PERFUSIETHERAPIE-KATHETERZORG
Hoofdstuk 1: Perfusietherapie
1 Definitie perfusietherapie
Perfusie therapie of infuustherapie: het toedienen van een hoeveelheid vocht met of
zonder voedingsstoffen en/of Perfusie therapie of infuustherapie: geneesmiddelen via
een naald of katheter
→ niet langs het gastro-intestinaal stelsel
→ onmiddellijk metaboliseerbare stoffen
→ kan ook voor geneesmiddelentoediening
2 Indicaties voor perfusietherapie
Perfusie wordt opgestart omwille van verschillende redenen:
- Onderhoudstherapie: bestaat uit het handhaven van de normale dagelijkse behoefte
aan water, elektrolyten en calorieën (=normale voedingsstoffen)
- Vervangingstherapie: aanvullen van regelmatige verliezen (via maagsonde, drain,
braken, enz...), zo wordt de circulatie op pijl gehouden.
- Correctietherapie: het corrigeren van het evenwicht tussen hoeveelheid vocht en
elektrolyten.
- Toedienen van medicatie
→ Opgelost in het infuus
→ Via bolusinfectie op de infuuslijn
- Toedienen van contraststoffen bij bepaalde radiografische onderzoeken
- Het vrijhouden van een toegangsweg
3 Verschillende toegangswegen voor perfusie
3.1Subcutaan
3.1.1 Hyperdermoclyse
Hyperdemoclyse: het inbrengen van een isotone vloeistof in het subcutaan weefsel
→ Kan met vleugelnaald of met fijne katheter
3.1.2 Medicatiepomp
Het continu subcutaan toedienen van bepaalde medicatie dmv een pompje (bijv insuline,
morfine) door een fijne katheter subcutaan te plaatsen
3.2Intraveneus
3.2.1 Perifeer
Perifeer veneuze katheter (PVC)
Een katheter geplaatst in een perifeer bloedvat, bij voorkeur op bovenzijde van de voorarm
van de niet dominante hand
Bij kinderen kunnen zowel perifere venen van de onderarm als benen gebruikt worden
Bij neonati en baby’s ook venen van voorhoofd
Midline katheter (MC)
Midline katheter worden percutaan ingebracht in de vena basillica, vena brachialis of vena
cephalica
→ Verschil met PICC (=periferal inserted catheder) = uiteinde van katheter eindigt in een
grote perifere vene welbepaald in vene axillaris
→ Katheter voor termijn van 2-4 weken
1
,3.2.2 Centraal
Acute centraal veneuze katheter (CVC)
Een katheter geplaats in een centra vene, de meest gebruikt zijn rechter en linker vena
jugularis interna en de linker en rechter vena subclavia
→ Aanprikken vena jugularis = gemakkelijk uitvoerbaar voor arts en biedt minder risico’s
→ Na plaatsen CVC via vena subclavia wordt steeds RX thorax genomen, voor controle
van positie
Lange termijnkatheters
- Hickmancatheter
- PICC
- Poortkatheter
3.3Intra-osseus
Het inbrengen van een naald/katheter tot beenmerg gebeurt mbv een handboor
De intra-osseuze weg is ontwikkeld om een snelle toegang te verkrijgen bij kinderen in
urgentiesituaties
→ Nu wordt het meer en meer gebruikt als alternatief voor het intraveneus vaatacces bij
volwassenen
Het plaatsen van een intra-osseus katheter = C-handeling voor verpleegkundige houders van
de beroepstitel van verpleegkundige gespecialiseerd in de intensieve zorg en
spoedgevallenzorg
3.4Toedieningsweg perifeer veneuze katheter
PERIFEER CENTRAAL
- Licht hypertone of isotone oplossingen - Hypertone oplossing.
- Kortdurend infuus - Grote hoeveelheden.
- Stoottherapie voor medicatie - Langdurig infuus (TPN)
- Waakinfuus - Uitvoeren van bepaalde metingen.
- Sterk irriterende medicatie of
langdurig toedienen van medicatie
- Indien technisch niet mogelijk om een
perifeer infuus in te brengen
4 Regelgeving perifeer veneuze katheter
De verschillende handelingen die je stelt ivm een periveer veneuze katheter vallen volgens
KB 78 onder B1 en B2 handelingen
B1 handeling B2 handeling
- Plaatsen van een perifeer infuus met - Plaatsen van en toezicht op een
fysiologische oplossing en perifeer infuus met alle andere
bloedafname via het perifeer infuus vloeistoffen dan fysiologische
- Toezicht op perifeer infuus met oplossingen
fysiologische oplossing - Alle andere IV toedieningen
5 Indicaties perifeer veneuze katheter
Zie algemene indicaties voor infuustherapie
Specifiek voor perifere veneuze katheters geldt:
- Enkel licht hypertone of isotone oplossingen.
- Kortdurend infuus (max. 96 uur)
- Stoottherapie voor medicatie.
- Waakinfuus
2
, 6 Het perfusiemateriaal
6.1De perifere katheter
Belangrijke kwaliteiten die een katheter moet hebben:
- Duurzaam materiaal gemaakt
- Compatibel zijn met een variabiliteit aan infuusleidingen.
- Veilige connectie met leidingen van de toedieningsset (luer-lock)
- Minimaal trombogeen effect hebben.
- Minimale vreemd-lichaam reactie uitlokken.
- Gemakkelijk intravasculair glijdbaar.
- Radio-opaak.
6.1.1 De maat van de katheter
Een perifere katheter wordt geplaatst in een bloedvat, bij voorkeur een vene op de bovenzijde
van de voorarm van de niet dominante arm
De perifeer veneuze katheter (PVC) bestaat in verschillende diameter
→ Grootte van diameter = Gauge
⇒ Hoe kleiner het getal, hoe groter de diameter
→ Kleurcode: internationaal
De keuze van katheter = afhankelijk van de toe te dienen producten (=het doel), maar ook
van de doelgroep en duurtijd van de infuustherapie
In principe moet de zo klein mogelijke katheter, ifv de toe te dienen vloeistof geplaatst
worden
6.1.2 De soorten perifere katheters
- Met vleugeltjes aan en zonder
- Kan met bijspuitpunt op de katheter
→ in het operatiekwartier
⇒ Infectierisico!
⇒ Bijspuitpunt gaat makkelijk accidenteel open
- De keuze van de soort katheter is vaak beperkt in een bepaalde zorgsetting.
→ Blijft meestal binnen 1 merk
⇒ Wel verschillende types
→ Afhankelijk van keuzes die de aankoopdienst doet
6.1.3 Veiligheidskatheters
Katheters beschermen de gebruiker maar ook de zorgontvanger tegen prikongevallen door de
naald onmiddellijk na het prikken aft schermen door een huis
6.1.4 De infuusleiding
Verschillende onderdelen van infuusleiding
- Insteekpunt (of spike) om in zak of fles te brengen.
- Druppelkamer waarbij algemeen geldt: 20 druppels = 1ml
- Rolklem om debiet te regelen
3
Hoofdstuk 1: Perfusietherapie
1 Definitie perfusietherapie
Perfusie therapie of infuustherapie: het toedienen van een hoeveelheid vocht met of
zonder voedingsstoffen en/of Perfusie therapie of infuustherapie: geneesmiddelen via
een naald of katheter
→ niet langs het gastro-intestinaal stelsel
→ onmiddellijk metaboliseerbare stoffen
→ kan ook voor geneesmiddelentoediening
2 Indicaties voor perfusietherapie
Perfusie wordt opgestart omwille van verschillende redenen:
- Onderhoudstherapie: bestaat uit het handhaven van de normale dagelijkse behoefte
aan water, elektrolyten en calorieën (=normale voedingsstoffen)
- Vervangingstherapie: aanvullen van regelmatige verliezen (via maagsonde, drain,
braken, enz...), zo wordt de circulatie op pijl gehouden.
- Correctietherapie: het corrigeren van het evenwicht tussen hoeveelheid vocht en
elektrolyten.
- Toedienen van medicatie
→ Opgelost in het infuus
→ Via bolusinfectie op de infuuslijn
- Toedienen van contraststoffen bij bepaalde radiografische onderzoeken
- Het vrijhouden van een toegangsweg
3 Verschillende toegangswegen voor perfusie
3.1Subcutaan
3.1.1 Hyperdermoclyse
Hyperdemoclyse: het inbrengen van een isotone vloeistof in het subcutaan weefsel
→ Kan met vleugelnaald of met fijne katheter
3.1.2 Medicatiepomp
Het continu subcutaan toedienen van bepaalde medicatie dmv een pompje (bijv insuline,
morfine) door een fijne katheter subcutaan te plaatsen
3.2Intraveneus
3.2.1 Perifeer
Perifeer veneuze katheter (PVC)
Een katheter geplaatst in een perifeer bloedvat, bij voorkeur op bovenzijde van de voorarm
van de niet dominante hand
Bij kinderen kunnen zowel perifere venen van de onderarm als benen gebruikt worden
Bij neonati en baby’s ook venen van voorhoofd
Midline katheter (MC)
Midline katheter worden percutaan ingebracht in de vena basillica, vena brachialis of vena
cephalica
→ Verschil met PICC (=periferal inserted catheder) = uiteinde van katheter eindigt in een
grote perifere vene welbepaald in vene axillaris
→ Katheter voor termijn van 2-4 weken
1
,3.2.2 Centraal
Acute centraal veneuze katheter (CVC)
Een katheter geplaats in een centra vene, de meest gebruikt zijn rechter en linker vena
jugularis interna en de linker en rechter vena subclavia
→ Aanprikken vena jugularis = gemakkelijk uitvoerbaar voor arts en biedt minder risico’s
→ Na plaatsen CVC via vena subclavia wordt steeds RX thorax genomen, voor controle
van positie
Lange termijnkatheters
- Hickmancatheter
- PICC
- Poortkatheter
3.3Intra-osseus
Het inbrengen van een naald/katheter tot beenmerg gebeurt mbv een handboor
De intra-osseuze weg is ontwikkeld om een snelle toegang te verkrijgen bij kinderen in
urgentiesituaties
→ Nu wordt het meer en meer gebruikt als alternatief voor het intraveneus vaatacces bij
volwassenen
Het plaatsen van een intra-osseus katheter = C-handeling voor verpleegkundige houders van
de beroepstitel van verpleegkundige gespecialiseerd in de intensieve zorg en
spoedgevallenzorg
3.4Toedieningsweg perifeer veneuze katheter
PERIFEER CENTRAAL
- Licht hypertone of isotone oplossingen - Hypertone oplossing.
- Kortdurend infuus - Grote hoeveelheden.
- Stoottherapie voor medicatie - Langdurig infuus (TPN)
- Waakinfuus - Uitvoeren van bepaalde metingen.
- Sterk irriterende medicatie of
langdurig toedienen van medicatie
- Indien technisch niet mogelijk om een
perifeer infuus in te brengen
4 Regelgeving perifeer veneuze katheter
De verschillende handelingen die je stelt ivm een periveer veneuze katheter vallen volgens
KB 78 onder B1 en B2 handelingen
B1 handeling B2 handeling
- Plaatsen van een perifeer infuus met - Plaatsen van en toezicht op een
fysiologische oplossing en perifeer infuus met alle andere
bloedafname via het perifeer infuus vloeistoffen dan fysiologische
- Toezicht op perifeer infuus met oplossingen
fysiologische oplossing - Alle andere IV toedieningen
5 Indicaties perifeer veneuze katheter
Zie algemene indicaties voor infuustherapie
Specifiek voor perifere veneuze katheters geldt:
- Enkel licht hypertone of isotone oplossingen.
- Kortdurend infuus (max. 96 uur)
- Stoottherapie voor medicatie.
- Waakinfuus
2
, 6 Het perfusiemateriaal
6.1De perifere katheter
Belangrijke kwaliteiten die een katheter moet hebben:
- Duurzaam materiaal gemaakt
- Compatibel zijn met een variabiliteit aan infuusleidingen.
- Veilige connectie met leidingen van de toedieningsset (luer-lock)
- Minimaal trombogeen effect hebben.
- Minimale vreemd-lichaam reactie uitlokken.
- Gemakkelijk intravasculair glijdbaar.
- Radio-opaak.
6.1.1 De maat van de katheter
Een perifere katheter wordt geplaatst in een bloedvat, bij voorkeur een vene op de bovenzijde
van de voorarm van de niet dominante arm
De perifeer veneuze katheter (PVC) bestaat in verschillende diameter
→ Grootte van diameter = Gauge
⇒ Hoe kleiner het getal, hoe groter de diameter
→ Kleurcode: internationaal
De keuze van katheter = afhankelijk van de toe te dienen producten (=het doel), maar ook
van de doelgroep en duurtijd van de infuustherapie
In principe moet de zo klein mogelijke katheter, ifv de toe te dienen vloeistof geplaatst
worden
6.1.2 De soorten perifere katheters
- Met vleugeltjes aan en zonder
- Kan met bijspuitpunt op de katheter
→ in het operatiekwartier
⇒ Infectierisico!
⇒ Bijspuitpunt gaat makkelijk accidenteel open
- De keuze van de soort katheter is vaak beperkt in een bepaalde zorgsetting.
→ Blijft meestal binnen 1 merk
⇒ Wel verschillende types
→ Afhankelijk van keuzes die de aankoopdienst doet
6.1.3 Veiligheidskatheters
Katheters beschermen de gebruiker maar ook de zorgontvanger tegen prikongevallen door de
naald onmiddellijk na het prikken aft schermen door een huis
6.1.4 De infuusleiding
Verschillende onderdelen van infuusleiding
- Insteekpunt (of spike) om in zak of fles te brengen.
- Druppelkamer waarbij algemeen geldt: 20 druppels = 1ml
- Rolklem om debiet te regelen
3
