Samenvatting: klein vaarbewijs 1
Hoofdstuk 1: Het schip | Vaaruitrusting | Veiligheid | Milieu | Techniek |
Stuurinrichting
1.1 Schip
Een groot schip is een schip langer dan 20 meter.
Een klein schip is een schip korter dan 20 meter. Deze worden ook wel boten of jachten genoemd.
Gemeten vanaf het voorste vaste deel van de romp tot het achterste vaste deel
van de romp. Niet meegerekend worden een boegspriet, een papegaaistok en
de trimvlakken van een boot.
Uitzonderingen: schepen die korter zijn dan 20 meter maar wel gelden als groot schip
1. Een schip dat een groot schip duwt, sleept, assisteert of langszij vastmaakt meevoerd
2. Een passagierschip, een schip dat meer dan 12 passagiers mag vervoeren
3. Een veerpont: een schip dat een veerdienst onderhoudt, waarbij het een vaarweg oversteekt
4. Een visserschip: een schip dat vist met netten, lijnen etc. die de manouvreerbaarheid
beperken
5. Een duwbak: een schip dat is gebouwd of geschikt is om te worden geduwd
Rompvormen
Hoe ronder de rompvorm, hoe meer geschikt het schip is voor varen in de golven. Een rondspant
schip is dus het meest geschikt om te varen in ruim water met veel golven.
S-spant
Rondspant
Multiknik spant
Samenvatting KVB1 S. Simons
,Typen boten
Motorschip
Maakt gebruik van mechanische middelen (een motor) om voort te bewegen.
Een zeilschip onder zeil en tegelijkertijd de motor aan voor voortbewegen geldt ook als motorschip.
Zeilschip
Een schip dat uitsluitend wordt voortbewogen door de zeilen. Een zeilschip kan langer of korter zijn
dan 20 meter. Een zeilschip onder motor motorschip.
Snelle motorboot
Een klein schip dat op de motor sneller dan 20 km/u kan varen.
Ook jetski’s, waterscooters en kajuitbootjes.
Snel schip
Een groot motorschip. Een schip dat langer is dan 20 meter en sneller kan varen dan 40 km/u.
1.2 Vaaruitrusting
Wettelijk bestaat er geen verplichte uitrusting voor kleine schepen; een goede toeter en verlichting is
genoeg. Er bestaat wél een verplichte uitrusting voor snelle motorvaartuigen. Voor onze eigen
veiligheid en in verband met verzekeringsvoorwaarden stellen opleiders dat een boot toch aan een
aantal minimum eisen moet voldoen qua uitrusting.
Anker: als de motor uitvalt kun je op een veilige plek voor anker gaan. Je boot laten
voortstuwen zonder motor of zeil is gevaarlijk en verboden.
Zeereling: om overboord vallen te voorkomen, veilig is 60 cm hoog.
Lenspomp: lenzen = leegmaken. Overtollig water kan zo vanuit het laagste deel van de kuip
weggepompt worden. Bij motorboten heet dit laagste deel de bilge bilgepomp.
Buitenboordafsluiters: afsluiters voor alle doorvoeren onder de waterlijn (koelsysteem,
onderwatertoilet en het spoelbakje in de keuken). Dicht doen als je de boot verlaat.
Goede reddingsvesten
EHBO-kit en brandblusser
De reglementen (Almanak deel 1)
Verplichte uitrusting voor snelle motorboot:
motoronderbrekingsknop of ‘dodemansknop’: als de bestuurder overboord slaat, slaat de
motor meteen af. Dit voorkomt dat de boot in rondjes gaat varen en de overboord gevallene
overvaren wordt;
reddingsvesten: voor iedere opvarende één vest;
brandblusser.
Verplichtingen bestuurder snelle motorboot:
de bestuurder heeft een minimum leeftijd van 18 jaar;
Samenvatting KVB1 S. Simons
, de bestuurder moet zorg dragen voor voorkoming van onnodige geluidshinder;
de bestuurder dient te zitten op de bestuurdersstoel;
als dit niet kan, en de bestuurder staand stuurt, draagt hij een zwemvest;
als de motorboot waterskiër(s) trekt, moet de bestuurder worden bijgestaan door een
tweede opvarende van minimaal 15 jaar oud, die dienst doet als uitkijk.
Zwemvesten zijn niet verplicht als de bestuurder op een bestuurdersstoel zit en voor in snelle
kajuitboten.
1.3 Veiligheid aan boord
Brandbestrijding Brandklassen
Hoe ontstaat brand? Branden worden onderverdeeld in zes klassen:
Brandklasse A: brand van vaste stof (hout, papier); (vAst)
Brandklasse B: vloeistofbranden ( benzine, olie); (Benzine)
Brandklasse C: gasbranden (butaan, propaan);
Brandklasse D: metaalbrand (aluminium of magnesium);
Brandklasse E: elektriciteitsbranden (niet voor dit examen)
Brandklasse F: vetbranden (vlam in de pan, brandend
frituurvet); (ezelsbrug: de F van Fat)
Blusmiddelen
Blusmiddelen moeten afgestemd zijn op de brandklasse.
Water: alleen voor A branden
Poeder: voor A, B en C branden
Koolzuur: voor B en C branden
Schuim: voor A en B branden
Blusdeken: voor F branden
Een oliebrand (brandklasse B) mag nooit met water geblust worden wegens verspreidingsgevaar van
de brand.
Een vetbrand (brandklasse F) mag ook nooit met water geblust worden, wegens gevaar op explosie
waarbij de vlammen tot hoog aan het plafond kunnen komen. Het vet kan bovendien alle kanten op
worden geblazen, waardoor er een grote kans op brandwonden ontstaat.
Vetbranden kun je het beste blussen met een blusdeken die je over de brandhaard gooit. Alternatief
is een metalen dienblad over de pan te schuiven of (voorzichtig!) het deksel op de pan zetten. Bij het
gebruik van blusdeken, dienblad of deksel zal de brand verstikken doordat de zuurstoftoevoer wordt
afgesloten.
Samenvatting KVB1 S. Simons
, Brandpreventie
Op een boot is er een groter brandgevaar dan in bijvoorbeeld een auto. Dit komt omdat de relatief
zware, brandbare gassen in een boot niet weg kunnen. Wees daarom voorzichtig met gas en benzine
aan boord. We bespreken hier enkele voorzorgsmaatregelen. Deze komen terug op het examen.
Benzine ventileren en ontladen: Benzine verdampt heel snel. De benzinedamp kan in
combinatie met de zuurstof uit de lucht een gevaarlijk mengsel vormen. Een benzinemotor
veroorzaakt dus explosiegevaar. Daarom moet je altijd vóór het starten de motorruimte
ventileren. Dit doe je met een vonkvrije elektrische ventilator. Jerrycans met reservebenzine
sla je het best op in een apart geventileerde ruimte. Diesel is niet explosief en dus een
veiliger brandstof. Vóór het tanken dien je eerst te ontladen. Dat wil zeggen dat de eventuele
statische lading tussen schip en benzineslang afgevoerd moet worden. Dit doe je door met
het spuitpistool tegen de nog gesloten benzine-vuldop te tikken. Daarna kun je de dop veilig
opendraaien.
Gas aan boord: Aan boord kunnen twee soorten gas gebruikt worden: propaan en butaan.
Butaangas (beter bekend als het ‘campinggas’) kan alleen boven 5˚ C worden gebruikt en is
daarom niet aan te raden in de winter of als je koude streken bezoekt. Propaangas heeft de
voorkeur; de (grijze of groene) tanks zijn vaak ook groter.
Reduceerventiel: Het is belangrijk dat de juiste drukregelaar wordt toegepast: er is een
speciale drukregelaar voor butaangas (30 Mbar) en een speciale drukregelaar voor
propaangas (50 Mbar). Deze mogen nooit verwisseld worden, aangezien propaan met een
hogere druk de fles verlaat.
Gasdetector: Een gasdetector wordt gebruikt om een eventuele gevaarlijke concentratie van
benzine- of gasdampen te registreren. Gas is zwaarder dan lucht en verzamelt zich in het
laagste gedeelte. Dit geldt ook voor benzinedampen. De kleinste lekkage kan daardoor leiden
tot een groot explosiegevaar. De detector dient dan ook op het laagste punt geplaatst te
worden.
Thermisch beveiligde gasapparaten: Gebruik aan boord alleen thermisch beveiligde
gasapparaten, zoals een thermisch beveiligd (cardanisch opgehangen) kooktoestel. Daarbij
wordt de gastoevoer afgesloten als de waakvlam uitwaait.
Gasbun: Een gasfles kan het best worden geplaatst in een afzonderlijke ruimte: de gasbun.
De gasbun heeft een afvoer naar buiten op het laagste punt en een mogelijkheid tot
beluchting aan de bovenkant.
Leidingen: De leidingen van gasbun naar toestel zijn gemaakt van zacht koper. Vóór ieder
toestel (kookstel, gaskachel, ...) dient een afsluiter te zitten.
Schotdoorvoer: Als de koperen leiding door een wand moet, gebruik je daarvoor een messing
koppelstuk. Dit geelkoperen stuk noemen we een schotdoorvoer.
Gasslang: Als verbinding tussen de afsluiter en het gastoestel mag een rubberen gasslang
worden gebruikt. Een rubberen gasslang moet elke drie jaar worden vervangen.
Check op gaslekken: Eventuele gaslekken kun je opsporen met zeepsop. Neem een kopje
water, doe er afwasmiddel bij, roer en klop even, en je hebt schuim. Smeer het schuim met
een kwastje op de koppelingen in de gasleiding. Het schuim ‘borrelt’ op de plek van het lek.
Gebruik nooit een vlammetje om een lek op te sporen.
Elektriciteit: Door de vochtige omgeving is de elektrische installatie van een boot kwetsbaar.
Hierdoor kan gemakkelijk kortsluiting ontstaan. Zet daarom, als je langere tijd van boort gaat,
de elektrische installatie uit via de hoofdschakelaar. Zorg ervoor dat je elektriciteitskabels
niet overbelast en zorg voor goede zekeringen.
Samenvatting KVB1 S. Simons
Hoofdstuk 1: Het schip | Vaaruitrusting | Veiligheid | Milieu | Techniek |
Stuurinrichting
1.1 Schip
Een groot schip is een schip langer dan 20 meter.
Een klein schip is een schip korter dan 20 meter. Deze worden ook wel boten of jachten genoemd.
Gemeten vanaf het voorste vaste deel van de romp tot het achterste vaste deel
van de romp. Niet meegerekend worden een boegspriet, een papegaaistok en
de trimvlakken van een boot.
Uitzonderingen: schepen die korter zijn dan 20 meter maar wel gelden als groot schip
1. Een schip dat een groot schip duwt, sleept, assisteert of langszij vastmaakt meevoerd
2. Een passagierschip, een schip dat meer dan 12 passagiers mag vervoeren
3. Een veerpont: een schip dat een veerdienst onderhoudt, waarbij het een vaarweg oversteekt
4. Een visserschip: een schip dat vist met netten, lijnen etc. die de manouvreerbaarheid
beperken
5. Een duwbak: een schip dat is gebouwd of geschikt is om te worden geduwd
Rompvormen
Hoe ronder de rompvorm, hoe meer geschikt het schip is voor varen in de golven. Een rondspant
schip is dus het meest geschikt om te varen in ruim water met veel golven.
S-spant
Rondspant
Multiknik spant
Samenvatting KVB1 S. Simons
,Typen boten
Motorschip
Maakt gebruik van mechanische middelen (een motor) om voort te bewegen.
Een zeilschip onder zeil en tegelijkertijd de motor aan voor voortbewegen geldt ook als motorschip.
Zeilschip
Een schip dat uitsluitend wordt voortbewogen door de zeilen. Een zeilschip kan langer of korter zijn
dan 20 meter. Een zeilschip onder motor motorschip.
Snelle motorboot
Een klein schip dat op de motor sneller dan 20 km/u kan varen.
Ook jetski’s, waterscooters en kajuitbootjes.
Snel schip
Een groot motorschip. Een schip dat langer is dan 20 meter en sneller kan varen dan 40 km/u.
1.2 Vaaruitrusting
Wettelijk bestaat er geen verplichte uitrusting voor kleine schepen; een goede toeter en verlichting is
genoeg. Er bestaat wél een verplichte uitrusting voor snelle motorvaartuigen. Voor onze eigen
veiligheid en in verband met verzekeringsvoorwaarden stellen opleiders dat een boot toch aan een
aantal minimum eisen moet voldoen qua uitrusting.
Anker: als de motor uitvalt kun je op een veilige plek voor anker gaan. Je boot laten
voortstuwen zonder motor of zeil is gevaarlijk en verboden.
Zeereling: om overboord vallen te voorkomen, veilig is 60 cm hoog.
Lenspomp: lenzen = leegmaken. Overtollig water kan zo vanuit het laagste deel van de kuip
weggepompt worden. Bij motorboten heet dit laagste deel de bilge bilgepomp.
Buitenboordafsluiters: afsluiters voor alle doorvoeren onder de waterlijn (koelsysteem,
onderwatertoilet en het spoelbakje in de keuken). Dicht doen als je de boot verlaat.
Goede reddingsvesten
EHBO-kit en brandblusser
De reglementen (Almanak deel 1)
Verplichte uitrusting voor snelle motorboot:
motoronderbrekingsknop of ‘dodemansknop’: als de bestuurder overboord slaat, slaat de
motor meteen af. Dit voorkomt dat de boot in rondjes gaat varen en de overboord gevallene
overvaren wordt;
reddingsvesten: voor iedere opvarende één vest;
brandblusser.
Verplichtingen bestuurder snelle motorboot:
de bestuurder heeft een minimum leeftijd van 18 jaar;
Samenvatting KVB1 S. Simons
, de bestuurder moet zorg dragen voor voorkoming van onnodige geluidshinder;
de bestuurder dient te zitten op de bestuurdersstoel;
als dit niet kan, en de bestuurder staand stuurt, draagt hij een zwemvest;
als de motorboot waterskiër(s) trekt, moet de bestuurder worden bijgestaan door een
tweede opvarende van minimaal 15 jaar oud, die dienst doet als uitkijk.
Zwemvesten zijn niet verplicht als de bestuurder op een bestuurdersstoel zit en voor in snelle
kajuitboten.
1.3 Veiligheid aan boord
Brandbestrijding Brandklassen
Hoe ontstaat brand? Branden worden onderverdeeld in zes klassen:
Brandklasse A: brand van vaste stof (hout, papier); (vAst)
Brandklasse B: vloeistofbranden ( benzine, olie); (Benzine)
Brandklasse C: gasbranden (butaan, propaan);
Brandklasse D: metaalbrand (aluminium of magnesium);
Brandklasse E: elektriciteitsbranden (niet voor dit examen)
Brandklasse F: vetbranden (vlam in de pan, brandend
frituurvet); (ezelsbrug: de F van Fat)
Blusmiddelen
Blusmiddelen moeten afgestemd zijn op de brandklasse.
Water: alleen voor A branden
Poeder: voor A, B en C branden
Koolzuur: voor B en C branden
Schuim: voor A en B branden
Blusdeken: voor F branden
Een oliebrand (brandklasse B) mag nooit met water geblust worden wegens verspreidingsgevaar van
de brand.
Een vetbrand (brandklasse F) mag ook nooit met water geblust worden, wegens gevaar op explosie
waarbij de vlammen tot hoog aan het plafond kunnen komen. Het vet kan bovendien alle kanten op
worden geblazen, waardoor er een grote kans op brandwonden ontstaat.
Vetbranden kun je het beste blussen met een blusdeken die je over de brandhaard gooit. Alternatief
is een metalen dienblad over de pan te schuiven of (voorzichtig!) het deksel op de pan zetten. Bij het
gebruik van blusdeken, dienblad of deksel zal de brand verstikken doordat de zuurstoftoevoer wordt
afgesloten.
Samenvatting KVB1 S. Simons
, Brandpreventie
Op een boot is er een groter brandgevaar dan in bijvoorbeeld een auto. Dit komt omdat de relatief
zware, brandbare gassen in een boot niet weg kunnen. Wees daarom voorzichtig met gas en benzine
aan boord. We bespreken hier enkele voorzorgsmaatregelen. Deze komen terug op het examen.
Benzine ventileren en ontladen: Benzine verdampt heel snel. De benzinedamp kan in
combinatie met de zuurstof uit de lucht een gevaarlijk mengsel vormen. Een benzinemotor
veroorzaakt dus explosiegevaar. Daarom moet je altijd vóór het starten de motorruimte
ventileren. Dit doe je met een vonkvrije elektrische ventilator. Jerrycans met reservebenzine
sla je het best op in een apart geventileerde ruimte. Diesel is niet explosief en dus een
veiliger brandstof. Vóór het tanken dien je eerst te ontladen. Dat wil zeggen dat de eventuele
statische lading tussen schip en benzineslang afgevoerd moet worden. Dit doe je door met
het spuitpistool tegen de nog gesloten benzine-vuldop te tikken. Daarna kun je de dop veilig
opendraaien.
Gas aan boord: Aan boord kunnen twee soorten gas gebruikt worden: propaan en butaan.
Butaangas (beter bekend als het ‘campinggas’) kan alleen boven 5˚ C worden gebruikt en is
daarom niet aan te raden in de winter of als je koude streken bezoekt. Propaangas heeft de
voorkeur; de (grijze of groene) tanks zijn vaak ook groter.
Reduceerventiel: Het is belangrijk dat de juiste drukregelaar wordt toegepast: er is een
speciale drukregelaar voor butaangas (30 Mbar) en een speciale drukregelaar voor
propaangas (50 Mbar). Deze mogen nooit verwisseld worden, aangezien propaan met een
hogere druk de fles verlaat.
Gasdetector: Een gasdetector wordt gebruikt om een eventuele gevaarlijke concentratie van
benzine- of gasdampen te registreren. Gas is zwaarder dan lucht en verzamelt zich in het
laagste gedeelte. Dit geldt ook voor benzinedampen. De kleinste lekkage kan daardoor leiden
tot een groot explosiegevaar. De detector dient dan ook op het laagste punt geplaatst te
worden.
Thermisch beveiligde gasapparaten: Gebruik aan boord alleen thermisch beveiligde
gasapparaten, zoals een thermisch beveiligd (cardanisch opgehangen) kooktoestel. Daarbij
wordt de gastoevoer afgesloten als de waakvlam uitwaait.
Gasbun: Een gasfles kan het best worden geplaatst in een afzonderlijke ruimte: de gasbun.
De gasbun heeft een afvoer naar buiten op het laagste punt en een mogelijkheid tot
beluchting aan de bovenkant.
Leidingen: De leidingen van gasbun naar toestel zijn gemaakt van zacht koper. Vóór ieder
toestel (kookstel, gaskachel, ...) dient een afsluiter te zitten.
Schotdoorvoer: Als de koperen leiding door een wand moet, gebruik je daarvoor een messing
koppelstuk. Dit geelkoperen stuk noemen we een schotdoorvoer.
Gasslang: Als verbinding tussen de afsluiter en het gastoestel mag een rubberen gasslang
worden gebruikt. Een rubberen gasslang moet elke drie jaar worden vervangen.
Check op gaslekken: Eventuele gaslekken kun je opsporen met zeepsop. Neem een kopje
water, doe er afwasmiddel bij, roer en klop even, en je hebt schuim. Smeer het schuim met
een kwastje op de koppelingen in de gasleiding. Het schuim ‘borrelt’ op de plek van het lek.
Gebruik nooit een vlammetje om een lek op te sporen.
Elektriciteit: Door de vochtige omgeving is de elektrische installatie van een boot kwetsbaar.
Hierdoor kan gemakkelijk kortsluiting ontstaan. Zet daarom, als je langere tijd van boort gaat,
de elektrische installatie uit via de hoofdschakelaar. Zorg ervoor dat je elektriciteitskabels
niet overbelast en zorg voor goede zekeringen.
Samenvatting KVB1 S. Simons
