig zich andere vaardigheden aan te
leren. Leerlingen verinnerlijken en nemen opvattingen en gedragsregels van anderen binnen
hun gemeenschap over ("Gedrag en socialisatie", 2012). Het proces voltrekt zich voor het
eerder genoemde overgrote deel allemaal ongemerkt en ogenschijnlijk zonder al te veel
inspanning, maar wel met heel veel plezier. Leerlingen in de puberleeftijd zijn bezig aan een
hardloopwedstrijd door zich te meten met zichzelf en de rest van het veld.
In de klaslokalen doen leerlingen hun boeken open en voeren de opdrachten uit. Ze
schrijven op, lezen voor, luisteren naar, zoeken op en vullen in. Aan het begin van de dag of
in de pauzes wordt huiswerk overgeschreven of op de valreep nog even snel gemaakt, terwijl
er tegelijkertijd een grap wordt gemaakt over Pietersen die nooit ziet dat je spiekt of Jansen,
die altijd dezelfde grappen maakt.
Bovenstaande beschrijvingen zijn voor iedereen bekend. Velen van ons kunnen zich die tijd
en alles wat erbij hoort nog heel goed zelf herinneren en anderen staan er dagelijks
middenin op hun werk. Wat veel minder bekend is, is dat er ook een groep leerlingen is
waarvoor dit allemaal niet zo vanzelfsprekend is en bij wie dit niet ongemerkt en op rolletjes
verloopt. Ik heb het dan niet over -hoe ernstig ook- het kind dat gepest wordt, maar over de
leerlingen die dagelijks met een obstakel worden geconfronteerd, dat het voor hen soms
uitermate moeilijk maakt mee te doen en de hardloopwedstrijd in de school.
Het gaat hier om de leerlingen die dagelijks een wedstrijd hordelopen in plaats van
hardlopen doen. Ze doen mee, maar zij treffen in tegenstelling tot hun medeleerlingen een
aantal horden op hun pad aan. Horden die ze niet kunnen omzeilen, maar die ze elke dag
zullen moeten nemen om in de wedstrijd te blijven. Deze leerlingen kunnen alleen in de
wedstrijd blijven als er goed gecoacht wordt en de omstandigheden zo zijn, dat ze ook een
eerlijke kans krijgen om de afstand binnen de gestelde tijd af te leggen.
Het gaat hier over leerlingen voor wie het leggen van sociale contacten niet zo makkelijk is
en die niet zo makkelijk een grap over docent oppikken of maken. Het gaat hier om de
leerling die niet tegelijkertijd én kan luisteren naar een tekst én de vragen kan lezen én het
antwoord kan opschrijven. Het gaat hier om de leerling die zoveel energie heeft dat hij
voortdurend bezig is die energie te kanaliseren, zodat hij of zij veel van de gebeurtenissen in
zijn of haar omgeving mist en het gaat om de leerling die het allemaal maar moeizaam kan
4
