Inleiding: doelstellingen
Deze practicumhandleiding geeft de te kennen leerstof weer voor de practica ‘Oppervlakte
anatomie van het locomotorisch stelsel’. Bij het eerste practicum zal de thorax en bovenste
extremiteit aan bod komen, bij het 2e practicum de onderste extremiteit.
Bij deze handleiding hoort ook videomateriaal en een illustratieve powerpoint, te vinden op Ufora.
Dit videomateriaal moet op voorhand worden bekeken ter voorbereiding op het practicum. Het
aandachtig bekijken van deze video's is absoluut nodig om de palpaties onder de knie te krijgen.
Tijdens de practica zullen de palpaties en de projecties door de lesgever worden gedemonstreerd en
zal de gelegenheid gegeven worden om in groepjes op elkaar te oefenen en vragen te stellen. Ter
voorbereiding op het examen wordt aangeraden de palpaties en projecties uitvoerig thuis te oefenen
op zoveel mogelijk verschillende personen om de individuele verschillen in oppervlakte-anatomie te
ervaren.
Voor deze practica is een dermatografisch potlood vereist.
Examenrichtlijnen
Het examen van het deel 'Oppervlakte-anatomie van het locomotorisch stelsel' zal plaatsvinden als 1
van de stations tijdens het V-lijn examen.
De gevraagde vaardigheden worden uitgevoerd bij een medestudent. 2 Studenten zullen samen
binnengaan in een station. Student 1 krijgt zijn opdracht van de examinator en demonstreert die op
student 2, hierna worden de rollen omgekeerd.
Hierbij zullen 10 palpaties worden gevraagd.
Voor een correcte interpretatie van de vaardigheden vragen we aan de student die optreedt als
simulatiepatiënt om zich uit te kleden tot het ondergoed.
Elke palpatie zal op 4 punten worden gequoteerd naargelang de correctheid.
Aangezien dit alles op 5 min zal moeten gebeuren, speelt vlotheid ook een rol.
Tekenen op de huid wordt niet gevraagd om tijd te besparen.
Palpatie dient uitgevoerd te worden met warme, droge handen en kortgeknipte nagels zonder
scherpe randen. De palpatie zelf wordt uitgevoerd met de palmaire zijde van de vingertoppen van de
tweede en/of derde en/of vierde vinger van de voorkeurshand. Een heel belangrijk aspect van de
palpatie is de kracht, de druk waarmee deze wordt uitgevoerd. Een te harde palpatie voelt voor de
proefpersoon onaangenaam. Normaliter dient elke palpatie te beginnen met weinig druk en te
worden voortgezet met de minst mogelijke druk. Bij het palperen van dieperliggende structuren
dient de druk geleidelijk aan te worden opgebouwd.
1. Thorax en bovenste membrum
1.1 Topografisch overzicht van de halsregio
Osteologie
Sternum: Incisura jugularis sterni en angulus sterni
Clavicula, van extremitas sternalis tot aan de extremitas acromialis
Os hyoideum (tongbeen): palpeer hoog in de hals de cornua majora tussen duim en
wijsvinger
Cartilago thyroidea: palpeer aan de hand van prominentia laryngea, meest prominente
uitsteeksel caudaal van os hyoideum
Cartilago cricoidea: bobbeltje net caudaal van cartillago thyroidea
Processus xiphoideus van het sternum
, Processus transversus C1 is palpeerbaar iets ventraal en caudaal van de processus
mastoideus. Goed onderscheiden van het caput mandibulae en processus styloideus (Zie
anatomie schedel).
+ zie filmpje (V-lijn -> opp-anatomie -> handlieidng ding)
Myologie
M. sternocleidomastoideus: visualisatie door heterolaterale rotatie van het hoofd in
combinatie met een lichte homolaterale lateroflexie. Bij het palperen van de spierbuik
kunnen opgezette lymfeklieren ventraal van de spier gevoeld worden.
Mm. scaleni: deze spieren lopen van de processus transversus van de cervicale wervels naar
de eerste rib (M. scalenus anterior en medius) en naar de tweede rib (M. Scalenus posterior).
Door zijn verloop zijn de Mm. scaleni belangrijke hulpademhalingsspieren, vraag dan ook een
diepe borstademhaling. Unilaterale contractie zorgt voor lateroflexie.
Opmerking: De A. subclavia en de plexus brachialis lopen door de achterste scalenuspoort, die zich
tussen M. scalenus anterior en M. scalenus medius bevindt. De arterie is palpabel ongeveer dorsaal
van het midden van de clavicula. Ongeveer 1 cm meer naar ventraal vind je de M. scalenus anterior
en 1 cm meer naar dorsaal de M. scalenus medius
M. platysma: zichtbaar door de mondhoeken zeer krachtig naar caudaal te trekken.
M. trapezius: deze grote spier kan in haar geheel duidelijk zichtbaar worden gemaakt door
het Jendrassik-manoevre: schouders in 90° abductie en dan buitenwaarts trekken op de in
elkaar gehaakte vingers van beide handen.
Pars descendens kan makkelijk gepalpeerd worden tussen duim en andere vingers van de
origo in de occipitale regio tot aan de insertie op het acromion.
+ zie filmpje
Deze practicumhandleiding geeft de te kennen leerstof weer voor de practica ‘Oppervlakte
anatomie van het locomotorisch stelsel’. Bij het eerste practicum zal de thorax en bovenste
extremiteit aan bod komen, bij het 2e practicum de onderste extremiteit.
Bij deze handleiding hoort ook videomateriaal en een illustratieve powerpoint, te vinden op Ufora.
Dit videomateriaal moet op voorhand worden bekeken ter voorbereiding op het practicum. Het
aandachtig bekijken van deze video's is absoluut nodig om de palpaties onder de knie te krijgen.
Tijdens de practica zullen de palpaties en de projecties door de lesgever worden gedemonstreerd en
zal de gelegenheid gegeven worden om in groepjes op elkaar te oefenen en vragen te stellen. Ter
voorbereiding op het examen wordt aangeraden de palpaties en projecties uitvoerig thuis te oefenen
op zoveel mogelijk verschillende personen om de individuele verschillen in oppervlakte-anatomie te
ervaren.
Voor deze practica is een dermatografisch potlood vereist.
Examenrichtlijnen
Het examen van het deel 'Oppervlakte-anatomie van het locomotorisch stelsel' zal plaatsvinden als 1
van de stations tijdens het V-lijn examen.
De gevraagde vaardigheden worden uitgevoerd bij een medestudent. 2 Studenten zullen samen
binnengaan in een station. Student 1 krijgt zijn opdracht van de examinator en demonstreert die op
student 2, hierna worden de rollen omgekeerd.
Hierbij zullen 10 palpaties worden gevraagd.
Voor een correcte interpretatie van de vaardigheden vragen we aan de student die optreedt als
simulatiepatiënt om zich uit te kleden tot het ondergoed.
Elke palpatie zal op 4 punten worden gequoteerd naargelang de correctheid.
Aangezien dit alles op 5 min zal moeten gebeuren, speelt vlotheid ook een rol.
Tekenen op de huid wordt niet gevraagd om tijd te besparen.
Palpatie dient uitgevoerd te worden met warme, droge handen en kortgeknipte nagels zonder
scherpe randen. De palpatie zelf wordt uitgevoerd met de palmaire zijde van de vingertoppen van de
tweede en/of derde en/of vierde vinger van de voorkeurshand. Een heel belangrijk aspect van de
palpatie is de kracht, de druk waarmee deze wordt uitgevoerd. Een te harde palpatie voelt voor de
proefpersoon onaangenaam. Normaliter dient elke palpatie te beginnen met weinig druk en te
worden voortgezet met de minst mogelijke druk. Bij het palperen van dieperliggende structuren
dient de druk geleidelijk aan te worden opgebouwd.
1. Thorax en bovenste membrum
1.1 Topografisch overzicht van de halsregio
Osteologie
Sternum: Incisura jugularis sterni en angulus sterni
Clavicula, van extremitas sternalis tot aan de extremitas acromialis
Os hyoideum (tongbeen): palpeer hoog in de hals de cornua majora tussen duim en
wijsvinger
Cartilago thyroidea: palpeer aan de hand van prominentia laryngea, meest prominente
uitsteeksel caudaal van os hyoideum
Cartilago cricoidea: bobbeltje net caudaal van cartillago thyroidea
Processus xiphoideus van het sternum
, Processus transversus C1 is palpeerbaar iets ventraal en caudaal van de processus
mastoideus. Goed onderscheiden van het caput mandibulae en processus styloideus (Zie
anatomie schedel).
+ zie filmpje (V-lijn -> opp-anatomie -> handlieidng ding)
Myologie
M. sternocleidomastoideus: visualisatie door heterolaterale rotatie van het hoofd in
combinatie met een lichte homolaterale lateroflexie. Bij het palperen van de spierbuik
kunnen opgezette lymfeklieren ventraal van de spier gevoeld worden.
Mm. scaleni: deze spieren lopen van de processus transversus van de cervicale wervels naar
de eerste rib (M. scalenus anterior en medius) en naar de tweede rib (M. Scalenus posterior).
Door zijn verloop zijn de Mm. scaleni belangrijke hulpademhalingsspieren, vraag dan ook een
diepe borstademhaling. Unilaterale contractie zorgt voor lateroflexie.
Opmerking: De A. subclavia en de plexus brachialis lopen door de achterste scalenuspoort, die zich
tussen M. scalenus anterior en M. scalenus medius bevindt. De arterie is palpabel ongeveer dorsaal
van het midden van de clavicula. Ongeveer 1 cm meer naar ventraal vind je de M. scalenus anterior
en 1 cm meer naar dorsaal de M. scalenus medius
M. platysma: zichtbaar door de mondhoeken zeer krachtig naar caudaal te trekken.
M. trapezius: deze grote spier kan in haar geheel duidelijk zichtbaar worden gemaakt door
het Jendrassik-manoevre: schouders in 90° abductie en dan buitenwaarts trekken op de in
elkaar gehaakte vingers van beide handen.
Pars descendens kan makkelijk gepalpeerd worden tussen duim en andere vingers van de
origo in de occipitale regio tot aan de insertie op het acromion.
+ zie filmpje
