Ethische stromingen
Ethiek vandaag?
De beslissingen die we nemen in ons handelen
Dubbele oorsprong van ethiek
Historisch
- Ethiek als onderdeel van de filosofie
- Geen ‘steriele’ filosofie (cf. levinas)
De Morele ervaring
- We ervaren bepaalde situaties als goed/fout: Buikgevoel
- Ethiek als op systematische wijze omgaan met de morele ervaring, voorbij cultuur en religie
Bestaan en handelen als mens
morele ervaring : situatie waarin uw buikgevoel verraad hoe je u bij iets bepaald voelt
‘het goede doen’
Algemeen systeem dat overal toepasbaar is
Enkele concepten
Ethiek < ethos (Grieks)
- Gewoonten van de gemeenschap (cf. moraal)
- Houding van individu (cf. moraliteit)
Moreel
- Het morele vs. Het a-morele (meta-ethiek)
- morele vs. Het im-morele (ethiek)
terminologie
Drie soorten uitspraken:
- Descriptief of ‘omschrijven hoe iets gaat’
- Normatief of ‘voorschrijven hoe iets is/moet gaan’
- Expressief of ‘iets van jezelf uitdrukken’
Ethische uitspraken zijn meestal normatief, normatieve uitspraken zijn lang niet altijd ethisch
Wat zijn dan de kenmerken van morele uitspraken?
- Universaliseerbaar, overal & altijd geldig
- Cf. Kant
- Prescriptiviteit: zegt ons hoe we moeten handelen
- Bepaald soort redenen voor handelen worden aangehaald
- Vb. Fictionlit: ‘The greater good’
, Blijven geldig
Schrijven voor hoe we dingen moeten doen en hoe we het niet moeten doen.
Schrijven voor hoe mensen zich dienen te gedragen.
Normen en waarden
Norm:
- Datgene waarmee men iets meet of vergelijkt
- Uitgangspunt voor het handelen
Vb. Hoe hebben mensen on het verleden met dit dilema omgegaan?
- Duidelijk en concreet: in realiteit uit te voeren
- Negatief geformuleerd: begrenzing van handelen
Verbod
Gij zult niet doden (ook al kunnen we het)
Norm: waar men zich aan spiegelt, kijken of iets oke was om te doen
handelen: doen wat de norm voorschrijft
duidelijk en concreet, realiseerbaar in de praktijk .
negatief omschreven-> wij doen het omgekeerde.
Waarde
- Ruilwaarde
- Waarde voor iemand -> ethisch van belang
Meestal positief geformuleerd
Gij zult het leven respecteren
Minder concreet en bijna niet ‘haalbaar’ (idealistisch)
Twee functies
Motiveren ons keuzes & verantwoorden ons keuzes
Waarde: zorgen dat dingen belangrijk worden
positief
niet concreet
niet dadelijk in praktijk te brengen
norm ontstaat uit een onderliggende
Ethiek vandaag?
De beslissingen die we nemen in ons handelen
Dubbele oorsprong van ethiek
Historisch
- Ethiek als onderdeel van de filosofie
- Geen ‘steriele’ filosofie (cf. levinas)
De Morele ervaring
- We ervaren bepaalde situaties als goed/fout: Buikgevoel
- Ethiek als op systematische wijze omgaan met de morele ervaring, voorbij cultuur en religie
Bestaan en handelen als mens
morele ervaring : situatie waarin uw buikgevoel verraad hoe je u bij iets bepaald voelt
‘het goede doen’
Algemeen systeem dat overal toepasbaar is
Enkele concepten
Ethiek < ethos (Grieks)
- Gewoonten van de gemeenschap (cf. moraal)
- Houding van individu (cf. moraliteit)
Moreel
- Het morele vs. Het a-morele (meta-ethiek)
- morele vs. Het im-morele (ethiek)
terminologie
Drie soorten uitspraken:
- Descriptief of ‘omschrijven hoe iets gaat’
- Normatief of ‘voorschrijven hoe iets is/moet gaan’
- Expressief of ‘iets van jezelf uitdrukken’
Ethische uitspraken zijn meestal normatief, normatieve uitspraken zijn lang niet altijd ethisch
Wat zijn dan de kenmerken van morele uitspraken?
- Universaliseerbaar, overal & altijd geldig
- Cf. Kant
- Prescriptiviteit: zegt ons hoe we moeten handelen
- Bepaald soort redenen voor handelen worden aangehaald
- Vb. Fictionlit: ‘The greater good’
, Blijven geldig
Schrijven voor hoe we dingen moeten doen en hoe we het niet moeten doen.
Schrijven voor hoe mensen zich dienen te gedragen.
Normen en waarden
Norm:
- Datgene waarmee men iets meet of vergelijkt
- Uitgangspunt voor het handelen
Vb. Hoe hebben mensen on het verleden met dit dilema omgegaan?
- Duidelijk en concreet: in realiteit uit te voeren
- Negatief geformuleerd: begrenzing van handelen
Verbod
Gij zult niet doden (ook al kunnen we het)
Norm: waar men zich aan spiegelt, kijken of iets oke was om te doen
handelen: doen wat de norm voorschrijft
duidelijk en concreet, realiseerbaar in de praktijk .
negatief omschreven-> wij doen het omgekeerde.
Waarde
- Ruilwaarde
- Waarde voor iemand -> ethisch van belang
Meestal positief geformuleerd
Gij zult het leven respecteren
Minder concreet en bijna niet ‘haalbaar’ (idealistisch)
Twee functies
Motiveren ons keuzes & verantwoorden ons keuzes
Waarde: zorgen dat dingen belangrijk worden
positief
niet concreet
niet dadelijk in praktijk te brengen
norm ontstaat uit een onderliggende
