Leerdoelen Internationaal Publiekrecht
Leerdoelen week 1; de student kan:
‘Internationaal publiekrecht’ en ‘soevereiniteit’ definiëren;
Internationaal publiekrecht: het geheel van internationale rechtsregels, dat de publiekrechtelijke
rechtsbetrekkingen regelt tussen internationale rechtssubjecten.
De functie van het internationaal recht is het scheppen van orde en rechtszekerheid in de
internationale betrekkingen tussen staten.
Soevereiniteit: een staat is soeverein wanneer hij binnen zijn grondgebied het hoogste gezag voert.
Een land kan besluiten soevereiniteit over te dragen of met andere landen te delen.
De synoniemen van het begrip ‘internationaal publiekrecht’ benoemen;
Internationaal recht
Volkenrecht
Internationaal publiekrecht onderscheiden van internationaal privaatrecht en Nederlands
publiekrecht;
Internationaal publiekrecht: Het geheel van internationale rechtsregels, dat de publiekrechtelijke
rechtsbetrekkingen regelt tussen internationale rechtssubjecten.
Het internationaal privaatrecht: richt zich op geschillen tussen natuurlijke en rechtspersonen
onderling.
De drie kenmerken van de internationale rechtsorde benoemen en toelichten;
1. Decentraal karakter
- Geen centrale wetgevende, uitvoerende of rechterlijke macht
- Afwezigheid van een centraal geregeld internationaal systeem van rechtshandhaving
(sanctiesysteem)
2. Horizontaal karakter
- Gelijkheid tussen staten
- Afhankelijkheid tussen staten
- (Vreedzame) co-existentie
3. Grote invloed van politieke en machtsfactoren…
…als gevolg van de soevereiniteit van staten
De bijzondere rol van Nederland binnen de internationale rechtsorde toelichten;
Nederland heeft van oudsher banden met het internationaal recht. Nederland heeft tal van
internationale organisaties gehuisvest, zoals het Vredespaleis in Den Haag gevestigde Internationaal
Gerechtshof (IGH) voor geschilbeslechting tussen staten en het Internationaal Strafhof voor
internationale vervolging van individuen.
De doorwerking van internationaal publiekrecht in de Nederlandse rechtsorde beschrijven,
uitleggen en toepassen op een casus of stelling;
Monisme: incorporatiesysteem: dan is het internationale recht automatisch onderdeel van het
nationale recht. Nederland is een gematigd monistisch stelsel.
,Art. 93 GW doorwerking, rechtstreekse werking:
Rechtstreekse werking, oftewel beroep op internationaal publiekrecht enkel mogelijk
indien:
- het een bepaling van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke
organisatie betreft;
- én deze naar haar inhoud eenieder kan verbinden;
- én bekend is gemaakt in het Tractatenblad.
Een bepaling van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie is te
beschouwen als naar haar inhoud eenieder verbindend indien:
- deze is gericht tot eenieder → algemene strekking;
- én duidelijk bedoeld is als een (objectieve) recht of plicht (dat ook in de vorm van
een verbod kan zijn geformuleerd), zonder dat daarbij een uitvoerende maatregel
door een staat nodig is (dus geen nadere inspanning, waarborging, regeling, etc.).
- én voldoende nauwkeurig geformuleerd is om door een individu te kunnen worden
ingeroepen. → bijvoorbeeld art. 6 EVRM
Art. 94 GW voorrangsregel:
Conflict tussen toepasselijk Nederlands recht en rechtstreeks doorwerkende bepaling van
een verdrag of besluit van een volkenrechtelijke organisatie? Dan heeft het internationaal
recht voorrang → rechter verklaart Nederlands recht buiten toepassing in de zaak.
Dualisme: transformatiesysteem: dan moet het internationaal recht eerst omgezet worden in het
nationaal recht. Nederland kent een gematigd monistisch stelsel, burgers kunnen zich beroepen op
het internationale recht. In Nederland wordt internationale regelgeving gepubliceerd in het
Tractatenblad.
Of een burger of een overheidsorgaan zich op een internationaal recht kan beroepen, hangt af van
het soort systeem waarvoor een lidstaat heeft gekozen. Als een staat kiest voor het monisme, dan is
internationaal recht automatisch deel van de nationale rechtsorde. Omzetting van internationaal
recht naar nationaal recht via een speciale wet is dan niet nodig. Als een staat kiest voor het
dualisme, dan moet internationaal recht worden omgezet of getransformeerd naar nationaal recht
via een aparte wet. Nederland kent een gematigd monistisch stelsel. Eenieder verbindende bepaling
van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties hebben verbindende kracht nadat zij
zijn bekendgemaakt. Dit wil zeggen dat burgers hierop voor een nationale rechter een beroep op
kunnen doen, of dat het hen kan worden tegengeworpen. Internationaalrechtelijke regels hebben
voorrang op Nederlandse regels die daarvan afwijken. Volgens de uitspraak van de Hoge Raad in het
Nyugat-arrest uit 1959 geldt dit niet voor regels van internationaalrechtelijke gewoonterecht.
Het toetsingsverbod van art. 120 GW toelichten en toepassen op een casus of stelling;
Art. 120 GW De rechter treedt niet in de beoordeling van de grondwettigheid van wetten en
verdragen. De rechter mag niet beoordelen of wetten in formele zin en verdragen kloppen met de
grondwet.
Wanneer het internationaal recht botst met het nationale recht gaat het internationale recht alleen
voor als het verdrag eenieder verbindende bepaling was. De rechter mag verdragen niet toetsen aan
de grondwet. Dit zorgt ervoor dat de trias politica behouden blijft.
, Leerdoelen week 2; de student kan:
Het begrip ‘internationaal rechtssubject’ definiëren;
Internationaal rechtssubject: een drager van internationale rechten en plichten.
Aangeven wie rechten kunnen ontlenen aan het internationaal publiekrecht en welke rechten dit
zijn;
Rechten in het internationaal publiekrecht zijn niet beperkt tot staten, maar omvatten ook
internationale organisaties en individuen.
Staten, hebben verschillende rechten en verplichtingen, waaronder territoriale integriteit,
soevereiniteit, diplomatieke immuniteit.
Internationale organisaties, zoals de VN en anderen hebben rechten en verplichtingen die
voortvloeien uit internationale verdragen en gewoonterecht. Deze organisaties hebben vaak
privileges en immuniteiten die hen beschermen in hun functioneren.
Individuen, hoewel het internationaal publiekrecht vooral gericht is op de rechten van
staten, hebben individuen in toenemende mate rechten gekregen onder internationaal
recht. Deze omvatten mensenrechten, zoals vastgelegd in verdragen zoals het Internationaal
Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR). Daarnaast kunnen individuen
ook rechten ontlenen aan internationale humanitaire wetgeving.
Uitleggen welke rol de afzonderlijke rechtssubjecten spelen in de internationale rechtsorde en wat
hun onderlinge rechtsverhoudingen zijn;
Internationaalrechtelijke organisaties: bevorderen samenwerking tussen staten en pakken
mondiale uitdagingen aan. Opgericht door staten door middel van verdragen. Het zijn
intergouvernementele organisaties. Sommige hebben supranationale kenmerken.
Staten: vertegenwoordigen de belangen van hun inwoners en zijn gebonden aan internationale
wetten. Staten kunnen internationaalrechtelijke organisaties oprichten. Volkenrechtelijke
organisaties waarin ze hun soevereiniteit kunnen overdragen.
Natuurlijke personen/mensen: individuen hebben universele rechten die hen beschermen tegen
misbruik door hun eigen regeringen.
Rechtspersonen: beperkte rol in de internationale rechtsorde, voornamelijk gericht op
belangenbehartiging en deelname aan internationale activiteiten. Internationale publieke bedrijven,
dat wil zeggen bedrijven waarin overheid en private rechtspersonen samenwerken, Multi- of
transnationale ondernemingen (Shell), en ten slotte internationale non-gouvernementele
organisaties, de zogenoemde ngo’s (Amnestie international).
De-factoregeringen: opereren vaak buiten de internationale erkenning. In de praktijk komt het
regelmatig voor dat staten weinig tot geen controle hebben over hun grondgebied. Meestal hebben
we dan te maken met opstandige groeperingen die zich verzetten tegen het staatsgezag van de
centrale overheid. Dergelijke groeperingen hebben in feite de efficiënte en daadwerkelijke
zeggenschap in deze gebieden. Zij hebben een niveau van gezag en stabiliteit bereikt dat lijkt op dat
van staten. Deze regimes worden in de praktijk echter zelden erkend.
Bevrijdingsbeweging: opereren vaak buiten de internationale erkenning. In geval van
bevrijdingsbewegingen hebben we het over groeperingen die strijden tegen kolonialisme, racisme
en bezetting door een vreemde macht.
Leerdoelen week 1; de student kan:
‘Internationaal publiekrecht’ en ‘soevereiniteit’ definiëren;
Internationaal publiekrecht: het geheel van internationale rechtsregels, dat de publiekrechtelijke
rechtsbetrekkingen regelt tussen internationale rechtssubjecten.
De functie van het internationaal recht is het scheppen van orde en rechtszekerheid in de
internationale betrekkingen tussen staten.
Soevereiniteit: een staat is soeverein wanneer hij binnen zijn grondgebied het hoogste gezag voert.
Een land kan besluiten soevereiniteit over te dragen of met andere landen te delen.
De synoniemen van het begrip ‘internationaal publiekrecht’ benoemen;
Internationaal recht
Volkenrecht
Internationaal publiekrecht onderscheiden van internationaal privaatrecht en Nederlands
publiekrecht;
Internationaal publiekrecht: Het geheel van internationale rechtsregels, dat de publiekrechtelijke
rechtsbetrekkingen regelt tussen internationale rechtssubjecten.
Het internationaal privaatrecht: richt zich op geschillen tussen natuurlijke en rechtspersonen
onderling.
De drie kenmerken van de internationale rechtsorde benoemen en toelichten;
1. Decentraal karakter
- Geen centrale wetgevende, uitvoerende of rechterlijke macht
- Afwezigheid van een centraal geregeld internationaal systeem van rechtshandhaving
(sanctiesysteem)
2. Horizontaal karakter
- Gelijkheid tussen staten
- Afhankelijkheid tussen staten
- (Vreedzame) co-existentie
3. Grote invloed van politieke en machtsfactoren…
…als gevolg van de soevereiniteit van staten
De bijzondere rol van Nederland binnen de internationale rechtsorde toelichten;
Nederland heeft van oudsher banden met het internationaal recht. Nederland heeft tal van
internationale organisaties gehuisvest, zoals het Vredespaleis in Den Haag gevestigde Internationaal
Gerechtshof (IGH) voor geschilbeslechting tussen staten en het Internationaal Strafhof voor
internationale vervolging van individuen.
De doorwerking van internationaal publiekrecht in de Nederlandse rechtsorde beschrijven,
uitleggen en toepassen op een casus of stelling;
Monisme: incorporatiesysteem: dan is het internationale recht automatisch onderdeel van het
nationale recht. Nederland is een gematigd monistisch stelsel.
,Art. 93 GW doorwerking, rechtstreekse werking:
Rechtstreekse werking, oftewel beroep op internationaal publiekrecht enkel mogelijk
indien:
- het een bepaling van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke
organisatie betreft;
- én deze naar haar inhoud eenieder kan verbinden;
- én bekend is gemaakt in het Tractatenblad.
Een bepaling van een verdrag of een besluit van een volkenrechtelijke organisatie is te
beschouwen als naar haar inhoud eenieder verbindend indien:
- deze is gericht tot eenieder → algemene strekking;
- én duidelijk bedoeld is als een (objectieve) recht of plicht (dat ook in de vorm van
een verbod kan zijn geformuleerd), zonder dat daarbij een uitvoerende maatregel
door een staat nodig is (dus geen nadere inspanning, waarborging, regeling, etc.).
- én voldoende nauwkeurig geformuleerd is om door een individu te kunnen worden
ingeroepen. → bijvoorbeeld art. 6 EVRM
Art. 94 GW voorrangsregel:
Conflict tussen toepasselijk Nederlands recht en rechtstreeks doorwerkende bepaling van
een verdrag of besluit van een volkenrechtelijke organisatie? Dan heeft het internationaal
recht voorrang → rechter verklaart Nederlands recht buiten toepassing in de zaak.
Dualisme: transformatiesysteem: dan moet het internationaal recht eerst omgezet worden in het
nationaal recht. Nederland kent een gematigd monistisch stelsel, burgers kunnen zich beroepen op
het internationale recht. In Nederland wordt internationale regelgeving gepubliceerd in het
Tractatenblad.
Of een burger of een overheidsorgaan zich op een internationaal recht kan beroepen, hangt af van
het soort systeem waarvoor een lidstaat heeft gekozen. Als een staat kiest voor het monisme, dan is
internationaal recht automatisch deel van de nationale rechtsorde. Omzetting van internationaal
recht naar nationaal recht via een speciale wet is dan niet nodig. Als een staat kiest voor het
dualisme, dan moet internationaal recht worden omgezet of getransformeerd naar nationaal recht
via een aparte wet. Nederland kent een gematigd monistisch stelsel. Eenieder verbindende bepaling
van verdragen en besluiten van volkenrechtelijke organisaties hebben verbindende kracht nadat zij
zijn bekendgemaakt. Dit wil zeggen dat burgers hierop voor een nationale rechter een beroep op
kunnen doen, of dat het hen kan worden tegengeworpen. Internationaalrechtelijke regels hebben
voorrang op Nederlandse regels die daarvan afwijken. Volgens de uitspraak van de Hoge Raad in het
Nyugat-arrest uit 1959 geldt dit niet voor regels van internationaalrechtelijke gewoonterecht.
Het toetsingsverbod van art. 120 GW toelichten en toepassen op een casus of stelling;
Art. 120 GW De rechter treedt niet in de beoordeling van de grondwettigheid van wetten en
verdragen. De rechter mag niet beoordelen of wetten in formele zin en verdragen kloppen met de
grondwet.
Wanneer het internationaal recht botst met het nationale recht gaat het internationale recht alleen
voor als het verdrag eenieder verbindende bepaling was. De rechter mag verdragen niet toetsen aan
de grondwet. Dit zorgt ervoor dat de trias politica behouden blijft.
, Leerdoelen week 2; de student kan:
Het begrip ‘internationaal rechtssubject’ definiëren;
Internationaal rechtssubject: een drager van internationale rechten en plichten.
Aangeven wie rechten kunnen ontlenen aan het internationaal publiekrecht en welke rechten dit
zijn;
Rechten in het internationaal publiekrecht zijn niet beperkt tot staten, maar omvatten ook
internationale organisaties en individuen.
Staten, hebben verschillende rechten en verplichtingen, waaronder territoriale integriteit,
soevereiniteit, diplomatieke immuniteit.
Internationale organisaties, zoals de VN en anderen hebben rechten en verplichtingen die
voortvloeien uit internationale verdragen en gewoonterecht. Deze organisaties hebben vaak
privileges en immuniteiten die hen beschermen in hun functioneren.
Individuen, hoewel het internationaal publiekrecht vooral gericht is op de rechten van
staten, hebben individuen in toenemende mate rechten gekregen onder internationaal
recht. Deze omvatten mensenrechten, zoals vastgelegd in verdragen zoals het Internationaal
Verdrag inzake burgerrechten en politieke rechten (IVBPR). Daarnaast kunnen individuen
ook rechten ontlenen aan internationale humanitaire wetgeving.
Uitleggen welke rol de afzonderlijke rechtssubjecten spelen in de internationale rechtsorde en wat
hun onderlinge rechtsverhoudingen zijn;
Internationaalrechtelijke organisaties: bevorderen samenwerking tussen staten en pakken
mondiale uitdagingen aan. Opgericht door staten door middel van verdragen. Het zijn
intergouvernementele organisaties. Sommige hebben supranationale kenmerken.
Staten: vertegenwoordigen de belangen van hun inwoners en zijn gebonden aan internationale
wetten. Staten kunnen internationaalrechtelijke organisaties oprichten. Volkenrechtelijke
organisaties waarin ze hun soevereiniteit kunnen overdragen.
Natuurlijke personen/mensen: individuen hebben universele rechten die hen beschermen tegen
misbruik door hun eigen regeringen.
Rechtspersonen: beperkte rol in de internationale rechtsorde, voornamelijk gericht op
belangenbehartiging en deelname aan internationale activiteiten. Internationale publieke bedrijven,
dat wil zeggen bedrijven waarin overheid en private rechtspersonen samenwerken, Multi- of
transnationale ondernemingen (Shell), en ten slotte internationale non-gouvernementele
organisaties, de zogenoemde ngo’s (Amnestie international).
De-factoregeringen: opereren vaak buiten de internationale erkenning. In de praktijk komt het
regelmatig voor dat staten weinig tot geen controle hebben over hun grondgebied. Meestal hebben
we dan te maken met opstandige groeperingen die zich verzetten tegen het staatsgezag van de
centrale overheid. Dergelijke groeperingen hebben in feite de efficiënte en daadwerkelijke
zeggenschap in deze gebieden. Zij hebben een niveau van gezag en stabiliteit bereikt dat lijkt op dat
van staten. Deze regimes worden in de praktijk echter zelden erkend.
Bevrijdingsbeweging: opereren vaak buiten de internationale erkenning. In geval van
bevrijdingsbewegingen hebben we het over groeperingen die strijden tegen kolonialisme, racisme
en bezetting door een vreemde macht.
