Deel 2: BE is een federale
democratische rechtsstaat
3. Democratische ruimten
- Staat ≠ democratie
o Het internat recht zegt niks over hoe een staat moet w georganiseerd in term
- Vrije en geheime verkiezingen
o Overheid mag nt weten op wie jij jou stem h uitgebracht
o =/= N Korea (schone schijn)
- Verschillende stelsels id democratie
o Parlementair stelsel
§ wij verkiezen onze wetgevende macht (parlementen). Wij verkiezen niet
onze regering. Het parlement legt het vertrouwen nadien bij de regering,
deze regering is verantwoording verschuldigd aan het verkozen
parlement.
§ Bv. België
o Presidentieel stelsels
§ Volksvertgnw, en ook rechtstreeks hoofd verkiezen
• de president en het parlement worden rechtstreeks verkozen. Het
rechtstreeks verkozen staatshoofd hoeft geen verantwoording af te
leggen bij het verkozen parlement. Dus beiden autonoom.
§ Bv. de VS à Trump
o semi-presidentieel stelsels
§ Verkozen president en een verkozen parlement, maar het parlement kan
nog steeds controle gaan uitoefenen op de regering.
§ Bv. Frankrijk: Macron
, - Democratie kan direct of indirect zijn
o Indirect
§ De bev duiden volksvertgnw aan, die voor hen beslissingen maken
§ = representatieve democratie
§ Vb: BE
o Direct
§ burgers kunnen d.m.v. volksraadplegingen en referenda zelf wetgevend
optreden of het beleid in een bepaalde richting sturen
§ vb: Zwitserland
§ In BE?:
• Federaal: 1x een volksraadpleging
o Koningskwestie
§ Leopold de 3e zat in het buitenland in gevangenis.
§ De vraag: kan hij nog steeds de koning der Belgen zijn?
Veel mensen vonden dat hij tijdens de oorlog zich niet
genoeg had gedistantieerd van de Duitsers.
§ Volksraadpleging over gehouden, resultaat: kleine
meerderheid was voor de terugkomst.
§ Er kwamen rellen en problemen.
§ Resultaat: 1950, de zoon ‘koning Boudewijn’ in zijn
plaats getreden.
• Lokaal: wel regelmatig
o Over vb parkings
§ Ierland: abortusreferendum
§ vb: referendum
• br-exit
§ risico: Politiek bewustzijn
• nt iedereen is voldoende toegelicht
- Scheiding vd machten
o Staat vervuld 3 functies:
§ Wetgevende
• Staat maakt normen
§ Uitvoerende
• Leggen ideen voor ad wetg macht
§ Rechterlijke
• Recht spreken
o Nut? Misbruik v macht voorkomen
o Checks and balances
§ = controle en evenwichten
§ => ze bestaan onafh v elkaar, ze controleren elkaar + houden elkaar in
evenwicht
o Democratische rechtsstaat onder druk?
§ Vb: Polen, Hongarije, VS
- In Principe: Media/ pub opinie = 4e macht
o Als waakhond om de trias politica te bekritiseren/ controleren
democratische rechtsstaat
3. Democratische ruimten
- Staat ≠ democratie
o Het internat recht zegt niks over hoe een staat moet w georganiseerd in term
- Vrije en geheime verkiezingen
o Overheid mag nt weten op wie jij jou stem h uitgebracht
o =/= N Korea (schone schijn)
- Verschillende stelsels id democratie
o Parlementair stelsel
§ wij verkiezen onze wetgevende macht (parlementen). Wij verkiezen niet
onze regering. Het parlement legt het vertrouwen nadien bij de regering,
deze regering is verantwoording verschuldigd aan het verkozen
parlement.
§ Bv. België
o Presidentieel stelsels
§ Volksvertgnw, en ook rechtstreeks hoofd verkiezen
• de president en het parlement worden rechtstreeks verkozen. Het
rechtstreeks verkozen staatshoofd hoeft geen verantwoording af te
leggen bij het verkozen parlement. Dus beiden autonoom.
§ Bv. de VS à Trump
o semi-presidentieel stelsels
§ Verkozen president en een verkozen parlement, maar het parlement kan
nog steeds controle gaan uitoefenen op de regering.
§ Bv. Frankrijk: Macron
, - Democratie kan direct of indirect zijn
o Indirect
§ De bev duiden volksvertgnw aan, die voor hen beslissingen maken
§ = representatieve democratie
§ Vb: BE
o Direct
§ burgers kunnen d.m.v. volksraadplegingen en referenda zelf wetgevend
optreden of het beleid in een bepaalde richting sturen
§ vb: Zwitserland
§ In BE?:
• Federaal: 1x een volksraadpleging
o Koningskwestie
§ Leopold de 3e zat in het buitenland in gevangenis.
§ De vraag: kan hij nog steeds de koning der Belgen zijn?
Veel mensen vonden dat hij tijdens de oorlog zich niet
genoeg had gedistantieerd van de Duitsers.
§ Volksraadpleging over gehouden, resultaat: kleine
meerderheid was voor de terugkomst.
§ Er kwamen rellen en problemen.
§ Resultaat: 1950, de zoon ‘koning Boudewijn’ in zijn
plaats getreden.
• Lokaal: wel regelmatig
o Over vb parkings
§ Ierland: abortusreferendum
§ vb: referendum
• br-exit
§ risico: Politiek bewustzijn
• nt iedereen is voldoende toegelicht
- Scheiding vd machten
o Staat vervuld 3 functies:
§ Wetgevende
• Staat maakt normen
§ Uitvoerende
• Leggen ideen voor ad wetg macht
§ Rechterlijke
• Recht spreken
o Nut? Misbruik v macht voorkomen
o Checks and balances
§ = controle en evenwichten
§ => ze bestaan onafh v elkaar, ze controleren elkaar + houden elkaar in
evenwicht
o Democratische rechtsstaat onder druk?
§ Vb: Polen, Hongarije, VS
- In Principe: Media/ pub opinie = 4e macht
o Als waakhond om de trias politica te bekritiseren/ controleren
