Samenvatting sociologie
Wanneer?: Donderdag 7 november van 08:30 tot 11:30
Wat?: Hoofdstukken 1,2,7,3,8,18,15,13,11,14 – pearson online
Herkansing?: Ja
Hoofdstuk 1; Wat is sociologie?
Leerdoelen:
Uitleggen hoe een socioloog naar de wereld kijkt
Uitleggen waarom een mondiaal perspectief nodig is om de samenleving te begrijpen
Het belang van het sociologisch perspectief duidelijk maken
Het ontstaan van sociologie toelichten
Uitleggen hoe de drie hoofdvragen van de sociologie verbonden zijn met de moderne
samenleving
Begrijpen hoe sociologie zich als wetenschap ontwikkeld heeft
1.1; het sociologisch perspectief
Wat is sociologie: het bestuderen en onderzoeken van de menselijke samenleving
- Iedere socioloog heeft een geheel eigen visie of sociologisch perspectief op de
samenleving, het draait hierbij vooral om ‘’het algemene in het bijzondere zien’’.
- Hoe groot is de invloed van de samenleving op ons gedrag, gedachten & gevoelens?
- Sociale factoren kunnen het individuele gedrag beïnvloeden
- In het gedrag van afzonderlijke individuen kunnen we algemene sociologische
patronen ontdekken
Pioniers op het gebied van de sociologie: Emile Durkheim, Max Weber, Karl Marx
Sociologie speelt op 3 niveaus:
1. Microniveau = dichtbij (familie, vrienden), vanuit de stad
2. Mesoniveau = midden (kantoor, universiteit)
3. Macroniveau = ver weg (land, overheid), vanuit een helikopter
Sociale integratie: hoeveel (sterke) sociale banden mensen hebben.
Marginaliteit = het op de grens bevinden van twee groepen in een samenleving & crisis > C.
Wright Mills
Sociologische verbeeldingskracht van Mills: gebruik maken van de sociologie om
gebeurtenissen te verklaren
1.2; het belang van een mondiale visie
Mondiaal/globaal perspectief: het bestuderen v/d wereld in zijn geheel (wereldwijd) en de
plaats die onze samenleving daarin inneemt
Ontstaan door: de nieuwe informatietechnologie
- Verhelderend om over grenzen heen te kijken
,Er bestaan landen in verschillende categorieën:
Hoge-inkomenslanden – Nederland
Middeninkomenslanden – Oost- Europese landen (grote verschillen tussen arm en rijk)
Lage-inkomenslanden – Afrika
Rijke landen worden vaak vergeleken met arme landen omdat:
1. Het leven dat we leiden gevormd wordt door het land waarin we leven
2. De contacten tussen de samenlevingen sterk zijn toegenomen (globalisering)
3. Veel sociale problemen in de westerse wereld elders vaak nog veel ernstiger zijn
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
1.3; het sociologisch perspectief in de praktijk
Het hanteren van het sociologisch perspectief is zinvol omdat:
1. Sociologie speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van wetten en
overheidsmaatregelen
2. Sociologie bevordert onze individuele groei en bewustwording
- We kunnen nagaan wat er wel en niet klopt aan het alledaags denken
(vanzelfsprekendheden)
- We krijgen beter inzicht in de mogelijkheden en hindernissen van het dagelijks leven
- We krijgen de mogelijkheid om een actieve rol te spelen in de samenleving
- Helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit (anderen
levenswijze begrijpen)
3. De studie sociologie is een goede voorbereiding voor de arbeidsmarkt (je moet voor
bijna elk vak wel iets weten over groepen/mensen/de samenleving)
1.4; het ontstaan van de sociologie
Hoe is de sociologie ontstaan?: Tijdens de overgang (transitie) van de traditionele
samenleving naar de moderne samenleving in de 18e en 19e eeuw.
Hierbij ontstonden er 3 belangrijke veranderingen waardoor mensen meer gingen nadenken
over de samenleving en hun positie daarin:
1. De industrialisering > scheiding tussen werk en privé/ fabriek i.p.v.
platteland/verandering in het productiestelsel
2. De urbanisatie = de explosieve groei van steden > overbevolking en sociale
problemen zoals vervuiling/uitbuiting en anonimiteit
3. Politieke veranderingen > geen god en koning meer maar het eigen belang (Adam
Smith)/vrijheid en rechten van een individu worden vastgelegd (John Locke)/ Franse
revolutie > rede (verstand)
In de landen waarin de grootste veranderingen, Frankrijk/Duitsland/Engeland, kwamen
ontstond een nieuwe discipline: sociologie – de term is in 1838 geïntroduceerd door Auguste
Comte.
In het verre verleden waren er ook filosofen (Plato/Confucius/Shakespeare) die de
samenleving fascinerend vonden, maar die dachten meer na over de ideale samenleving
i.p.v. het bestuderen van de huidige samenleving.
3 ontwikkelingsfasen voorafgaand aan de sociologie (Comte):
1. Theologische fase: eerste mens tot aan middeleeuwen- god
, 2. Metafysische fase: de renaissance (natuurlijk i.p.v. bovennatuurlijk – Hobbes)
3. Wetenschappelijke/positivistische fase: Copernicus/Galilei/Newton wetenschap >
Comte zei: wetenschap wordt nu ook in de samenleving gebruikt
Positivisme = inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
Voor positivisten is wetenschap de enige bron van kennis over de samenleving, al het
anderen wijzen ze af.
1.5; sociologie en de moderne samenleving
Moderniteit= het sociale veranderingsproces dat in gang is gezet door de industrialisatie
4 belangrijke kenmerken van modernisering (Peter Berger):
1. Het verdwijnen van kleine, traditionele gemeenschappen (door industrialisatie en
internet)
2. De uitbreiding van persoonlijke keuzemogelijkheden (geen tradities maar
individualisering)
3. Grotere sociale diversiteit
4. Oriëntatie op de toekomst en een groeiend tijdsbewustzijn (vooruit
kijken/optimistisch/klok/tijd is geld)
Ferdinand Tönnies & Peter Berger:
Gemeinschaft: de kleine menselijke gemeenschap & tradities (voor de modernisering)
Gesellschaft: menselijke betrekkingen (relatie) verdwijnen omdat het vooral op eigenbelang
is gebaseerd (tijdens de moderne samenleving)
Traditionele gemeenschapszin: ondanks factoren die mensen verdelen
(transport/communicatie) blijven mensen toch een hechte eenheid.
Door de moderniteit is volgens Tönnies:
-de sociale cohesie verminderd
-het vertrouwen in de mensheid afgenomen
-meer aandacht voor persoonlijke behoeften dan groepsloyaliteit
Kritiek op Tönnies:
-hij hield zelf van traditionele gemeenschappen en romantiseerde daardoor dat beeld
-ook in het moderne leven komen we gemeinschaft tegen door bijvoorbeeld hechte
vriendschappen
Emile Durkheim:
Arbeidsverdeling = gespecialiseerde economische activiteit (door industrialisering)
Vroeger: Mechanische solidariteit (komt overeen met gemeinschaft): gedeelde morele
waarden, iedereen is gelijk, geen specialisatie (voor de industrialisatie)
Nu: Organische solidariteit (komt overeen met gesellschaft): specialisatie > wederzijdse
economische afhankelijkheid > versterkt juist de sociale cohesie
Wanneer?: Donderdag 7 november van 08:30 tot 11:30
Wat?: Hoofdstukken 1,2,7,3,8,18,15,13,11,14 – pearson online
Herkansing?: Ja
Hoofdstuk 1; Wat is sociologie?
Leerdoelen:
Uitleggen hoe een socioloog naar de wereld kijkt
Uitleggen waarom een mondiaal perspectief nodig is om de samenleving te begrijpen
Het belang van het sociologisch perspectief duidelijk maken
Het ontstaan van sociologie toelichten
Uitleggen hoe de drie hoofdvragen van de sociologie verbonden zijn met de moderne
samenleving
Begrijpen hoe sociologie zich als wetenschap ontwikkeld heeft
1.1; het sociologisch perspectief
Wat is sociologie: het bestuderen en onderzoeken van de menselijke samenleving
- Iedere socioloog heeft een geheel eigen visie of sociologisch perspectief op de
samenleving, het draait hierbij vooral om ‘’het algemene in het bijzondere zien’’.
- Hoe groot is de invloed van de samenleving op ons gedrag, gedachten & gevoelens?
- Sociale factoren kunnen het individuele gedrag beïnvloeden
- In het gedrag van afzonderlijke individuen kunnen we algemene sociologische
patronen ontdekken
Pioniers op het gebied van de sociologie: Emile Durkheim, Max Weber, Karl Marx
Sociologie speelt op 3 niveaus:
1. Microniveau = dichtbij (familie, vrienden), vanuit de stad
2. Mesoniveau = midden (kantoor, universiteit)
3. Macroniveau = ver weg (land, overheid), vanuit een helikopter
Sociale integratie: hoeveel (sterke) sociale banden mensen hebben.
Marginaliteit = het op de grens bevinden van twee groepen in een samenleving & crisis > C.
Wright Mills
Sociologische verbeeldingskracht van Mills: gebruik maken van de sociologie om
gebeurtenissen te verklaren
1.2; het belang van een mondiale visie
Mondiaal/globaal perspectief: het bestuderen v/d wereld in zijn geheel (wereldwijd) en de
plaats die onze samenleving daarin inneemt
Ontstaan door: de nieuwe informatietechnologie
- Verhelderend om over grenzen heen te kijken
,Er bestaan landen in verschillende categorieën:
Hoge-inkomenslanden – Nederland
Middeninkomenslanden – Oost- Europese landen (grote verschillen tussen arm en rijk)
Lage-inkomenslanden – Afrika
Rijke landen worden vaak vergeleken met arme landen omdat:
1. Het leven dat we leiden gevormd wordt door het land waarin we leven
2. De contacten tussen de samenlevingen sterk zijn toegenomen (globalisering)
3. Veel sociale problemen in de westerse wereld elders vaak nog veel ernstiger zijn
4. Globaal denken helpt ons om meer inzicht in onszelf te krijgen
1.3; het sociologisch perspectief in de praktijk
Het hanteren van het sociologisch perspectief is zinvol omdat:
1. Sociologie speelt een belangrijke rol bij het tot stand komen van wetten en
overheidsmaatregelen
2. Sociologie bevordert onze individuele groei en bewustwording
- We kunnen nagaan wat er wel en niet klopt aan het alledaags denken
(vanzelfsprekendheden)
- We krijgen beter inzicht in de mogelijkheden en hindernissen van het dagelijks leven
- We krijgen de mogelijkheid om een actieve rol te spelen in de samenleving
- Helpt ons om in een wereld te leven die zich kenmerkt door diversiteit (anderen
levenswijze begrijpen)
3. De studie sociologie is een goede voorbereiding voor de arbeidsmarkt (je moet voor
bijna elk vak wel iets weten over groepen/mensen/de samenleving)
1.4; het ontstaan van de sociologie
Hoe is de sociologie ontstaan?: Tijdens de overgang (transitie) van de traditionele
samenleving naar de moderne samenleving in de 18e en 19e eeuw.
Hierbij ontstonden er 3 belangrijke veranderingen waardoor mensen meer gingen nadenken
over de samenleving en hun positie daarin:
1. De industrialisering > scheiding tussen werk en privé/ fabriek i.p.v.
platteland/verandering in het productiestelsel
2. De urbanisatie = de explosieve groei van steden > overbevolking en sociale
problemen zoals vervuiling/uitbuiting en anonimiteit
3. Politieke veranderingen > geen god en koning meer maar het eigen belang (Adam
Smith)/vrijheid en rechten van een individu worden vastgelegd (John Locke)/ Franse
revolutie > rede (verstand)
In de landen waarin de grootste veranderingen, Frankrijk/Duitsland/Engeland, kwamen
ontstond een nieuwe discipline: sociologie – de term is in 1838 geïntroduceerd door Auguste
Comte.
In het verre verleden waren er ook filosofen (Plato/Confucius/Shakespeare) die de
samenleving fascinerend vonden, maar die dachten meer na over de ideale samenleving
i.p.v. het bestuderen van de huidige samenleving.
3 ontwikkelingsfasen voorafgaand aan de sociologie (Comte):
1. Theologische fase: eerste mens tot aan middeleeuwen- god
, 2. Metafysische fase: de renaissance (natuurlijk i.p.v. bovennatuurlijk – Hobbes)
3. Wetenschappelijke/positivistische fase: Copernicus/Galilei/Newton wetenschap >
Comte zei: wetenschap wordt nu ook in de samenleving gebruikt
Positivisme = inzicht verwerven op basis van wetenschappelijk onderzoek
Voor positivisten is wetenschap de enige bron van kennis over de samenleving, al het
anderen wijzen ze af.
1.5; sociologie en de moderne samenleving
Moderniteit= het sociale veranderingsproces dat in gang is gezet door de industrialisatie
4 belangrijke kenmerken van modernisering (Peter Berger):
1. Het verdwijnen van kleine, traditionele gemeenschappen (door industrialisatie en
internet)
2. De uitbreiding van persoonlijke keuzemogelijkheden (geen tradities maar
individualisering)
3. Grotere sociale diversiteit
4. Oriëntatie op de toekomst en een groeiend tijdsbewustzijn (vooruit
kijken/optimistisch/klok/tijd is geld)
Ferdinand Tönnies & Peter Berger:
Gemeinschaft: de kleine menselijke gemeenschap & tradities (voor de modernisering)
Gesellschaft: menselijke betrekkingen (relatie) verdwijnen omdat het vooral op eigenbelang
is gebaseerd (tijdens de moderne samenleving)
Traditionele gemeenschapszin: ondanks factoren die mensen verdelen
(transport/communicatie) blijven mensen toch een hechte eenheid.
Door de moderniteit is volgens Tönnies:
-de sociale cohesie verminderd
-het vertrouwen in de mensheid afgenomen
-meer aandacht voor persoonlijke behoeften dan groepsloyaliteit
Kritiek op Tönnies:
-hij hield zelf van traditionele gemeenschappen en romantiseerde daardoor dat beeld
-ook in het moderne leven komen we gemeinschaft tegen door bijvoorbeeld hechte
vriendschappen
Emile Durkheim:
Arbeidsverdeling = gespecialiseerde economische activiteit (door industrialisering)
Vroeger: Mechanische solidariteit (komt overeen met gemeinschaft): gedeelde morele
waarden, iedereen is gelijk, geen specialisatie (voor de industrialisatie)
Nu: Organische solidariteit (komt overeen met gesellschaft): specialisatie > wederzijdse
economische afhankelijkheid > versterkt juist de sociale cohesie
