BIJEENKOMST 3
Straf- en strafprocesrecht
Blz. 255-271
9.2.5. Dwangmiddelen en onderzoek
Er zijn 3 soorten dwangmiddelen:
1. Tegen personen
2. Met betrekking tot zaken
3. Met betrekking tot plaatsen
art. 1 Sv dwingt tot een restrictieve interpretatie van de voorschriften inzake de
toepassing van dwangmiddelen.
1. Staande houden
Art. 52 Sv.
Dit mogen alleen opsporingsambtenaren doen, zowel ter zake van misdrijven als
overtredingen.
Doel: de verdachte naar zin personalia vragen ter vaststelling van zijn identiteit conform art.
27a. Antwoorden is niet verplicht, maar door zwijgen riskeert de verdachte aanhouding
en ophouding gedurende (tweemaal) zes uren art. 56a en 56b Sv.
In geval van heterdaad of een delict waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is, mag de
opsporingsambtenaar een vervoermiddel doen stoppen (art. 96 lid 2 sub a Sv), met het oog
op de doorzoeking ter inbeslagneming.
2. Aanhouden
Art. 53, 54 Sv
Bij heterdaad is iedere burger bevoegd tot aanhouding over te gaan, daarbuiten alleen de
OvJ hulpofficier Opsporingsambtenaar = ‘afdruipende bevoegdheden’.
Indien nodig kan de staande of aangehoudene worden opgehouden voor onderzoek en aan
maatregelen ter identificatie worden onderworpen (art. 55b Sv).
Duur:
a. De voorgeleiding moet ten spoedigste geschieden
b. Het ophouden van de verdachte voor verhoor mag niet langer dan zes uren duren, de
tijd tussen 24.00 en 9.00 uur niet meegerekend (art. 56a, 56b Sv)
Tegen de (soms fysieke) aanhouding mag de verdachte zich op straffe van wederspannigheid
(art. 180 Sr) of mishandeling (art. 300 Sr) niet verzetten.
Aanhouden is alleen mogelijk bij heterdaad of strafbare feiten waarvoor voorlopige
hechtenis mogelijk is. In alle andere gevallen wordt de verdachte na zijn verhoor weer in
vrijheid gesteld (art. 56a, lid 3) = ‘heengezonden’.
Art. 55d en 55e maken onderzoek naar aanwezigheid van alcohol of drugs mogelijk.
Art. 61a somt verschillende andere maatregelen op voor onderzoek van de aangehouden
verdachte
, 3. Fouilleren
art. 56 Sv.
Onderzoek aan het lichaam: mag alleen bij ernstige bezwaren door de (hulp0 officier
worden bevolen en door de R-C (art. 195)
Onderzoek in het lichaam: mag alleen door de OvJ of de R0C worden bevolen, uit te
voeren door een arts.
Onderzoek van het lichaam: afnemen van lichaamsmateriaal t.b.v. de bepaling van
het DNA-profiel (art. 151a-151i).
Krachten de Opiumwet mag worden gefouilleerd zonder dat de gefouilleerde formeel is
aangehouden, hij moet wel verdachte zijn van een drugsmisdrijf (art. 9 lid 2 Ow).
Preventief fouilleren op wapens is mogelijk op grond van de Wet wapens en munitie (art.
52 lid 3) in samenhang met de Gemeentewet.
Staande of aangehouden verdachten mogen zonder ernstige bezwaren voor zover dit nodig
is ter vaststelling van de identiteit worden gefouilleerd (art. 55b)
4. Binnentreden
Ter aanhouding van de verdachte van een misdrijf die op heterdaad betrapt wordt, kan
ieder elke plaats betreden (art. 55 lid 1 Sv). Behalve een woning zonder toestemming van de
bewoner en behalve de zogenaamde ‘voorbehouden plaatsen’ op de ‘voorbehouden tijden’
(art. 12 Algemene wet op het binnentreden, Awbi).
Opsporingsambtenaren mogen ter aanhouding van de verdachte zowel op als buiten
heterdaad elke plaats betreden (art. 55 lid 2), terwijl zij dit ook mogen ter inbeslagneming
van voorwerpen mits sprake is van ontdekking op heterdaad of een voorarrestdelict (art. 96)
Het binnentreden van een woning zonder iemand toestemming, brengt de volgende eisen
met zich mee:
Een voorafgaande, schriftelijke machtiging van een justitiële functionaris.
De inbreuk op het recht van huisvrede mag niet groter zijn dan door de omstandigheden
wordt gerechtvaardigd = evenredigheidsbeginsel/proportionaliteitsbeginsel.
Tot het betreden van andere plaatsen dan woningen teneinde de situatie ter plekke op te
nemen, sporen veilig te stellen of een peilzender te plaatsen geven art. 126k en 126r de
bevoegdheid.
5. De mogelijkheid van schouw
Zie art. 125; 151; 192; 318; 469 en 484 Sv.
6. Doorzoeken
Gericht en stelselmatig zoeken. Ook hierbij geldt het proportionaliteitsbeginsel.
De wet bepaalt voor welke doeleinden een doorzoeking mag plaatsvinden:
- Ter aanhouding van de verdachte (art. 55, 55a)
- Ter inbeslagneming van voorwerpen (art. 96b, 96c, 97, 110, 126c)
Straf- en strafprocesrecht
Blz. 255-271
9.2.5. Dwangmiddelen en onderzoek
Er zijn 3 soorten dwangmiddelen:
1. Tegen personen
2. Met betrekking tot zaken
3. Met betrekking tot plaatsen
art. 1 Sv dwingt tot een restrictieve interpretatie van de voorschriften inzake de
toepassing van dwangmiddelen.
1. Staande houden
Art. 52 Sv.
Dit mogen alleen opsporingsambtenaren doen, zowel ter zake van misdrijven als
overtredingen.
Doel: de verdachte naar zin personalia vragen ter vaststelling van zijn identiteit conform art.
27a. Antwoorden is niet verplicht, maar door zwijgen riskeert de verdachte aanhouding
en ophouding gedurende (tweemaal) zes uren art. 56a en 56b Sv.
In geval van heterdaad of een delict waarvoor voorlopige hechtenis mogelijk is, mag de
opsporingsambtenaar een vervoermiddel doen stoppen (art. 96 lid 2 sub a Sv), met het oog
op de doorzoeking ter inbeslagneming.
2. Aanhouden
Art. 53, 54 Sv
Bij heterdaad is iedere burger bevoegd tot aanhouding over te gaan, daarbuiten alleen de
OvJ hulpofficier Opsporingsambtenaar = ‘afdruipende bevoegdheden’.
Indien nodig kan de staande of aangehoudene worden opgehouden voor onderzoek en aan
maatregelen ter identificatie worden onderworpen (art. 55b Sv).
Duur:
a. De voorgeleiding moet ten spoedigste geschieden
b. Het ophouden van de verdachte voor verhoor mag niet langer dan zes uren duren, de
tijd tussen 24.00 en 9.00 uur niet meegerekend (art. 56a, 56b Sv)
Tegen de (soms fysieke) aanhouding mag de verdachte zich op straffe van wederspannigheid
(art. 180 Sr) of mishandeling (art. 300 Sr) niet verzetten.
Aanhouden is alleen mogelijk bij heterdaad of strafbare feiten waarvoor voorlopige
hechtenis mogelijk is. In alle andere gevallen wordt de verdachte na zijn verhoor weer in
vrijheid gesteld (art. 56a, lid 3) = ‘heengezonden’.
Art. 55d en 55e maken onderzoek naar aanwezigheid van alcohol of drugs mogelijk.
Art. 61a somt verschillende andere maatregelen op voor onderzoek van de aangehouden
verdachte
, 3. Fouilleren
art. 56 Sv.
Onderzoek aan het lichaam: mag alleen bij ernstige bezwaren door de (hulp0 officier
worden bevolen en door de R-C (art. 195)
Onderzoek in het lichaam: mag alleen door de OvJ of de R0C worden bevolen, uit te
voeren door een arts.
Onderzoek van het lichaam: afnemen van lichaamsmateriaal t.b.v. de bepaling van
het DNA-profiel (art. 151a-151i).
Krachten de Opiumwet mag worden gefouilleerd zonder dat de gefouilleerde formeel is
aangehouden, hij moet wel verdachte zijn van een drugsmisdrijf (art. 9 lid 2 Ow).
Preventief fouilleren op wapens is mogelijk op grond van de Wet wapens en munitie (art.
52 lid 3) in samenhang met de Gemeentewet.
Staande of aangehouden verdachten mogen zonder ernstige bezwaren voor zover dit nodig
is ter vaststelling van de identiteit worden gefouilleerd (art. 55b)
4. Binnentreden
Ter aanhouding van de verdachte van een misdrijf die op heterdaad betrapt wordt, kan
ieder elke plaats betreden (art. 55 lid 1 Sv). Behalve een woning zonder toestemming van de
bewoner en behalve de zogenaamde ‘voorbehouden plaatsen’ op de ‘voorbehouden tijden’
(art. 12 Algemene wet op het binnentreden, Awbi).
Opsporingsambtenaren mogen ter aanhouding van de verdachte zowel op als buiten
heterdaad elke plaats betreden (art. 55 lid 2), terwijl zij dit ook mogen ter inbeslagneming
van voorwerpen mits sprake is van ontdekking op heterdaad of een voorarrestdelict (art. 96)
Het binnentreden van een woning zonder iemand toestemming, brengt de volgende eisen
met zich mee:
Een voorafgaande, schriftelijke machtiging van een justitiële functionaris.
De inbreuk op het recht van huisvrede mag niet groter zijn dan door de omstandigheden
wordt gerechtvaardigd = evenredigheidsbeginsel/proportionaliteitsbeginsel.
Tot het betreden van andere plaatsen dan woningen teneinde de situatie ter plekke op te
nemen, sporen veilig te stellen of een peilzender te plaatsen geven art. 126k en 126r de
bevoegdheid.
5. De mogelijkheid van schouw
Zie art. 125; 151; 192; 318; 469 en 484 Sv.
6. Doorzoeken
Gericht en stelselmatig zoeken. Ook hierbij geldt het proportionaliteitsbeginsel.
De wet bepaalt voor welke doeleinden een doorzoeking mag plaatsvinden:
- Ter aanhouding van de verdachte (art. 55, 55a)
- Ter inbeslagneming van voorwerpen (art. 96b, 96c, 97, 110, 126c)
