Samenvatting voeding – Stageman – Blok
1.4
Hoofdstuk 12 – Voeding bij zwangerschap en lactatie
12.1: Belang van voeding voor en tijdens de zwangerschap
Ongezonde voeding en andere ongezonde leefstijlgewoonten zoals roken en veel
alcohol dragen bij aan een kleinere kans op zwangerschap.
- Het gaat hierbij ook om voeding van de vader.
Een betere voedingstoestand van de moeder geeft meer kans op een normale
zwangerschap en een gezond kind.
Ongezonde gewoonten van de moeder voor de zwangerschap geeft meer kans op
een slechtere groei van het kind tijdens de zwangerschap, een hogere kans op
aangeboren aandoeningen en meer problemen rond de bevalling.
Als een vrouw zwanger wil worden, moet zij ervoor zorgen in een goede
voedingstoestand te zijn.
- Ze heeft dan voldoende reserves om aan de behoefte aan voedingsstoffen tijdens
de zwangerschap te voldoen.
Overgewicht en ondergewicht leiden tot complicaties tijdens de zwangerschap bij
moeder en kind.
Een slechte groei in de baarmoeder kan gezondheidseffecten geven op latere leeftijd.
Situaties waarin een grotere kans bestaat op een slechte voedingstoestand zijn:
1. Tienerzwangerschappen
2. Snel opeenvolgende zwangerschappen
3. Meerlingzwangerschappen
4. Veelvuldige misselijkheid en braken
5. Overmatig gebruik van alcohol
6. Gebruik van drugs
Noodzakelijk om mensen met een kinderwens voor te lichten
Meestal is een vrouw al enkele weken zwanger voordat zij dit weet, terwijl juist in de
eerste weken bepaalde aspecten schadelijk kunnen zijn
- Alcohol, roken, medicijnen, vitamine A, foliumzuur, etc.
Foliumzuursuppletie moet al beginnen voor de conceptie.
- Vrouwen die zwanger willen worden wordt aangeraden per dag 0,4 mg
foliumzuur te gebruiken.
De zwangerschap wordt in drie perioden onderverdeeld:
1. De eerste 3 maanden, waarin alle organen van de foetus worden aangelegd
2. De tweede 3 maanden, waarin de organen zich verder ontwikkelen
3. De derde drie maanden, waarin het accent ligt op groei
1
,12.4: Bevalling en kraambed
Een bevalling kan enkele uren tot meer dan een etmaal duren
Het is belangrijk het bloedglucose gehalte op peil te houden als de bevalling lang
duurt.
Normaal eten is niet aan te raden:
- De spijsvertering zou te veel energie vragen, de kans op braken wordt verhoogd
en bij een onverwachte keizersnede onder narcose wordt de kans op complicaties
vergroot.
Het is beter om regelmatig koolhydraatrijke dranken te gebruiken, zoals
vruchtensappen of limonade
Eventueel kan wat lichte kost gebruikt worden (beschuit, toast).
Vlak na de bevalling hebben de meeste vrouwen behoefte aan iets warm (koffie,
bouillon)
Obstipatie wordt vooral veroorzaakt door angst voor persen
12.5: Lactatieperiode
Lactatie = het voeden van een zuigeling met moedermelk (= zogen)
Energie
De voeding van de zogende moeder verschilt niet veel van de voeding aan het eind
van de zwangerschap.
Wel is de benodigde energie sterk toegenomen.
Bij een melkproductie van 800 ml is de toename ongeveer 2570 kJ (= 650 kcal)
- Deze behoefte wordt gedeeltelijk voorzien door het aanspreken van de
vetreserve (is aangelegd tijdens de zwangerschap)
Vocht
De behoefte aan vocht is sterk verhoogd, omdat de afgifte via melk is verhoogd.
Tijdens de lactatieperiode is de behoefte aan vocht 2 a 2,5 liter per dag.
Alcoholische dranken zijn niet geschikt, omdat alcohol in de moedermelk overgaat.
- Je kan een glas alcohol drinken als je daarna 2 uur wacht met voeden of kolven.
- De alcohol van 1 alcoholische consumptie wordt in ongeveer 1,5 uur afgebroken.
Ook cafeïne bevattende dranken moet je beperken.
- Advies = niet meer dan 100 mg cafeïne per dag (= 1 kopje koffie of 2 kopjes thee)
Vis
Vette vis bevat kleine hoeveelheden dioxines, daarom wordt geadviseerd niet meer
dan 2 keer per week vis te eten.
Roofvis (tonijn) en rivierpaling worden afgeraden
Verder met lactatieperiode
Een volwaardige voeding tijdens de zoogperiode is vooral van belang om de moeder
in een goede conditie te houden.
Als de voeding niet voldoende eiwitten en energie bevat, heeft dat weinig invloed op
de samenstelling van de moedermelk, maar het heeft wel invloed op de gezondheid
van de moeder.
2
, Een tekort aan in vet oplosbare vitamines is ook nadelig voor de moeder.
Pas als de reserves die de moeder heeft uitgeput raken, zal ook de samenstelling van
de melk minder volwaardig worden.
Een tekort aan in wateroplosbare vitamines is wel direct van invloed op de
samenstelling van de moedermelk.
Sommige baby’s reageren op bepaalde voedingsmiddelen die de moeder heeft
gegeten met buikpijn (darmkrampjes), diarree en/of huiduitslag
- Komt vooral voor bij zuigelingen van 1 – 3 maanden
- Kunnen voorkomen worden door een gevarieerde voeding.
- Het is niet nodig om allemaal voedingsmiddelen uit de voeding van de moeder
weg te halen.
Het is belangrijk dat het kind altijd één borst leegdrinkt in verband met de vettere
namelk.
Ook andere stoffen kunnen via de moedermelk problemen bij de baby veroorzaken:
- Buikpijn door nicotine
- Onrust door ruim gebruik van koffie en andere cafeïne bevattende
voedingsmiddelen.
- Sufheid en buikpijn door alcohol, medicijnen en drugs.
o Deze stoffen moeten vermeden worden, omdat sommige ernstige
gevolgen kunnen hebben voor de groei en ontwikkeling van het kind.
Het gebruik van kalebaskalk tijdens de zoogperiode is sterk ontraden!!
- Dit verhoogt de kans op achterstand in de mentale ontwikkeling.
Hoofdstuk 13 – Zuigelingenvoeding
13.1: Borst- of flesvoeding?
Fysiologisch gezien is borstvoeding het beste.
Moedermelk bevat de benodigde voedingsstoffen, maar het bevat ook allerlei stoffen
die een gunstige invloed hebben op de resorptie van voedingsstoffen en die een rol
spelen in de afweer tegen ziekten.
Moedermelk wordt zo goed mogelijk nagemaakt, maar omdat nog niet alles bekend
is over moedermelk, is de samenstelling van fabrieksmatig gemaakte
zuigelingevoeding niet precies hetzelfde als moedermelk.
Ook moeders met meerlingen kunnen borstvoeding geven.
Moedermelk heeft een aantal positieve eigenschappen waardoor de groei en
gezondheid van de zuigeling gewaarborgd wordt.
Borstgevoede kinderen hebben minder maagdarmstoornissen zoals diarree,
obstipatie en darmkrampen, dan flesgevoede kinderen.
- Dit komt door een gunstige microbioom van de darm Borstgevoede kinderen
hebben meer bifidobacteriën.
- Deze bacteriën vormen zuren en de zuren remmen de groei van
ziekteverwekkende bacteriën en zorgen voor een gemakkelijk uit te scheiden
ontlasting.
De moedermelk is rijk aan de oligosacchariden: galacto-oligosacchariden (GOS) en
fructo-oligosachariden (FOS), groeisubstraten voor de bifidobacteriën.
- Deze factor en nog andere, minder belangrijke factoren worden gezamenlijk de
bifidusfactor genoemd.
3
1.4
Hoofdstuk 12 – Voeding bij zwangerschap en lactatie
12.1: Belang van voeding voor en tijdens de zwangerschap
Ongezonde voeding en andere ongezonde leefstijlgewoonten zoals roken en veel
alcohol dragen bij aan een kleinere kans op zwangerschap.
- Het gaat hierbij ook om voeding van de vader.
Een betere voedingstoestand van de moeder geeft meer kans op een normale
zwangerschap en een gezond kind.
Ongezonde gewoonten van de moeder voor de zwangerschap geeft meer kans op
een slechtere groei van het kind tijdens de zwangerschap, een hogere kans op
aangeboren aandoeningen en meer problemen rond de bevalling.
Als een vrouw zwanger wil worden, moet zij ervoor zorgen in een goede
voedingstoestand te zijn.
- Ze heeft dan voldoende reserves om aan de behoefte aan voedingsstoffen tijdens
de zwangerschap te voldoen.
Overgewicht en ondergewicht leiden tot complicaties tijdens de zwangerschap bij
moeder en kind.
Een slechte groei in de baarmoeder kan gezondheidseffecten geven op latere leeftijd.
Situaties waarin een grotere kans bestaat op een slechte voedingstoestand zijn:
1. Tienerzwangerschappen
2. Snel opeenvolgende zwangerschappen
3. Meerlingzwangerschappen
4. Veelvuldige misselijkheid en braken
5. Overmatig gebruik van alcohol
6. Gebruik van drugs
Noodzakelijk om mensen met een kinderwens voor te lichten
Meestal is een vrouw al enkele weken zwanger voordat zij dit weet, terwijl juist in de
eerste weken bepaalde aspecten schadelijk kunnen zijn
- Alcohol, roken, medicijnen, vitamine A, foliumzuur, etc.
Foliumzuursuppletie moet al beginnen voor de conceptie.
- Vrouwen die zwanger willen worden wordt aangeraden per dag 0,4 mg
foliumzuur te gebruiken.
De zwangerschap wordt in drie perioden onderverdeeld:
1. De eerste 3 maanden, waarin alle organen van de foetus worden aangelegd
2. De tweede 3 maanden, waarin de organen zich verder ontwikkelen
3. De derde drie maanden, waarin het accent ligt op groei
1
,12.4: Bevalling en kraambed
Een bevalling kan enkele uren tot meer dan een etmaal duren
Het is belangrijk het bloedglucose gehalte op peil te houden als de bevalling lang
duurt.
Normaal eten is niet aan te raden:
- De spijsvertering zou te veel energie vragen, de kans op braken wordt verhoogd
en bij een onverwachte keizersnede onder narcose wordt de kans op complicaties
vergroot.
Het is beter om regelmatig koolhydraatrijke dranken te gebruiken, zoals
vruchtensappen of limonade
Eventueel kan wat lichte kost gebruikt worden (beschuit, toast).
Vlak na de bevalling hebben de meeste vrouwen behoefte aan iets warm (koffie,
bouillon)
Obstipatie wordt vooral veroorzaakt door angst voor persen
12.5: Lactatieperiode
Lactatie = het voeden van een zuigeling met moedermelk (= zogen)
Energie
De voeding van de zogende moeder verschilt niet veel van de voeding aan het eind
van de zwangerschap.
Wel is de benodigde energie sterk toegenomen.
Bij een melkproductie van 800 ml is de toename ongeveer 2570 kJ (= 650 kcal)
- Deze behoefte wordt gedeeltelijk voorzien door het aanspreken van de
vetreserve (is aangelegd tijdens de zwangerschap)
Vocht
De behoefte aan vocht is sterk verhoogd, omdat de afgifte via melk is verhoogd.
Tijdens de lactatieperiode is de behoefte aan vocht 2 a 2,5 liter per dag.
Alcoholische dranken zijn niet geschikt, omdat alcohol in de moedermelk overgaat.
- Je kan een glas alcohol drinken als je daarna 2 uur wacht met voeden of kolven.
- De alcohol van 1 alcoholische consumptie wordt in ongeveer 1,5 uur afgebroken.
Ook cafeïne bevattende dranken moet je beperken.
- Advies = niet meer dan 100 mg cafeïne per dag (= 1 kopje koffie of 2 kopjes thee)
Vis
Vette vis bevat kleine hoeveelheden dioxines, daarom wordt geadviseerd niet meer
dan 2 keer per week vis te eten.
Roofvis (tonijn) en rivierpaling worden afgeraden
Verder met lactatieperiode
Een volwaardige voeding tijdens de zoogperiode is vooral van belang om de moeder
in een goede conditie te houden.
Als de voeding niet voldoende eiwitten en energie bevat, heeft dat weinig invloed op
de samenstelling van de moedermelk, maar het heeft wel invloed op de gezondheid
van de moeder.
2
, Een tekort aan in vet oplosbare vitamines is ook nadelig voor de moeder.
Pas als de reserves die de moeder heeft uitgeput raken, zal ook de samenstelling van
de melk minder volwaardig worden.
Een tekort aan in wateroplosbare vitamines is wel direct van invloed op de
samenstelling van de moedermelk.
Sommige baby’s reageren op bepaalde voedingsmiddelen die de moeder heeft
gegeten met buikpijn (darmkrampjes), diarree en/of huiduitslag
- Komt vooral voor bij zuigelingen van 1 – 3 maanden
- Kunnen voorkomen worden door een gevarieerde voeding.
- Het is niet nodig om allemaal voedingsmiddelen uit de voeding van de moeder
weg te halen.
Het is belangrijk dat het kind altijd één borst leegdrinkt in verband met de vettere
namelk.
Ook andere stoffen kunnen via de moedermelk problemen bij de baby veroorzaken:
- Buikpijn door nicotine
- Onrust door ruim gebruik van koffie en andere cafeïne bevattende
voedingsmiddelen.
- Sufheid en buikpijn door alcohol, medicijnen en drugs.
o Deze stoffen moeten vermeden worden, omdat sommige ernstige
gevolgen kunnen hebben voor de groei en ontwikkeling van het kind.
Het gebruik van kalebaskalk tijdens de zoogperiode is sterk ontraden!!
- Dit verhoogt de kans op achterstand in de mentale ontwikkeling.
Hoofdstuk 13 – Zuigelingenvoeding
13.1: Borst- of flesvoeding?
Fysiologisch gezien is borstvoeding het beste.
Moedermelk bevat de benodigde voedingsstoffen, maar het bevat ook allerlei stoffen
die een gunstige invloed hebben op de resorptie van voedingsstoffen en die een rol
spelen in de afweer tegen ziekten.
Moedermelk wordt zo goed mogelijk nagemaakt, maar omdat nog niet alles bekend
is over moedermelk, is de samenstelling van fabrieksmatig gemaakte
zuigelingevoeding niet precies hetzelfde als moedermelk.
Ook moeders met meerlingen kunnen borstvoeding geven.
Moedermelk heeft een aantal positieve eigenschappen waardoor de groei en
gezondheid van de zuigeling gewaarborgd wordt.
Borstgevoede kinderen hebben minder maagdarmstoornissen zoals diarree,
obstipatie en darmkrampen, dan flesgevoede kinderen.
- Dit komt door een gunstige microbioom van de darm Borstgevoede kinderen
hebben meer bifidobacteriën.
- Deze bacteriën vormen zuren en de zuren remmen de groei van
ziekteverwekkende bacteriën en zorgen voor een gemakkelijk uit te scheiden
ontlasting.
De moedermelk is rijk aan de oligosacchariden: galacto-oligosacchariden (GOS) en
fructo-oligosachariden (FOS), groeisubstraten voor de bifidobacteriën.
- Deze factor en nog andere, minder belangrijke factoren worden gezamenlijk de
bifidusfactor genoemd.
3
