Hoofdstuk 6: Politiek en de massa
Hoofdstuk 6: Politiek en de
massa
1 INLEIDING
Ook de massa, het volk, de burgers, de mensen, die kiezers, … spelen een essentiële rol in de politiek.
In het kader van een efficiënte arbeidsverdeling heeft het volk evenwel enkele leden verkozen om in
zijn naam en belang politieke zaken te behartigen. Burgers kunnen op verschillende manieren in het
politieke systeem participeren.
De rode draad doorheen dit hoofdstuk is dat politieke cultuur, die wordt overgeleverd via politieke
socialisatie, een effect heeft op het politieke gedrag van mensen (zoals politieke participatie), dat op
zijn beurt effect heeft op de stabiliteit (en legitimiteit) van het politieke systeem.
socialisati
e
cultuur
partricipatie
2 POLITIEKE CULTUUR
2.1 INLEIDING
Het politieke reilen en zeilen van verschillende landen, regio’s of maatschappelijke groepen verschilt
sterk. Deze diversiteit kunnen we o.a. verklaren met het concept ‘politieke cultuur’. De politieke
cultuur kunnen we o.a. onderzoeken door te kijken naar de waarden die heersen in een bepaalde
gemeenschap en de consequenties daarvan en deze resultaten gaan vergelijken met andere
gemeenschappen.
2.2 SITUERING VAN DE TERM ‘POLITIEKE CULTUUR’
Politieke cultuur is het resultaat van het geheel van politieke kennis, normen en waarden dat van
generatie op generatie wordt overgedragen via politieke socialisatie. Het is als het ware het
collectieve politieke geheugen van een land of regio.
1
,Hoofdstuk 6: Politiek en de massa
Nieuwe Politieke Cultuur (NPC)
Verschillende voorstellen die in de tweede helft van de jaren 1990 gelanceerd worden als de remedie
om de zogenaamde kloof tussen de burger en de politiek te dichten.
Hervormingsvoorstellen:
Voorstellen die betrekking hadden op de deontologische code waaraan politici moeten voldoen:
bedoeld om de integriteit te herstellen of op te krikken. De macht van politieke partijen moest worden
doorbroken en politieke benoemingen verbannen. Voorbeelden van maatregelen: miniseriële
kabinetten af schaffen, cumuleren van verschillende mandaten limiteren, ‘lijsthoppen’ voorkomen,…
Voorstellen bedoeld om de directe democratie te versterken: het invoeren van raadgevende
volksraadplegingen of bindende referenda
Voorstellen die bedoeld waren om de representatieve democratie te moderniseren: deze
voorstellen bestonden voornamelijk uit hervormingen van de kieswetgeving (neutralisering van de
lijststem, afschaffing van de opkomstplicht,…)
Initiatieven om de verouderde tegenstelling tussen de traditionele partijen te overstijgen en tot
nieuwe samenwerkingsverbanden te komen: herschikking van het partijlandschap en de
herwaardering van het parlement
Wetenschappelijke benadering
Focus op zowel politieke elites als massa, en vooral de wisselwerking tussen beide (niet enkel een
focus op elite dus zoals bij npc)
Definities van ‘politieke cultuur’
GEEN ALGEMEEN AANVAARDE
2.3 THE CIVIC CULTURE
2.3.1 Almond en Verba - The civic
culture: political attitudes and
democracy in five nations
Bestudeerden de politieke cultuur in vijf verschillende landen
Tijdsgeest: jaren 1950, post-fascisme, bedreigd door communisme, dekolonisering
Doel studie: onderzoeken of er specifieke culturele voorwaarden bestaan waardoor het
ene politieke systeem voor een stabiele democratie zorgt en het andere niet
Gebaseerd op Parsons AGIL-model
A G I L
Definitie politieke cultuur: patroon van oriëntaties op politieke objecten.
2
, Hoofdstuk 6: Politiek en de massa
3 soorten oriëntaties
Politieke cultuur verwijst in de eerste plaats naar allerhande diepgewortelde overtuigingen over
politiek en niet zozeer naar de concrete politieke opvattingen die uit die overtuigingen voortspruiten.
Er zijn drie soorten oriëntaties:
1. cognitieve oriëntaties
= de kennis die het individu heeft over politieke objecten
2. affectieve oriëntaties
= de gevoelens die het individu koestert voor politieke objecten
3. evaluatieve oriëntaties
= het oordeel dat het individu velt over politieke objecten
4 categorieën politieke objecten
Deze oriëntaties hebben betrekking op ‘politieke objecten’. Deze kunnen betrekking hebben op alle
facetten van het politieke gebeuren, maar worden door Almond en Verba ingedeeld in vier
categorieën:
1. het politiek systeem als geheel
= algemene, globale kenmerken zoals de geschiedenis en de staatsvorm
2. het individu als deel van het politiek systeem
= de rol die het individu vervult, zijn of haar rechten, plichten en kansen
3. input-objecten
= alles wat betrekking heeft op het tot stand komen van een bepaald beleid zoals de
verschillende politieke eisen
4. output-objecten
= het beleid en alles wat betrekking heeft op de uitvoering ervan
3 ideaaltypes van politieke cultuur
1. parochial political culture
= er heerst een algemene onwetendheid over politieke objecten en een totaal gebrek aan
betrokkenheid bij het politieke gebeuren. Minst democratisch van de 3.
Vb Mexico
2. subject political culture
= er is een graad van algemene politieke kennis maar een afkeer om te participeren in
politieke processen, vaak veroorzaakt door een gevoel van machteloosheid. Men is niet trots
op het politiek systeemSubject = onderdaan
Vb West-Duitsland, Italië
3. participant political culture
= de politieke kennis wordt gecombineerd met een hoge bereidwilligheid om te participeren
in het politieke gebeuren. Mensen hebben het gevoel dat ze het verschil kunnen maken en
met hun betrokkenheid politieke invloed hebben. Men is trots op het systeem
Vb VS, Italië
Civic culture als mix van deze 3 types ^
Géén van deze ideaaltypes vormt echter een stabiel systeem, er is een mix van deze types nodig: de
civic culture.
Inwoners bezitten een vrij hoge kennis van het politieke systeem en zijn ervan overtuigd dat ze via
politieke actie het systeem kunnen beïnvloeden. Dit gaat echter gepaard met de erkenning van
gezag dat de politieke elite heeft om in hun plaats allerhande beslissingen te nemen.
3
Hoofdstuk 6: Politiek en de
massa
1 INLEIDING
Ook de massa, het volk, de burgers, de mensen, die kiezers, … spelen een essentiële rol in de politiek.
In het kader van een efficiënte arbeidsverdeling heeft het volk evenwel enkele leden verkozen om in
zijn naam en belang politieke zaken te behartigen. Burgers kunnen op verschillende manieren in het
politieke systeem participeren.
De rode draad doorheen dit hoofdstuk is dat politieke cultuur, die wordt overgeleverd via politieke
socialisatie, een effect heeft op het politieke gedrag van mensen (zoals politieke participatie), dat op
zijn beurt effect heeft op de stabiliteit (en legitimiteit) van het politieke systeem.
socialisati
e
cultuur
partricipatie
2 POLITIEKE CULTUUR
2.1 INLEIDING
Het politieke reilen en zeilen van verschillende landen, regio’s of maatschappelijke groepen verschilt
sterk. Deze diversiteit kunnen we o.a. verklaren met het concept ‘politieke cultuur’. De politieke
cultuur kunnen we o.a. onderzoeken door te kijken naar de waarden die heersen in een bepaalde
gemeenschap en de consequenties daarvan en deze resultaten gaan vergelijken met andere
gemeenschappen.
2.2 SITUERING VAN DE TERM ‘POLITIEKE CULTUUR’
Politieke cultuur is het resultaat van het geheel van politieke kennis, normen en waarden dat van
generatie op generatie wordt overgedragen via politieke socialisatie. Het is als het ware het
collectieve politieke geheugen van een land of regio.
1
,Hoofdstuk 6: Politiek en de massa
Nieuwe Politieke Cultuur (NPC)
Verschillende voorstellen die in de tweede helft van de jaren 1990 gelanceerd worden als de remedie
om de zogenaamde kloof tussen de burger en de politiek te dichten.
Hervormingsvoorstellen:
Voorstellen die betrekking hadden op de deontologische code waaraan politici moeten voldoen:
bedoeld om de integriteit te herstellen of op te krikken. De macht van politieke partijen moest worden
doorbroken en politieke benoemingen verbannen. Voorbeelden van maatregelen: miniseriële
kabinetten af schaffen, cumuleren van verschillende mandaten limiteren, ‘lijsthoppen’ voorkomen,…
Voorstellen bedoeld om de directe democratie te versterken: het invoeren van raadgevende
volksraadplegingen of bindende referenda
Voorstellen die bedoeld waren om de representatieve democratie te moderniseren: deze
voorstellen bestonden voornamelijk uit hervormingen van de kieswetgeving (neutralisering van de
lijststem, afschaffing van de opkomstplicht,…)
Initiatieven om de verouderde tegenstelling tussen de traditionele partijen te overstijgen en tot
nieuwe samenwerkingsverbanden te komen: herschikking van het partijlandschap en de
herwaardering van het parlement
Wetenschappelijke benadering
Focus op zowel politieke elites als massa, en vooral de wisselwerking tussen beide (niet enkel een
focus op elite dus zoals bij npc)
Definities van ‘politieke cultuur’
GEEN ALGEMEEN AANVAARDE
2.3 THE CIVIC CULTURE
2.3.1 Almond en Verba - The civic
culture: political attitudes and
democracy in five nations
Bestudeerden de politieke cultuur in vijf verschillende landen
Tijdsgeest: jaren 1950, post-fascisme, bedreigd door communisme, dekolonisering
Doel studie: onderzoeken of er specifieke culturele voorwaarden bestaan waardoor het
ene politieke systeem voor een stabiele democratie zorgt en het andere niet
Gebaseerd op Parsons AGIL-model
A G I L
Definitie politieke cultuur: patroon van oriëntaties op politieke objecten.
2
, Hoofdstuk 6: Politiek en de massa
3 soorten oriëntaties
Politieke cultuur verwijst in de eerste plaats naar allerhande diepgewortelde overtuigingen over
politiek en niet zozeer naar de concrete politieke opvattingen die uit die overtuigingen voortspruiten.
Er zijn drie soorten oriëntaties:
1. cognitieve oriëntaties
= de kennis die het individu heeft over politieke objecten
2. affectieve oriëntaties
= de gevoelens die het individu koestert voor politieke objecten
3. evaluatieve oriëntaties
= het oordeel dat het individu velt over politieke objecten
4 categorieën politieke objecten
Deze oriëntaties hebben betrekking op ‘politieke objecten’. Deze kunnen betrekking hebben op alle
facetten van het politieke gebeuren, maar worden door Almond en Verba ingedeeld in vier
categorieën:
1. het politiek systeem als geheel
= algemene, globale kenmerken zoals de geschiedenis en de staatsvorm
2. het individu als deel van het politiek systeem
= de rol die het individu vervult, zijn of haar rechten, plichten en kansen
3. input-objecten
= alles wat betrekking heeft op het tot stand komen van een bepaald beleid zoals de
verschillende politieke eisen
4. output-objecten
= het beleid en alles wat betrekking heeft op de uitvoering ervan
3 ideaaltypes van politieke cultuur
1. parochial political culture
= er heerst een algemene onwetendheid over politieke objecten en een totaal gebrek aan
betrokkenheid bij het politieke gebeuren. Minst democratisch van de 3.
Vb Mexico
2. subject political culture
= er is een graad van algemene politieke kennis maar een afkeer om te participeren in
politieke processen, vaak veroorzaakt door een gevoel van machteloosheid. Men is niet trots
op het politiek systeemSubject = onderdaan
Vb West-Duitsland, Italië
3. participant political culture
= de politieke kennis wordt gecombineerd met een hoge bereidwilligheid om te participeren
in het politieke gebeuren. Mensen hebben het gevoel dat ze het verschil kunnen maken en
met hun betrokkenheid politieke invloed hebben. Men is trots op het systeem
Vb VS, Italië
Civic culture als mix van deze 3 types ^
Géén van deze ideaaltypes vormt echter een stabiel systeem, er is een mix van deze types nodig: de
civic culture.
Inwoners bezitten een vrij hoge kennis van het politieke systeem en zijn ervan overtuigd dat ze via
politieke actie het systeem kunnen beïnvloeden. Dit gaat echter gepaard met de erkenning van
gezag dat de politieke elite heeft om in hun plaats allerhande beslissingen te nemen.
3
