INLEIDING IN DE PSYCHOLOGIE
HET EXAMEN
Redenering (van de prof) voor bestraffing van fouten
Iemand die alles kent verdient 40/40
Iemand die niets kent verdient 0/40
Iemand die gokt op elke vraag:
- Zonder bestraffing: 40 x (1/4 x 1)= 10/40
- Met bestraffing: 40 x (1/4 x 1+ ¾ x (-1/3)) = 0/40
Een rationele redenering bij deze quotering
1) Je kent het antwoord
à 1 x 1 + 0 x (1/3)= 1
2) Je kan 2 alternatieven uitschakelen
à ½ x 1 + ½ x (-1/3) = +1/3
à Bij vb 6 vragen zoals dit, proberen te gokken, je kan dan nog een 2/6 halen
3) Je kan 1 alternatief uitschakelen
à 1/3 x 1 + 2/3 x (-1/3) = +1/9
à Je kan nog altijd proberen te gokken.
4) Je kan geen alternatief uitschakelen
à ¼ x 1 + ¾ x (-1/3) = 0
Cesuurbepaling: volgens ‘methode De Groot’
o Vooraf: 10-tal cesuurvragen selecteren
o Cesuurvraag = vraag die pijlt naar essentiële zaken, niet te moeilijk, niet te gemakkelijk, geschikt voor
“grensstudent”
o Na het examen bepalen van moeilijkheidsgraad (p-waarde) van alle cesuurvragen = proportie
correcte antwoorden
o Dan gemiddelde p-waarde berekenen, dat gemiddelde = proportie geslaagden
o Nagaan in de cumultatieve resultatenverdeling met welke uitslag deze p-waarde overeenkomt à
x/40
o Vervolgens lineaire transformatie (precieze transformatie niet vooraf bekend)
,HOOFDSTUK 1: OVER WAAR PSYCHOLOGIE OVER GAAT EN HOE PSYCHOLOGEN
ONDERZOEK VERRICHTEN
WHAT IN A NAME?
We worden voortdurend geconfronteerd met ‘psychologie’
- TV, radio, kranten, boekenwinkel,…
Het probleem: het gaat meestal niet over wetenschappelijke psychologie (geen vakmensen)
- Het idee dat mensen hebben over psychologische kennis obv de media en de populariserende
literatuur is veelal verkeerd
- Psychologie als wetenschappelijke discipline/ wetenschappelijk verantwoorde kennis van
psychologen wordt vaak verkeerd ingeschat
à Overschat: als ze weten dat je psychologie studeert zijn ze bang dat je door hun kunt kijken
en durven ze niks te zeggen, want misschien kan je het tegen hun gebruiken.
à Onderschat: sommige denken dat het nergens over gaat.
ENKELE VOORBEELDEN VAN VRAGEN DIE DE PSYCHOLOGIE OP EEN WETENSCHAPPELIJKE
MANIER WORDEN BEANTWOORD
• Een leugendetector is opmerkelijk accuraat in het opsporen van lichamelijke reacties die erop wijzen
dat een verdachte liegt?
à Niet waar: er is opvallend weinig objectief bewijs voor de effectiviteit van leugendetectors. Zelfs
iemand met jaren ervaring kan iemand ten onrechte beschuldigen van liegen. Er zijn ook heel veel
trucjes om de leugendetector te bedriegen
• Vele dingen die we meemaken worden niet bewaard in het geheugen?
à Waar: het grootste deel van de informatie rond ons komt nooit in het geheugen terecht en wat er
wel in terecht komt wordt vaak vervormd.
• Alleen mensen herkennen zichzelf in hun spiegelbeeld?
à Niet waar: Skinner en zijn medewerkers toonden aan dat de Columbia Livia Domestiva (huisduif)
zichzelf herkent in de spiegel.
• Beide vierkanten (zie ppt) in het midden zijn gelijk.
à Waar: het rechtervierkant leek donkerder door het perceptuele contrast met de achtergrond
• Intelligentie is een zuiver aangeboren trek die onveranderd blijft gedurende iemands leven?
à Niet waar: intelligentie is het resultaat van zowel erfelijkheid als omgevingsinvloeden, en kan
veranderen gedurende het leven.
• De meest frequente mentale stoornis komt voor bij 30% van de bevolking?
à Waar: depressie, de meest frequente mentale stoornis, komt ooit tijdens het leven voor bij 30%
van de bevolking.
,• Het herhaaldelijk zien van hetzelfde gezicht zorgt ervoor dat er minder van gaan houden?
à Niet waar: vertrouwde mensen (en hun gezicht) vinden we over het algemeen aangenamer dan
minder vertrouwde.
Het domein dat de wetenschappelijk psychologie bestrijkt is zeer breed. Mede daardoor is er veel
onenigheid over de preciezere definitie:
• Roediger psychologie et al. (1996): psychologie is de wetenschappelijke studie van de mentale
processen en gedrag
• Zimbardo et al. (2009): psychologie is de empirische studie van het gedrag en de mentale processen.
• APA = American Psychological Association → 48 divisies van psychologie -> tonen aan dat we in de
definities de termen ‘gedrag’ en ‘mentale processen’ in brede betekenis moeten opvatten
Ook andere wetenschappen bestuderen het gedrag vanuit een ander gezichtspunt: economie,
criminologie, sociologie, rechten, antropologie, economie,…
à Verschil: ze houden zich beperkter bezig met het gedrag dan psychologie + ze gebruiken andere
onderzoeksmethodes
BELANG VAN KRITISCH DENKEN
Psychologie betwist ongefundeerde uitspraken van pseudowetenschappelijke aard
Pseudowetenschap: elke poging om fenomenen uit de natuurlijke wereld te verklaren die niet
gebaseerd is op een empirische observatie of op een wetenschappelijke methode
Voorbeelden:
- Astrologie = iemand zijn gedrag relateren aan de stand van de sterren
- Grafologie = iemand zijn persoonlijkheid afleiden uit zijn handschrift
- Toekomstvoorspelling
à Psychologie heeft hier op een nauwkeurige gecontroleerde manier mee bezig gehouden maar na
meer dan 100 jaar experimentele psychologie hebben we geen enkele indicatie dat dit waar is en
houden we er ons ook niet meer mee bezig.
40 tot 75% hecht geloof aan telepathie, helderziendheid: empirische studies hebben duidelijk
aangetoond dat investeringen in dergelijke fenomenen nutteloos zijn
RECENTE STUDIE VAN DARYL BEM OVER VOORSPELLEN VAN DE TOEKOMST (zie dia ppt)
o 100 bachelor studenten (50% mannen & 50 % vrouwen)
o 36 proefbeurten
o Bij elke proefbeurt: toonde de computer twee gordijnen -> pp moest er één kiezen
o Na de keuze: bepaalde computer achter welk gordijn een foto te zien zou zijn met een erotische
scène
o Bem ging er van uit dat de pps hoopten dat ze telkens het gordijn zouden kiezen dat de erotische
fotos verborg
o Indien louter toevallig kiezen: bij elke beurt 50% kans om juiste gordijn te kiezen.
• Echter in 53,1 % van de proefbeurten kozen ze voor het gordijn met de erotische scène
, à Uit deze resultaten + soortgelijke analyses van de overige experimenten: besloot hij dat mensen de
toekomst konden voorspellen
o Het werd gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift -> veel commentaar
• 10-tallen onderzoekers hebben dit experiment ook uitgevoerd maar bekwamen niet dezelfde
resultaten. Ze toonden aan dat de beschreven bevindingen op een misleidende manier waren
voorgesteld en dat de experimenten op geen enkele manier aantoonden dat het mogelijk is om in de
toekomst te kijken.
à Correcte antwoord bij meer dan 50% dus kan geen louter toeval zijn maar experiment werd herhaald
zonder zelfde resultaat (onzin?)
Na 90 jaar nog geen enkele wetenschappelijke evidentie (bewijs) voor bestaan van extra sensorische
perceptie of andere bovennatuurlijke fenomenen. (de resultaten van onderzoek, zonder uitzondering,
steeds negatief geweest)
FREUD EN PSYCHOLOGEN
Het Freud probleem
Minder dan 10% van de APA-leden onderschrijven ideeën van Freud → Freuds methode van onderzoek
(afleiden van wetmatigheden uit klinische gevalsstudies) is niet representatief voor de gangbare
psychologische onderzoeksmethoden.
Nog minder (leden van de APA) onderschrijven de ideeën van Jung
Freudprobleem = associatie van psychologie met psychoanalyse
Al eens gehoord van…
- Skinner
- Hubel & wiesel
- Roger Sperry
- Herbert Simon
- Kahneman & Tversky
EEN BEKNOPT HISTORISCH OVERZICHT
Psychologie is een jonge wetenschappelijke discipline
In 1878 opende Wilhelm Wundt aan de universiteit van Leipzig het eerste laboratorium voor
experimentele psychologie
De wetenschappelijke psychologie heeft haar wortels in de filosofie en fysiologie/ neurologie
à illustreert tweevoudig karakter van psychologische kennis:
- Geestwetenschappelijke onderzoeksmethoden à verklaring staat centraal
- Positief-wetenschappelijke onderzoeksmethoden à predictie staan centraal
HET EXAMEN
Redenering (van de prof) voor bestraffing van fouten
Iemand die alles kent verdient 40/40
Iemand die niets kent verdient 0/40
Iemand die gokt op elke vraag:
- Zonder bestraffing: 40 x (1/4 x 1)= 10/40
- Met bestraffing: 40 x (1/4 x 1+ ¾ x (-1/3)) = 0/40
Een rationele redenering bij deze quotering
1) Je kent het antwoord
à 1 x 1 + 0 x (1/3)= 1
2) Je kan 2 alternatieven uitschakelen
à ½ x 1 + ½ x (-1/3) = +1/3
à Bij vb 6 vragen zoals dit, proberen te gokken, je kan dan nog een 2/6 halen
3) Je kan 1 alternatief uitschakelen
à 1/3 x 1 + 2/3 x (-1/3) = +1/9
à Je kan nog altijd proberen te gokken.
4) Je kan geen alternatief uitschakelen
à ¼ x 1 + ¾ x (-1/3) = 0
Cesuurbepaling: volgens ‘methode De Groot’
o Vooraf: 10-tal cesuurvragen selecteren
o Cesuurvraag = vraag die pijlt naar essentiële zaken, niet te moeilijk, niet te gemakkelijk, geschikt voor
“grensstudent”
o Na het examen bepalen van moeilijkheidsgraad (p-waarde) van alle cesuurvragen = proportie
correcte antwoorden
o Dan gemiddelde p-waarde berekenen, dat gemiddelde = proportie geslaagden
o Nagaan in de cumultatieve resultatenverdeling met welke uitslag deze p-waarde overeenkomt à
x/40
o Vervolgens lineaire transformatie (precieze transformatie niet vooraf bekend)
,HOOFDSTUK 1: OVER WAAR PSYCHOLOGIE OVER GAAT EN HOE PSYCHOLOGEN
ONDERZOEK VERRICHTEN
WHAT IN A NAME?
We worden voortdurend geconfronteerd met ‘psychologie’
- TV, radio, kranten, boekenwinkel,…
Het probleem: het gaat meestal niet over wetenschappelijke psychologie (geen vakmensen)
- Het idee dat mensen hebben over psychologische kennis obv de media en de populariserende
literatuur is veelal verkeerd
- Psychologie als wetenschappelijke discipline/ wetenschappelijk verantwoorde kennis van
psychologen wordt vaak verkeerd ingeschat
à Overschat: als ze weten dat je psychologie studeert zijn ze bang dat je door hun kunt kijken
en durven ze niks te zeggen, want misschien kan je het tegen hun gebruiken.
à Onderschat: sommige denken dat het nergens over gaat.
ENKELE VOORBEELDEN VAN VRAGEN DIE DE PSYCHOLOGIE OP EEN WETENSCHAPPELIJKE
MANIER WORDEN BEANTWOORD
• Een leugendetector is opmerkelijk accuraat in het opsporen van lichamelijke reacties die erop wijzen
dat een verdachte liegt?
à Niet waar: er is opvallend weinig objectief bewijs voor de effectiviteit van leugendetectors. Zelfs
iemand met jaren ervaring kan iemand ten onrechte beschuldigen van liegen. Er zijn ook heel veel
trucjes om de leugendetector te bedriegen
• Vele dingen die we meemaken worden niet bewaard in het geheugen?
à Waar: het grootste deel van de informatie rond ons komt nooit in het geheugen terecht en wat er
wel in terecht komt wordt vaak vervormd.
• Alleen mensen herkennen zichzelf in hun spiegelbeeld?
à Niet waar: Skinner en zijn medewerkers toonden aan dat de Columbia Livia Domestiva (huisduif)
zichzelf herkent in de spiegel.
• Beide vierkanten (zie ppt) in het midden zijn gelijk.
à Waar: het rechtervierkant leek donkerder door het perceptuele contrast met de achtergrond
• Intelligentie is een zuiver aangeboren trek die onveranderd blijft gedurende iemands leven?
à Niet waar: intelligentie is het resultaat van zowel erfelijkheid als omgevingsinvloeden, en kan
veranderen gedurende het leven.
• De meest frequente mentale stoornis komt voor bij 30% van de bevolking?
à Waar: depressie, de meest frequente mentale stoornis, komt ooit tijdens het leven voor bij 30%
van de bevolking.
,• Het herhaaldelijk zien van hetzelfde gezicht zorgt ervoor dat er minder van gaan houden?
à Niet waar: vertrouwde mensen (en hun gezicht) vinden we over het algemeen aangenamer dan
minder vertrouwde.
Het domein dat de wetenschappelijk psychologie bestrijkt is zeer breed. Mede daardoor is er veel
onenigheid over de preciezere definitie:
• Roediger psychologie et al. (1996): psychologie is de wetenschappelijke studie van de mentale
processen en gedrag
• Zimbardo et al. (2009): psychologie is de empirische studie van het gedrag en de mentale processen.
• APA = American Psychological Association → 48 divisies van psychologie -> tonen aan dat we in de
definities de termen ‘gedrag’ en ‘mentale processen’ in brede betekenis moeten opvatten
Ook andere wetenschappen bestuderen het gedrag vanuit een ander gezichtspunt: economie,
criminologie, sociologie, rechten, antropologie, economie,…
à Verschil: ze houden zich beperkter bezig met het gedrag dan psychologie + ze gebruiken andere
onderzoeksmethodes
BELANG VAN KRITISCH DENKEN
Psychologie betwist ongefundeerde uitspraken van pseudowetenschappelijke aard
Pseudowetenschap: elke poging om fenomenen uit de natuurlijke wereld te verklaren die niet
gebaseerd is op een empirische observatie of op een wetenschappelijke methode
Voorbeelden:
- Astrologie = iemand zijn gedrag relateren aan de stand van de sterren
- Grafologie = iemand zijn persoonlijkheid afleiden uit zijn handschrift
- Toekomstvoorspelling
à Psychologie heeft hier op een nauwkeurige gecontroleerde manier mee bezig gehouden maar na
meer dan 100 jaar experimentele psychologie hebben we geen enkele indicatie dat dit waar is en
houden we er ons ook niet meer mee bezig.
40 tot 75% hecht geloof aan telepathie, helderziendheid: empirische studies hebben duidelijk
aangetoond dat investeringen in dergelijke fenomenen nutteloos zijn
RECENTE STUDIE VAN DARYL BEM OVER VOORSPELLEN VAN DE TOEKOMST (zie dia ppt)
o 100 bachelor studenten (50% mannen & 50 % vrouwen)
o 36 proefbeurten
o Bij elke proefbeurt: toonde de computer twee gordijnen -> pp moest er één kiezen
o Na de keuze: bepaalde computer achter welk gordijn een foto te zien zou zijn met een erotische
scène
o Bem ging er van uit dat de pps hoopten dat ze telkens het gordijn zouden kiezen dat de erotische
fotos verborg
o Indien louter toevallig kiezen: bij elke beurt 50% kans om juiste gordijn te kiezen.
• Echter in 53,1 % van de proefbeurten kozen ze voor het gordijn met de erotische scène
, à Uit deze resultaten + soortgelijke analyses van de overige experimenten: besloot hij dat mensen de
toekomst konden voorspellen
o Het werd gepubliceerd in een wetenschappelijk tijdschrift -> veel commentaar
• 10-tallen onderzoekers hebben dit experiment ook uitgevoerd maar bekwamen niet dezelfde
resultaten. Ze toonden aan dat de beschreven bevindingen op een misleidende manier waren
voorgesteld en dat de experimenten op geen enkele manier aantoonden dat het mogelijk is om in de
toekomst te kijken.
à Correcte antwoord bij meer dan 50% dus kan geen louter toeval zijn maar experiment werd herhaald
zonder zelfde resultaat (onzin?)
Na 90 jaar nog geen enkele wetenschappelijke evidentie (bewijs) voor bestaan van extra sensorische
perceptie of andere bovennatuurlijke fenomenen. (de resultaten van onderzoek, zonder uitzondering,
steeds negatief geweest)
FREUD EN PSYCHOLOGEN
Het Freud probleem
Minder dan 10% van de APA-leden onderschrijven ideeën van Freud → Freuds methode van onderzoek
(afleiden van wetmatigheden uit klinische gevalsstudies) is niet representatief voor de gangbare
psychologische onderzoeksmethoden.
Nog minder (leden van de APA) onderschrijven de ideeën van Jung
Freudprobleem = associatie van psychologie met psychoanalyse
Al eens gehoord van…
- Skinner
- Hubel & wiesel
- Roger Sperry
- Herbert Simon
- Kahneman & Tversky
EEN BEKNOPT HISTORISCH OVERZICHT
Psychologie is een jonge wetenschappelijke discipline
In 1878 opende Wilhelm Wundt aan de universiteit van Leipzig het eerste laboratorium voor
experimentele psychologie
De wetenschappelijke psychologie heeft haar wortels in de filosofie en fysiologie/ neurologie
à illustreert tweevoudig karakter van psychologische kennis:
- Geestwetenschappelijke onderzoeksmethoden à verklaring staat centraal
- Positief-wetenschappelijke onderzoeksmethoden à predictie staan centraal
