Contractenrecht Verdiept
College 1 – 3 september 2019
Overeenkomst
- Een overeenkomst bevat afspraken over:
o De te verrichten prestaties;
o De verdeling van risico’s.
- De betekenis en de rechtsgevolgen van de contractuele bedingen moeten door middel
van uitleg (conform ‘Haviltex’) worden bepaald.
Koopcontract
- Stel: een woning en omliggende omgeving is sterk verontreinigd en moet gesaneerd
worden.
- Artikel 5.3: De woning zal bij de levering de feitelijke eigenschappen voor normaal
gebruik hebben.
- Artikel 5.4.1: aan de verkoper is niet bekend of er verontreiniging is die het normaal
gebruik belemmert.
Haviltex
- Beding in het koopcontract: ‘tot eind 1976 heeft koper het recht de machine terug te
geven voor f 20.000,-.
- Standpunt Haviltex: we mogen de machine zonder meer retourneren
- Standpunt verkoper Ermes: geen teruggave zonder goede reden.
- Soms kan er iets in het contract staan dat in de praktijk heel andere rechtsgevolgen
bewerkstelligt dan in het contract staat.
Kijk naar artikelen 7.1 en 7.17 BW. De verkoper moet een zaak leveren die overeenkomst met de
koopovereenkomst. Conformiteitsverplichting. De staat van de zaak zoals ie geleverd moet
worden, daarvoor is beslissend hetgeen in het koopcontract tussen partijen is afgesproken.
Uitgangspunten contractenrecht
- Contractsvrijheid
(Boek 6 BW is regelend recht)
- ‘Pacta sunt servanda’
- Corrigerende werking redelijkheid en billijkheid
(6:248 lid 2 BW ‘onaanvaardbaar’)
(dwingendrechtelijke bescherming van de consument)
- Vaak wordt de consument beschermd in het contract.
Kijk naar artt. 6:230o, 230g, 230l, 6:53, 231, 236 en 237.
NJ 2017/35 (Inbev/ V.d. Valk)
- Huurcontract: ‘horecabedrijfsruimte’
- Publiekrechtelijke bestemming ‘speelcasino’
1
, - Vraag: levert de onjuiste bestemming een tekortkoming van de verhuurder op? Dus:
weolke partij draagt het risico?
Van der Valk wilde een restaurant vestigen in het pand van Inbev (onderhuur). Na een paar
maanden verbouwen stond de gemeente voor de deur. Het pand mocht niet als restaurant
worden geëxploiteerd, er moest een casino komen. De huurder stelde dat de verhuurder
tekortschoot. De verhuurder zei dat zij ook niet wisten dat het een ander bestemmingsplan was.
Het risico zou niet bij de verhuurder liggen, want huurder had zelf ook kunnen nagaan wat het
bestemmingsplan was. Als het risico bij de verhuurder ligt, had de verhuurder de huurder op de
hoogte moeten stellen.
Het huurcontract is in de wet geregeld. Boek 7 Titel 4. Artikel 7:204 zegt dat als er een
omstandigheid is waarin de huurder in zijn huurgenot wordt belemmerd, dat dat een
tekortkoming is van de verhuurder. In beginsel zou de huurder dus het contract kunnen
ontbinden. Echter, dit is regelend recht. Als er iets anders is bepaald in het contract, dan geldt
deze bepaling niet. Er waren algemene huurbepalingen van toepassing. Hier stond in dat het
risico van de bestemming bij de huurder lag. De huurder had na moeten gaan wat de
bestemming was.
Artikel 6:82 6:248 lid 2. Zou de verhuurder geweten hebben dat op dit pand geen
horecabestemming rustte, dan had hij dat ongevraagd moeten vertellen aan de huurder. In dit
geval wist ook de verhuurder er niet van. Er kan dus geen verwijt worden gemaakt jegens de
verhuurder.
Maakt het uit of de verhuurder een particulier is of niet?
Het maakt in beginsel niet veel uit. Je moet je als consument realiseren dat je een contract tekent.
De consument wordt wel beschermd, maar je moet je bescherming niet overdrijven. Je moet niet
iets tekenen zonder erbij na te denken.
CASUS 2
Een huurder moet € 3.600,- achterstallige huur en € 2.300,- boete betalen. Verweren?
- Matiging (art. 6:91 – 6:94)
o NJ 2007/262. Partijen zijn zelf verantwoordelijk voor het contract dat ze sluiten.
Als zo’n boetebeding is afgesproken, zijn beide partijen daaraan gebonden.
Slechts bij uitzondering kan de rechter matigen.
- Onredelijk bezwarend (art. 6:233a)
o Het is een beding dat deel uitmaakt van algemene voorwaarden. ROZ-
voorwaarden heeft een model ontwikkeld van algemene voorwaarden dat vaak
wordt gebruikt. Via artikel 233a kan je bepleiten dat er sprake is van een
onredelijk bezwarend beding.
- Beperking redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 lid 2 BW)
o Hier kom je zelden aan toe (dogmatiek).
- Artikel 6:92 lid 1: een schuldeiser kan niet de hoofdsom (nakoming) vorderen én de
boete. Deze bepaling is van regelend recht, partijen mogen anders bepalen. Dit geldt ook
voor artikel 6:94 lid 1. Boete én schadevergoeding, dan prevaleert de contractuele
2
, afspraak boven de wet. Alle boetebepalingen in de wet zijn van regelend recht, kunnen
eruit worden gecontracteerd.
- Europese richtlijn. Aan de ene kant van het contract staat een consument en aan de
andere kant een professionele partij. Iedere ovk waarbij aan de ene kant een consument
staat en aan de andere kant een professionele partij, moet je gelijk kijken naar de
Europese richtlijn oneerlijke bedingen bij consumentenovereenkomsten.
HvJ EU 30 mei 2013 (NJ 2013/487)
- Rechter die vaststelt dat boetebeding oneerlijk is, mag de verbeurde boete niet matigen,
maar behoort dat beding geheel buiten toepassing te laten.
Stappenplan ambtshalve toetsing boetebeding:
1. Consumentenovereenkomst?
2. Is over boetebeding onderhandeld?
3. Verstoort het beding het contractuele evenwicht ‘aanzienlijk’ ten nadele van de
consument?
De Europese richtlijn heeft een blauwe lijst opgesteld met een aantal dingen die als oneerlijk
kunnen worden aangemerkt. Een voorbeeld is dat de boetes niet tot een maximum kunnen gaan
(geen limiet). De rechter kan dan een dergelijk oneerlijk beding nietig verklaren.
Twee dingen:
- Hoe verhoudt die Europese richtlijn zich tot de Nederlandse algemene voorwaarden
regeling? De Nederlandse wetgever vindt dat de Europese Richtlijn is geïmplementeerd
met de Nederlandse regeling. Het komt overeen met elkaar. De aanzienlijke verstoting
van het contractuele evenwicht. Er is een belangrijk verschil: de algemene
voorwaardenregeling moet de consument zich op beroepen. De Europese Richtlijn vergt
van de rechter dat deze ambtshalve wordt toegepast. Aanzienlijke verstoring moet
worden geobjectiveerd.
- Er moet concreet worden gezegd waar de boete op ziet en er moet een maximum aan
worden gesteld. De ROZ heeft daarmee willen bewerkstelligen dat de bedingen niet snel
als oneerlijk worden aangemerkt.
Opdracht:
Maximaal twee bladzijden waarin je kort en bondig de zaak analyseert en een advies geeft. Tot 1
december inleveren.
College 2
Nakoming en opschorting – 10 september 2019
Casus
Verkoper had een woning verkocht aan een koper. Daarbij is afgesproken dat de levering zou
plaatsvinden op 1 augustus 2014 (art. 3:89 BW). De koopprijs is € 485.000,-. De koopakte die is
opgemaakt en is ondertekend bevat een boeteregeling. Op 1 augustus blijft de levering
achterwege omdat de koper niet komt opdagen bij de notaris. De verkoper stuurt in november
een ingebrekestelling aan de koper waarin hij de koper sommeert om alsnog het gekochte pand
af te nemen en bij de notaris te verschijnen. Op 12 februari 2015 gaat de verkoper over tot
ontbinding. Artikel 6:265 BW hij mag ontbinden omdat er bij de koper een tekortkoming in
3
College 1 – 3 september 2019
Overeenkomst
- Een overeenkomst bevat afspraken over:
o De te verrichten prestaties;
o De verdeling van risico’s.
- De betekenis en de rechtsgevolgen van de contractuele bedingen moeten door middel
van uitleg (conform ‘Haviltex’) worden bepaald.
Koopcontract
- Stel: een woning en omliggende omgeving is sterk verontreinigd en moet gesaneerd
worden.
- Artikel 5.3: De woning zal bij de levering de feitelijke eigenschappen voor normaal
gebruik hebben.
- Artikel 5.4.1: aan de verkoper is niet bekend of er verontreiniging is die het normaal
gebruik belemmert.
Haviltex
- Beding in het koopcontract: ‘tot eind 1976 heeft koper het recht de machine terug te
geven voor f 20.000,-.
- Standpunt Haviltex: we mogen de machine zonder meer retourneren
- Standpunt verkoper Ermes: geen teruggave zonder goede reden.
- Soms kan er iets in het contract staan dat in de praktijk heel andere rechtsgevolgen
bewerkstelligt dan in het contract staat.
Kijk naar artikelen 7.1 en 7.17 BW. De verkoper moet een zaak leveren die overeenkomst met de
koopovereenkomst. Conformiteitsverplichting. De staat van de zaak zoals ie geleverd moet
worden, daarvoor is beslissend hetgeen in het koopcontract tussen partijen is afgesproken.
Uitgangspunten contractenrecht
- Contractsvrijheid
(Boek 6 BW is regelend recht)
- ‘Pacta sunt servanda’
- Corrigerende werking redelijkheid en billijkheid
(6:248 lid 2 BW ‘onaanvaardbaar’)
(dwingendrechtelijke bescherming van de consument)
- Vaak wordt de consument beschermd in het contract.
Kijk naar artt. 6:230o, 230g, 230l, 6:53, 231, 236 en 237.
NJ 2017/35 (Inbev/ V.d. Valk)
- Huurcontract: ‘horecabedrijfsruimte’
- Publiekrechtelijke bestemming ‘speelcasino’
1
, - Vraag: levert de onjuiste bestemming een tekortkoming van de verhuurder op? Dus:
weolke partij draagt het risico?
Van der Valk wilde een restaurant vestigen in het pand van Inbev (onderhuur). Na een paar
maanden verbouwen stond de gemeente voor de deur. Het pand mocht niet als restaurant
worden geëxploiteerd, er moest een casino komen. De huurder stelde dat de verhuurder
tekortschoot. De verhuurder zei dat zij ook niet wisten dat het een ander bestemmingsplan was.
Het risico zou niet bij de verhuurder liggen, want huurder had zelf ook kunnen nagaan wat het
bestemmingsplan was. Als het risico bij de verhuurder ligt, had de verhuurder de huurder op de
hoogte moeten stellen.
Het huurcontract is in de wet geregeld. Boek 7 Titel 4. Artikel 7:204 zegt dat als er een
omstandigheid is waarin de huurder in zijn huurgenot wordt belemmerd, dat dat een
tekortkoming is van de verhuurder. In beginsel zou de huurder dus het contract kunnen
ontbinden. Echter, dit is regelend recht. Als er iets anders is bepaald in het contract, dan geldt
deze bepaling niet. Er waren algemene huurbepalingen van toepassing. Hier stond in dat het
risico van de bestemming bij de huurder lag. De huurder had na moeten gaan wat de
bestemming was.
Artikel 6:82 6:248 lid 2. Zou de verhuurder geweten hebben dat op dit pand geen
horecabestemming rustte, dan had hij dat ongevraagd moeten vertellen aan de huurder. In dit
geval wist ook de verhuurder er niet van. Er kan dus geen verwijt worden gemaakt jegens de
verhuurder.
Maakt het uit of de verhuurder een particulier is of niet?
Het maakt in beginsel niet veel uit. Je moet je als consument realiseren dat je een contract tekent.
De consument wordt wel beschermd, maar je moet je bescherming niet overdrijven. Je moet niet
iets tekenen zonder erbij na te denken.
CASUS 2
Een huurder moet € 3.600,- achterstallige huur en € 2.300,- boete betalen. Verweren?
- Matiging (art. 6:91 – 6:94)
o NJ 2007/262. Partijen zijn zelf verantwoordelijk voor het contract dat ze sluiten.
Als zo’n boetebeding is afgesproken, zijn beide partijen daaraan gebonden.
Slechts bij uitzondering kan de rechter matigen.
- Onredelijk bezwarend (art. 6:233a)
o Het is een beding dat deel uitmaakt van algemene voorwaarden. ROZ-
voorwaarden heeft een model ontwikkeld van algemene voorwaarden dat vaak
wordt gebruikt. Via artikel 233a kan je bepleiten dat er sprake is van een
onredelijk bezwarend beding.
- Beperking redelijkheid en billijkheid (art. 6:248 lid 2 BW)
o Hier kom je zelden aan toe (dogmatiek).
- Artikel 6:92 lid 1: een schuldeiser kan niet de hoofdsom (nakoming) vorderen én de
boete. Deze bepaling is van regelend recht, partijen mogen anders bepalen. Dit geldt ook
voor artikel 6:94 lid 1. Boete én schadevergoeding, dan prevaleert de contractuele
2
, afspraak boven de wet. Alle boetebepalingen in de wet zijn van regelend recht, kunnen
eruit worden gecontracteerd.
- Europese richtlijn. Aan de ene kant van het contract staat een consument en aan de
andere kant een professionele partij. Iedere ovk waarbij aan de ene kant een consument
staat en aan de andere kant een professionele partij, moet je gelijk kijken naar de
Europese richtlijn oneerlijke bedingen bij consumentenovereenkomsten.
HvJ EU 30 mei 2013 (NJ 2013/487)
- Rechter die vaststelt dat boetebeding oneerlijk is, mag de verbeurde boete niet matigen,
maar behoort dat beding geheel buiten toepassing te laten.
Stappenplan ambtshalve toetsing boetebeding:
1. Consumentenovereenkomst?
2. Is over boetebeding onderhandeld?
3. Verstoort het beding het contractuele evenwicht ‘aanzienlijk’ ten nadele van de
consument?
De Europese richtlijn heeft een blauwe lijst opgesteld met een aantal dingen die als oneerlijk
kunnen worden aangemerkt. Een voorbeeld is dat de boetes niet tot een maximum kunnen gaan
(geen limiet). De rechter kan dan een dergelijk oneerlijk beding nietig verklaren.
Twee dingen:
- Hoe verhoudt die Europese richtlijn zich tot de Nederlandse algemene voorwaarden
regeling? De Nederlandse wetgever vindt dat de Europese Richtlijn is geïmplementeerd
met de Nederlandse regeling. Het komt overeen met elkaar. De aanzienlijke verstoting
van het contractuele evenwicht. Er is een belangrijk verschil: de algemene
voorwaardenregeling moet de consument zich op beroepen. De Europese Richtlijn vergt
van de rechter dat deze ambtshalve wordt toegepast. Aanzienlijke verstoring moet
worden geobjectiveerd.
- Er moet concreet worden gezegd waar de boete op ziet en er moet een maximum aan
worden gesteld. De ROZ heeft daarmee willen bewerkstelligen dat de bedingen niet snel
als oneerlijk worden aangemerkt.
Opdracht:
Maximaal twee bladzijden waarin je kort en bondig de zaak analyseert en een advies geeft. Tot 1
december inleveren.
College 2
Nakoming en opschorting – 10 september 2019
Casus
Verkoper had een woning verkocht aan een koper. Daarbij is afgesproken dat de levering zou
plaatsvinden op 1 augustus 2014 (art. 3:89 BW). De koopprijs is € 485.000,-. De koopakte die is
opgemaakt en is ondertekend bevat een boeteregeling. Op 1 augustus blijft de levering
achterwege omdat de koper niet komt opdagen bij de notaris. De verkoper stuurt in november
een ingebrekestelling aan de koper waarin hij de koper sommeert om alsnog het gekochte pand
af te nemen en bij de notaris te verschijnen. Op 12 februari 2015 gaat de verkoper over tot
ontbinding. Artikel 6:265 BW hij mag ontbinden omdat er bij de koper een tekortkoming in
3
