Plantenbescherming
1
,INLEIDING
• Plantenbescherming GEEN recente activiteit
• Bestaat al sedert mens aan landbouw doet
• Domesticatie van planten door mens: neolitische revolutie
• Gewasbeschermingsmiddelen → moderne land- en tuinbouw
• Verbetert arbeidsomstandigheden in land- en tuinbouw
• Bijdrage aan voedselvoorziening
• Verbetering volksgezondheid
• Algemene hygiëne
• Helpen epidemische uitbraken van plantenziekten en plagen te beheersen
• Nadelen → mens en milieu
- Te lang in milieu achterblijven
- Verspreiden zich te snel in bodem of water
Natuurlijke ecosysteem
Agrocultuur ecosysteem
• Homogener
• Lagere biodiversiteit
• Hogere dichtheid van gewassoorten
• Natuurlijke ecosysteem
- Ontstaan spontaan en worden niet direct door mensen beheerd
- Resultaat van natuurlijke processen en interacties tussen organismen en hun
omgeving
- Hoge biodiversiteit met breed spectrum aan planten, dieren en MO in evenwicht
• Agrocultureel ecosysteem
- Worden bewust gecreëerd
- Beheerd door mensen voor landbouwdoeleinden
- Ontworpen en gemanipuleerd om specifieke gewassen of dieren te produceren
- Lagere biodiversiteit → vaak gedomineerd worden door één of enkele gewassen
of diersoorten die worden gekweekt
2
,1) Geschiedenis
• Sinds domesticatie planten
• Stroomversnellingen na WO II: chemische plantenbescherming
• Voordelen
- Arbeid
- Verbetering volksgezondheid
- Productiviteit
- Hygiëne
• Kanttekening?
- Ecotoxicologische problemen
• IPM: geïntegreerde gewasbescherming
- Teeltmethode die past in duurzaam gebruik gewasbeschermingsmiddelen
• Middelen natuurlijke oorsprong
• Afname aandeel chemie
• Biopesticiden, precisielandbouw, biotechnologie
➔ Maatschappelijk debat rond gebruik gewasbeschermingsmiddelen (GBM)
• Schade
- Schadebeeld
o Concurrentie voor groeifactoren
▪ Water, co2, zonlicht, temperatuur, substraat
▪ Concurrentie kan de plant stimuleren
o Beschadiging of functionele belemmering van essentiële plantenfuncties
▪ Fotosynthese, stomata
o honingdauw
▪ Belemmert fotosytnhese
▪ Productie van toxinen→ mycotoxine (bij stress)
= schimmelgif
o verstoring plantenhormoonbalansen
▪ hormonen die fysiologie stimuleren
▪ cytokinine
▪ auxine
o wegvreten bladoppervlakte
▪ vensterschade: onderste epidermis nog te zien
▪ functie van plant weg
▪ hoogste blad: meest licht
o bevuiling van te oogsten producten
▪ esthetische schade
o cosmetische schade
3
, • toxinen
- aflatoxine B1
o schimmelgifstof die voorkomt in beschimmelde voedingsmiddelen
o dierenvoeding
o via melk of dieren of rechtstreeks dieren
- ochratoxine A
o schimmels geproduceerd, tijdens opslag grondstoffen voor levensmiddelen
- fumonisin
- deoxynivalenol
o gevormd in schimmels
- zearalenone
o schimmels voorkomen in granen: maïs en gerst
VERLIEZEN EN NOODZAAK GEÏNTEGREERDE PLANTENBESCHERMING
1) Bij verbouwen van cultuurgewassen plantenbescherming noodzakelijk
• “landbouw” in feite tegen de natuur in gaat
• Cultuurgewassen worden vaak geteeld in een vreemde biotoop
• Domesticatie van planten vermindert hun concentratie- en adaptievermogen
• Cultuurplanten zijn aantrekkelijker
• Plantenbescherming noodzakelijk
- OORZAKEN
o Ziekten (fytopathologie): door MO
o Plagen (fyiatrie): vaak insecten
o Dierlijke organismen
o Onkruiden (herbologie)
o Abiotische factoren: natuurkundige of chemische aar
Bv. bodemtoestand, atmosfeer, felle zonneschijn…
• VERLIEZEN aan cultuurplanten zijn verschillend
- Rechtstreeks concurrentie voor groeifactoren
- Beschadiging of functionele belemmering van essentiële plantenfuncties
- Productie van toxinen
- Verstoring van hormonenbalansen
- Wegvreten van bladoppervlakten
- Bevuiling van te oogsten producten
- Cosmetische schade
- …
4
1
,INLEIDING
• Plantenbescherming GEEN recente activiteit
• Bestaat al sedert mens aan landbouw doet
• Domesticatie van planten door mens: neolitische revolutie
• Gewasbeschermingsmiddelen → moderne land- en tuinbouw
• Verbetert arbeidsomstandigheden in land- en tuinbouw
• Bijdrage aan voedselvoorziening
• Verbetering volksgezondheid
• Algemene hygiëne
• Helpen epidemische uitbraken van plantenziekten en plagen te beheersen
• Nadelen → mens en milieu
- Te lang in milieu achterblijven
- Verspreiden zich te snel in bodem of water
Natuurlijke ecosysteem
Agrocultuur ecosysteem
• Homogener
• Lagere biodiversiteit
• Hogere dichtheid van gewassoorten
• Natuurlijke ecosysteem
- Ontstaan spontaan en worden niet direct door mensen beheerd
- Resultaat van natuurlijke processen en interacties tussen organismen en hun
omgeving
- Hoge biodiversiteit met breed spectrum aan planten, dieren en MO in evenwicht
• Agrocultureel ecosysteem
- Worden bewust gecreëerd
- Beheerd door mensen voor landbouwdoeleinden
- Ontworpen en gemanipuleerd om specifieke gewassen of dieren te produceren
- Lagere biodiversiteit → vaak gedomineerd worden door één of enkele gewassen
of diersoorten die worden gekweekt
2
,1) Geschiedenis
• Sinds domesticatie planten
• Stroomversnellingen na WO II: chemische plantenbescherming
• Voordelen
- Arbeid
- Verbetering volksgezondheid
- Productiviteit
- Hygiëne
• Kanttekening?
- Ecotoxicologische problemen
• IPM: geïntegreerde gewasbescherming
- Teeltmethode die past in duurzaam gebruik gewasbeschermingsmiddelen
• Middelen natuurlijke oorsprong
• Afname aandeel chemie
• Biopesticiden, precisielandbouw, biotechnologie
➔ Maatschappelijk debat rond gebruik gewasbeschermingsmiddelen (GBM)
• Schade
- Schadebeeld
o Concurrentie voor groeifactoren
▪ Water, co2, zonlicht, temperatuur, substraat
▪ Concurrentie kan de plant stimuleren
o Beschadiging of functionele belemmering van essentiële plantenfuncties
▪ Fotosynthese, stomata
o honingdauw
▪ Belemmert fotosytnhese
▪ Productie van toxinen→ mycotoxine (bij stress)
= schimmelgif
o verstoring plantenhormoonbalansen
▪ hormonen die fysiologie stimuleren
▪ cytokinine
▪ auxine
o wegvreten bladoppervlakte
▪ vensterschade: onderste epidermis nog te zien
▪ functie van plant weg
▪ hoogste blad: meest licht
o bevuiling van te oogsten producten
▪ esthetische schade
o cosmetische schade
3
, • toxinen
- aflatoxine B1
o schimmelgifstof die voorkomt in beschimmelde voedingsmiddelen
o dierenvoeding
o via melk of dieren of rechtstreeks dieren
- ochratoxine A
o schimmels geproduceerd, tijdens opslag grondstoffen voor levensmiddelen
- fumonisin
- deoxynivalenol
o gevormd in schimmels
- zearalenone
o schimmels voorkomen in granen: maïs en gerst
VERLIEZEN EN NOODZAAK GEÏNTEGREERDE PLANTENBESCHERMING
1) Bij verbouwen van cultuurgewassen plantenbescherming noodzakelijk
• “landbouw” in feite tegen de natuur in gaat
• Cultuurgewassen worden vaak geteeld in een vreemde biotoop
• Domesticatie van planten vermindert hun concentratie- en adaptievermogen
• Cultuurplanten zijn aantrekkelijker
• Plantenbescherming noodzakelijk
- OORZAKEN
o Ziekten (fytopathologie): door MO
o Plagen (fyiatrie): vaak insecten
o Dierlijke organismen
o Onkruiden (herbologie)
o Abiotische factoren: natuurkundige of chemische aar
Bv. bodemtoestand, atmosfeer, felle zonneschijn…
• VERLIEZEN aan cultuurplanten zijn verschillend
- Rechtstreeks concurrentie voor groeifactoren
- Beschadiging of functionele belemmering van essentiële plantenfuncties
- Productie van toxinen
- Verstoring van hormonenbalansen
- Wegvreten van bladoppervlakten
- Bevuiling van te oogsten producten
- Cosmetische schade
- …
4
