Samenvatting psychomotorische ontwikkeling

psychomotoriek



1. Inleidende begrippen, definities en uitgangspunten
1.1 Psychomotoriek


Cognitie - inzicht




Motoriek - bewegen Sociaal – affectief -
emoties

= persoonlijk intentioneel bewegen, bevorderend en integreert de motorische, cognitieve en
affectieve composities als aspecten vh gedragssysteem waardoor de persoon handelend
participeert in zijn psychosociale context.
 Motoriek
o Bewegingsapparaat (spieren, zenuwen, gewrichten)
o Houdingsapparaat ( evenwicht, coördinatie)
o Belang van CZS
o Neuromotoriek
 Cognitief
o Kernaspect
 Gnosis (kennis/inzicht)
 Lichaamsschema
 O-H – coördinatie
 Perceptie
 Tijd
 Ruimte
 sociaal – affectief
o emotioneel aspect
o affectief – dynamisch aspect
o karakter, persoonlijkheid
o attitude
o interesse




1

,psychomotoriek


1.2 ontwikkeling en groei
1.2.1 inleiding
Ontwikkeling = kwalitatieve verandering, complexe samenwerking tussen verschillende
componenten vd psychomotoriek. Functies en VH gaan samenwerken
= dynamisch proces en continu. Mens wordt geboren met een hoog ontwikkelt
ZS, maar heeft toch een achterstand tov andere zoogdieren. Intra – unteriene
band  symbiotische band tss moeder en kind wordt voortgezet na de geboorte
door extra – uteriene band, sociale band tss kind en omgeving.
= een kwantitatieve verandering, bestaande uit wetmatige rijping en differentiatie
van alle organen waardoor deze organen op een bepaald tijdstip gaan
functioneren  gedrag. De complexe samenwerking tss rijpende
neuromusculaire apparaat en toenemende VH vh zintuigstelsel  maakt het
mogelijk te ontwikkelen als een individu
De geboorte = mijlpaal  riskante gebeurtenis
Differentiatie na de biologische geboorten, ontwikkeling oiv stimuli uit zijn omgeving
5 ontwikkelingsvelden (Gesell) als basis voor gedragsontwikkeling
1. groot – motorisch
2. fijn – motorisch
3. spraak en taal ontw
4. persoonlijkheid en sociale VH
5. adaptatie
Groei = een kwantitatieve verandering, bestaande uit een vermeerdering v cellen met als
gevolg een toename van lichaamsafmetingen en verandering van lichaamsverhouding
en – stelling.
Wetmatigheid: het 1e levensjaar groeit een babay het meest, maar daarna is er een
daling te zien in het # cm/jaar , tot de leeftijd van +/- 9 jaar voor meisjes en +/- 13 jaar
voor jongens. Jongens beginnen trager aan het groeien, maar groeien wel langer door.
Daarom zijn de jongens in die periode (9-12j) vaak kleiner dat de meisjes.
Voor de geboorte: de kwadraatregel:
 4weken = 1²  1cm
 8w = 2²  4 cm
 12w = 3²  9 cm
 16w = 4²  16 cm
 20w = 5²  25 cm
 toepasbaar tot 5 maand
Vanaf 6 maand:
 24w= 6m.5=30cm
 28w = 7m.5= 35cm
 32w = 8m.5 = 40 cm

2

,psychomotoriek


 36w = 9m.5 = 45 cm
 40w = 110m.5= 50cm

1.2.2 ontstaan ontwikkeling
nature >< nurture en zelfbepaling
aangeboren >< aangeleerd en vrije keuze
 de 3 factoren beïnvloeden elkaar om zo tot de ontwikkeling van het kind te komen

1.2.3 Hoe gaan we om met ontwikkeling
 Opvoeding speelt een belangrijke rol en kan zowel een + als – invloed hebben
 Werken in de ‘zone van naaste ontwikkeling’
o Inspelen op het ontwikkelingsniveau en hun ontwikkeling stimuleren (Vygotsky)
o Afstand tss het feitelijke ontwikkelingsniveau vastgesteld door problemen op te
lossen onder begeleiding ve volwassene
 Wil je weten hoe ver een kind staat in zijn ontwikkeling  kijken naar wat het kan leren
en niet naar wat het al kan  bezig zijn met rijpende functies
 Therapeut: kind altijd een stapje verder brengen
 Niet vooruit lopen op de ontwikkeling
o Te moeilijke opdrachten leiden tot frustraties
o Negatief zelfbeeld en zelfvertrouwen
o Differentiatie: taken en opdrachten moeten worden aangepast aan elk individu

1.2.4 Wetmatigheden van de ontwikkeling
 Gesell
 Basale wetmatigheden
o Orde: interindividuele volgorde
 Bv. lopen: hoofdbalans + zitten + staan + gaan
o Chaos: interindividueel verschillend tijdstip
 Leeftijdsgrenzen
 Afhankelijk van
 Fysiologische rijping
 Milieu
 Geslacht
 Afgeleide wetmatigheden:
o Cefalocaudale ontwikkeling
 Van hoofd naar stuit: vb zitten
o Proximo – distale ontwikkeling
 Van centraal naar perifeer: vb reiken en grijpen
 Grof motorische massabewegingen gaan de fijn-motorische bewegingen
van de extremiteiten vooraf
o Flexie – extensie ontwikkeling
 Add en flex abd en flexabd en ext: tekenen binnen de lijntjes
o Reciproke integratie
 Bij rijping van een ftie wordt de tegenovergesteld ftie benadrukt: vb
Grijpen en loslaten

3

, psychomotoriek


o Functionele asymmetrie
 Afw li-re ontwikkeling: vb Manuele activiteit  leidt tot dominante
lichaamshelften
o Intra individuele variatie
 Bepaalde ontwikkelingsvelden krijgen voorrang op andere waardoor deze
sneller ontwikkelen: vb Fietsen versus praten
o Onomkeerbaarheid in de ontwikkeling
 Een verworven functie gaat niet meer verloren, tenzij er sprake is van een
verstoring van de normale ontwikkeling Stappen/hinkelen/springen/lopen
o Onderlinge afhankelijkheid
 Ontw= integratie en differentiatie van en wisselwerking tussen
vaardigheden: vb spraakontwikkeling, een functie in ontwikkeling
beïnvloed altijd andere functies
o Afnemende snelheid
 De snelheid van ontwikkeling neemt af naarmate het kind ouder wordt.
Groot motorische ontwikkeling
o Stootsgewijze ontwikkeling
 Is continu aanwezig, maar binnen de ontwikkelingsvelden kunnen in 1
veld versnellingen en vertragingen optreden, zonder dat er sprake is van
een pathologie. Vb.: fietsen

Mijlpalen en sleutelleeftijden
Mijlpaal = het verwerven en beheersen van bepaalde onmiskenbare VH en functies
binnen verschillende ontwikkelingsvelden
Sleutelleeftijd = de leeftijd waarop mijlpalen bereikt moeten zijn  uitgedrukt in normatieve
ontwikkelingsschalen, bv.:
 4 weken = controle oogspieren
 16 weken = hoofdbalans
 28 weken = grijpen en manipuleren met de handen

2. De reflexontwikkeling
2.1. Inleiding
Kenmerken:
 Primitieve reflexen
o Aanwezig vanaf de geboorte / ontwikkeling kort na de geboorte
o Beperkte periode op te wekken
o Worden onderdrukt voor het bewust corticaal reageren
o Persisteren van deze reflexen kan een pathologische betekenis hebben
 Reflex = onmiddellijke onwillekeurige reactie op prikkel
o Goed reflex = goed functioneren CZS
o Evolueren naar bewust gedrag en normale neurologische functies (corticale
sturing)


4