Samenvatting beeldende vormgeving toetsstof thema 1
Hoofdstuk 1 – mens en beeld
Visuele beelden → gezichtswaarneming/afbeeldingen
Beelden zijn een vorm van communicatie. Wij geven gemakkelijk betekenis aan beelden. De
meeste karakteristieke beelden heten ook wel iconen.
De functie van beelden heeft verschillende categorieën:
• Functioneel gebruiksgemak;
• Aanschouwelijk ordenend;
• Narratief;
• Illustratief;
• Directief;
• Verbeeldend;
• Decoratief;
• Esthetisch;
• Expressief;
• Amusement.
Functioneel gebruiksgemak
Het gebruiksgemak van voorwerpen belangrijk.
Aanschouwelijk ordenend
Vormgeving kan duidelijkheid verschaffen. Met visuele middelen kunnen relaties
aangegeven worden, bijvoorbeeld door de kleur, de vorm of het patroon. Bijvoorbeeld
grafiekjes en diagrammen in een wiskunde- of economieboek. Maar ook uniformen en
sportkleding hebben een functie.
Narratief
Beelden kunnen een verhalende functie hebben. Tekeningen van kinderen, strips en
schilderijen zijn verhalen zonder woorden. Reliëfs boven de poorten van kathedralen tonen
vaak visuele verhalen op indrukwekkende wijze.
Illustratief
Afbeeldingen hebben een illustratieve functie en ze laten zien wat er in een tekst wordt
behandeld. Illustraties bieden een concrete voorstelling van zaken bij een tekst.
Directief
Verkeersborden of andere tekens zijn beelden met een aanwijzende of waarschuwende
functie. Ze wijzen ons de weg en bieden veiligheid. Dat geldt in de fysieke, maar ook in de
digitale wereld.
1
, Verbeeldend
Mensen kunnen fantaseren over een werkelijkheid. Met beelden kunnen ze die tevoorschijn
toveren.
Decoratief
Mensen brengen graag versiering aan in hun omgeving. Ze spelen met kleuren en vormen.
Esthetisch
Beelden die gemaakt worden uit schoonheidsoverweging. Ze waarderen de puurheid of het
zuivere. Sculpturen, keramische objecten, stillevens en naakten zijn daar voorbeelden van.
Expressief
Beelden kunnen emoties uitdrukken. Bijvoorbeeld schilderijen, maar ook foto’s, digitale
beelden en drukwerk.
Amusement
Ansichtkaarten, dvd’s, voetbalplaatjes, stickers etc. En achtergrondschermen op de
computer en telefoon. Dat is vooral gericht op vermaak.
Hoofdstuk 2 – zien en maken
Beeldend vormgeven is een breed begrip. Je geeft vorm als je je passend kleedt voor een
gelegenheid of als je een aantrekkelijke lay-out voor je leerverslag maakt of als je een video
van een concert maakt. Maar ook als je je kamer naar eigen smaak inricht.
Deze definitie wordt schematisch ondergebracht in een model voor beeldend vormgeven:
het cirkelmodel. Daarin onderscheiden we het product (het beeld) en het proces (het
maken).
Het product bestaat uit de productcomponenten betekenis, vorm en
materiaal. Beschouwing, onderzoek en werkwijze zijn de
procescomponenten.
Betekenissen worden in beeld overgedragen. Daarin zijn drie lagen te
onderscheiden:
Laag 1: de ‘directe’ visuele betekenis geeft antwoord op de vraag: Hoe ziet
het eruit?
Laag 2: de objectbetekenis beantwoordt de vraag: Wat stelt het voor?
Laag 3: de symbolische betekenis geeft antwoord op de vraag: Waar verwijst het naar, wat
het dus niet is?
2
Hoofdstuk 1 – mens en beeld
Visuele beelden → gezichtswaarneming/afbeeldingen
Beelden zijn een vorm van communicatie. Wij geven gemakkelijk betekenis aan beelden. De
meeste karakteristieke beelden heten ook wel iconen.
De functie van beelden heeft verschillende categorieën:
• Functioneel gebruiksgemak;
• Aanschouwelijk ordenend;
• Narratief;
• Illustratief;
• Directief;
• Verbeeldend;
• Decoratief;
• Esthetisch;
• Expressief;
• Amusement.
Functioneel gebruiksgemak
Het gebruiksgemak van voorwerpen belangrijk.
Aanschouwelijk ordenend
Vormgeving kan duidelijkheid verschaffen. Met visuele middelen kunnen relaties
aangegeven worden, bijvoorbeeld door de kleur, de vorm of het patroon. Bijvoorbeeld
grafiekjes en diagrammen in een wiskunde- of economieboek. Maar ook uniformen en
sportkleding hebben een functie.
Narratief
Beelden kunnen een verhalende functie hebben. Tekeningen van kinderen, strips en
schilderijen zijn verhalen zonder woorden. Reliëfs boven de poorten van kathedralen tonen
vaak visuele verhalen op indrukwekkende wijze.
Illustratief
Afbeeldingen hebben een illustratieve functie en ze laten zien wat er in een tekst wordt
behandeld. Illustraties bieden een concrete voorstelling van zaken bij een tekst.
Directief
Verkeersborden of andere tekens zijn beelden met een aanwijzende of waarschuwende
functie. Ze wijzen ons de weg en bieden veiligheid. Dat geldt in de fysieke, maar ook in de
digitale wereld.
1
, Verbeeldend
Mensen kunnen fantaseren over een werkelijkheid. Met beelden kunnen ze die tevoorschijn
toveren.
Decoratief
Mensen brengen graag versiering aan in hun omgeving. Ze spelen met kleuren en vormen.
Esthetisch
Beelden die gemaakt worden uit schoonheidsoverweging. Ze waarderen de puurheid of het
zuivere. Sculpturen, keramische objecten, stillevens en naakten zijn daar voorbeelden van.
Expressief
Beelden kunnen emoties uitdrukken. Bijvoorbeeld schilderijen, maar ook foto’s, digitale
beelden en drukwerk.
Amusement
Ansichtkaarten, dvd’s, voetbalplaatjes, stickers etc. En achtergrondschermen op de
computer en telefoon. Dat is vooral gericht op vermaak.
Hoofdstuk 2 – zien en maken
Beeldend vormgeven is een breed begrip. Je geeft vorm als je je passend kleedt voor een
gelegenheid of als je een aantrekkelijke lay-out voor je leerverslag maakt of als je een video
van een concert maakt. Maar ook als je je kamer naar eigen smaak inricht.
Deze definitie wordt schematisch ondergebracht in een model voor beeldend vormgeven:
het cirkelmodel. Daarin onderscheiden we het product (het beeld) en het proces (het
maken).
Het product bestaat uit de productcomponenten betekenis, vorm en
materiaal. Beschouwing, onderzoek en werkwijze zijn de
procescomponenten.
Betekenissen worden in beeld overgedragen. Daarin zijn drie lagen te
onderscheiden:
Laag 1: de ‘directe’ visuele betekenis geeft antwoord op de vraag: Hoe ziet
het eruit?
Laag 2: de objectbetekenis beantwoordt de vraag: Wat stelt het voor?
Laag 3: de symbolische betekenis geeft antwoord op de vraag: Waar verwijst het naar, wat
het dus niet is?
2
