Sociologische benaderingswijzen examengerichte
samenvatting
Examenvragen:
Inhoudelijke benaderingswijzen (vraag 1)
Het structuralisme (belangrijkste punten)
Macroniveau
Structuur
Niet-voluntaristisch
Niet-reductionistisch
Niet-nominalistisch
Gaat ervan uit dat de maatschappij een zelfstandige entiteit is die gevormd wordt
door een sociale eenheid met eigenschappen, dimensies en subeenheden. De
maatschappelijke werkelijkheid is niet noodzakelijk datgene wat men percipieert
als de realiteit.
Via de studie van externe aspecten van de sociale omgeving inzicht verschaffen
in de maatschappelijke werkelijkheid. Deze externe aspecten staan in onderling
verband met elkaar en bepalen het gedrag van de personen die erbij zijn
betrokken.
Studie van het effect van sociale eenheden en hun deelaspecten op het menselijk
gedrag.
Basisveronderstellingen:
o Personen die deel uitmaken van eenzelfde sociale eenheid en/of beïnvloed
worden door dezelfde structurele kenmerken zullen waarschijnlijk een min
of meer gelijkaardig gedragspatroon vertonen
o De structurele deelcomponenten van een sociale eenheid houden in min of
meerdere mate verband met elkaar, ze zijn afhankelijk van elkaar of
kunnen elkaar beïnvloeden.
1
, De interactionele richting (belangrijkste punten)
Microniveau
Structuur
Niet-voluntaristisch
Reductionistisch
Nominalistisch
Focus op waarneembare en voorspelbare interactieprocessen. Het gaat om de
uiterlijke waarneembare structurele vormen die sociale fenomenen aannemen.
Men tracht de structuur van wederzijdse beïnvloedingsprocessen tussen
personen en groepen te analyseren.
o Ruiltheorie: elke interactie en elk sociaal gedrag staat gelijk aan een ruil
De sociologie van het sociaal handelen (de belangrijkste punten)
Macroniveau
Cultuur: betekenis die individuen aan handelen geven
Voluntaristisch: individuen bepalen zelf hun handelingsverloop, handelen in
functie van de subjectieve betekenis de ze geven aan de maatschappelijke
werkelijkheid
Reductionistisch: sociale eenheden ontstaan uit de sociale handelingen van de
personen die behoren tot respectievelijke sociale eenheden, een sociale eenheid
is eenvoudigweg gelijk aan de som der handelende personen
Nominalistisch: sociale eenheden en structurele kenmerken verwerven realiteit
langs de handelingen van personen
Nadruk wordt gelegd op het individu, zijn handelingen en vooral de betekenis die
gegeven wordt aan die handelingen. Sociale instituties kunnen dus slechts
begrepen worden als men kijkt naar hoe de personen die het nauwst betrokken
zijn ze percipiëren. De sociale omgeving bepaalt de wijze waarop het gedrag
wordt beschouwd.
De taak van de socioloog is het achterhalen van welke ideeën, motieven,
doelstellingen en geloofssystemen de mens aanzetten tot handelen, dit via
interpreterend begrijpen.
Het symbolisch interactionisme (de belangrijkste punten)
Microniveau
Cultuur
Voluntaristisch
Reductionistisch
Nominalistisch
Gaat over het ontstaan van betekenis in termen van een proces. Betekenis wordt
gegeven en gedeeld via interactie. Bij deze benadering wordt verklaard hoe
betekenissen die men geeft aan de omgeving een gemeenschappelijk karakter
krijgen.
Basisprincipes van Blumer:
o Het handelen van mensen met betrekking tot objecten (dingen,
gebeurtenissen, andere mensen, …) wordt bepaald door de betekenis die
ze aan deze objecten toeschrijven (voluntaristisch)
2
samenvatting
Examenvragen:
Inhoudelijke benaderingswijzen (vraag 1)
Het structuralisme (belangrijkste punten)
Macroniveau
Structuur
Niet-voluntaristisch
Niet-reductionistisch
Niet-nominalistisch
Gaat ervan uit dat de maatschappij een zelfstandige entiteit is die gevormd wordt
door een sociale eenheid met eigenschappen, dimensies en subeenheden. De
maatschappelijke werkelijkheid is niet noodzakelijk datgene wat men percipieert
als de realiteit.
Via de studie van externe aspecten van de sociale omgeving inzicht verschaffen
in de maatschappelijke werkelijkheid. Deze externe aspecten staan in onderling
verband met elkaar en bepalen het gedrag van de personen die erbij zijn
betrokken.
Studie van het effect van sociale eenheden en hun deelaspecten op het menselijk
gedrag.
Basisveronderstellingen:
o Personen die deel uitmaken van eenzelfde sociale eenheid en/of beïnvloed
worden door dezelfde structurele kenmerken zullen waarschijnlijk een min
of meer gelijkaardig gedragspatroon vertonen
o De structurele deelcomponenten van een sociale eenheid houden in min of
meerdere mate verband met elkaar, ze zijn afhankelijk van elkaar of
kunnen elkaar beïnvloeden.
1
, De interactionele richting (belangrijkste punten)
Microniveau
Structuur
Niet-voluntaristisch
Reductionistisch
Nominalistisch
Focus op waarneembare en voorspelbare interactieprocessen. Het gaat om de
uiterlijke waarneembare structurele vormen die sociale fenomenen aannemen.
Men tracht de structuur van wederzijdse beïnvloedingsprocessen tussen
personen en groepen te analyseren.
o Ruiltheorie: elke interactie en elk sociaal gedrag staat gelijk aan een ruil
De sociologie van het sociaal handelen (de belangrijkste punten)
Macroniveau
Cultuur: betekenis die individuen aan handelen geven
Voluntaristisch: individuen bepalen zelf hun handelingsverloop, handelen in
functie van de subjectieve betekenis de ze geven aan de maatschappelijke
werkelijkheid
Reductionistisch: sociale eenheden ontstaan uit de sociale handelingen van de
personen die behoren tot respectievelijke sociale eenheden, een sociale eenheid
is eenvoudigweg gelijk aan de som der handelende personen
Nominalistisch: sociale eenheden en structurele kenmerken verwerven realiteit
langs de handelingen van personen
Nadruk wordt gelegd op het individu, zijn handelingen en vooral de betekenis die
gegeven wordt aan die handelingen. Sociale instituties kunnen dus slechts
begrepen worden als men kijkt naar hoe de personen die het nauwst betrokken
zijn ze percipiëren. De sociale omgeving bepaalt de wijze waarop het gedrag
wordt beschouwd.
De taak van de socioloog is het achterhalen van welke ideeën, motieven,
doelstellingen en geloofssystemen de mens aanzetten tot handelen, dit via
interpreterend begrijpen.
Het symbolisch interactionisme (de belangrijkste punten)
Microniveau
Cultuur
Voluntaristisch
Reductionistisch
Nominalistisch
Gaat over het ontstaan van betekenis in termen van een proces. Betekenis wordt
gegeven en gedeeld via interactie. Bij deze benadering wordt verklaard hoe
betekenissen die men geeft aan de omgeving een gemeenschappelijk karakter
krijgen.
Basisprincipes van Blumer:
o Het handelen van mensen met betrekking tot objecten (dingen,
gebeurtenissen, andere mensen, …) wordt bepaald door de betekenis die
ze aan deze objecten toeschrijven (voluntaristisch)
2
