Hoorcolleges behandelplan TenS Jaar 2 blok D
Hoorcollege 1
Uitleg diagnose en klinisch redeneren
Inhoud hoorcollege
• Wat is klinisch redeneren?
• Interpreteren van anamnese, onderzoek en observatiegegevens
• RPS schema
• De klinische redenering
Kennistoets preventie en behandelplan
• Diagnostiek en behandeling van taalontwikkelingsstoornissen.
• Basiskennis morfosynthaxis (normale ontwikkeling, zinsontleding).
• Morfosyntactische kenmerken van S-TOS.
• Achtergrond en toepassing van spontane taalanalyse (TARSP/STAP).
• Behandeling met behulp van TenT (uitgangspunten, vormgeving).
• Screening en screeningsinstrumenten.
• Preventie van spraak- en taalontwikkelingsstoornissen.
Wat is klinisch redeneren?
• Een gestructureerde argumentatie over je professionele aanpak van een logopedisch
probleem.
• Koppelen van je logopedische kennis aan anamnese, test- en observatiegegevens.
• Aangeven van verbanden tussen en binnen de verzamelde gegevens.
• Jouw visie op het probleem.
Je werkt doelgericht met het kind. Je klinische redenering vormt het beeld wat jij van het kind hebt.
Een groot deel van de taalontwikkelingsstoornissen zijn erfelijk bepaald. JE doet het onderzoek naar
taalbegrip en taalproductie. Sommige kinderen vallen op beide onderdelen uit en anderen alleen op
productie. Als een leerkracht meldt dat het kind moeite heeft om logisch te vertellen, moeite heeft
met het maken van zinnen (morfosynthaxis). Hier kun je dan een verband in zien. Om een verhaal te
vertellen, heb je langere en soms ook samengestelde zinnen voor nodig. Dat lukt niet alleen met
meerwoorduitingen. Dit beschrijf je in de klinische redenering. Bij het ene kind kun je meer van de
thuissituatie verwachten en bij sommige kinderen minder. Wat zijn de voor- en nadelen? Je
reflecteert continu op de situatie. Soms zijn dingen anders dan je in eerste instantie dacht. Je stelt
daarom steeds je visie bij.
Doel klinisch redeneren
• Inzicht krijgen in de zorgvraag en de zorgbehoefte van het kind en/of de ouders.
• Verantwoording van je logopedisch handelen:
- Diagnose
- Behandelplan
Door het uit te schrijven wordt het voor jezelf helder en transparant.
Klinisch redeneren, wat komt er bij kijken
• Ordenen van kennis
- Begrijpen waar je mee bezig bent
- Fysiologie / pathofysiologie
- Het geheel is meer dan de som der delen: overstijgende vaardigheden zijn nodig.
• Expliciet twijfelen: je moet niet zomaar genoegen nemen.
- Alternatieve hypothese: dit is nu mijn visie, maar kan het ook op een andere manier?
- Hoe kun je controleren of je ‘goed’ zit?
• Belangrijke gaten in kennis dichten:
Pagina 1 van 8
, Hoorcolleges behandelplan TenS Jaar 2 blok D
• Nut van aanvullend onderzoek afwegen: soms heb je zelf informatie en soms heb je ander
onderzoek nodig van andere professionals die jou daar meer over kunnen vertellen.
Klinisch redeneren in de logopedie bij spraak- taalproblemen
• Toelichting op de aard van de stoornis: specifieke of niet-specifiek.
• Beschrijven van oorzakelijke, beïnvloedende en in stand houdende factoren.
• Betrekken van persoonlijke en omgevingsfactoren.
• Beschrijven van onderlinge samenhang van symptomen en factoren.
Op basis van je logopedische kennis
Is het een teruggetrokken kind dat weinig initiatief neemt of is het een kind dat gewoon contact blijft
zoeken? Als iemand moeite heeft met auditief geheugen, dan kan het kind niet goed opdrachtjes
uitvoeren. Dit heeft effect op het taalbegrip.
RPS schema (gebaseerd op ICF model)
• Hulpmiddel bij klinisch redeneren.
• Verwerking van anamnese, onderzoek en observatiegegevens.
• Gebaseerd op ICF model.
• Stoornis, activiteiten en participatie.
• Persoonlijke en omgevingsfactoren.
• Verbanden aangeven.
Het geeft de mogelijkheid om de gegevens van het kind te zetten in een schema.
Functies en anatomische eigenschappen (stoornissen)
Aandoening/ziekte (met taalontwikkelingsstoornissen zelden mee te maken).
Anatomische eigenschappen en functies (gegevens invullen die je hebt van de taalontwikkeling uit
onderzoek en observatie. Je zet de informatie anamnese, hulpvraag en omgeving erboven. De rest
komt er dus onder).
Contextuele factoren: verdeeld in persoonlijke factoren en omgevingsfactoren. Dit wordt gevormd
door persoonlijke factoren en omgevingsfactoren. Dit is dus een overkoepelende term.
Activiteit: welke activiteiten is aangedaan op grond van een TOS -> communicatie. Je kunt dit nooit
los zien van de participatie. Het kind heeft bijvoorbeeld moeite tijdens gesprekjes aan tafel.
Voorbeeld: Maartje (5;2 jaar) – anamnese
• Cluster 2 onderwijs, groep 1
• Spreekt slecht verstaanbaar
• Maakt moeilijk contact met vriendinnetjes, trekt zich terug als ze niet wordt begrepen.
• Jongste kind van 3 kinderen
• Broer met dyslexie
• Verlate taalaanvang (tot 3 jaar niet gesproken)
• Goed gehoor
Veel van de TOS kinderen hebben wat kenmerken van de dyslexie. Kinderen met dyslexie hebben
niet direct een TOS, maar er zijn vaak wel kenmerken van.
Waar laat je het: anamnese?
Pagina 2 van 8
Hoorcollege 1
Uitleg diagnose en klinisch redeneren
Inhoud hoorcollege
• Wat is klinisch redeneren?
• Interpreteren van anamnese, onderzoek en observatiegegevens
• RPS schema
• De klinische redenering
Kennistoets preventie en behandelplan
• Diagnostiek en behandeling van taalontwikkelingsstoornissen.
• Basiskennis morfosynthaxis (normale ontwikkeling, zinsontleding).
• Morfosyntactische kenmerken van S-TOS.
• Achtergrond en toepassing van spontane taalanalyse (TARSP/STAP).
• Behandeling met behulp van TenT (uitgangspunten, vormgeving).
• Screening en screeningsinstrumenten.
• Preventie van spraak- en taalontwikkelingsstoornissen.
Wat is klinisch redeneren?
• Een gestructureerde argumentatie over je professionele aanpak van een logopedisch
probleem.
• Koppelen van je logopedische kennis aan anamnese, test- en observatiegegevens.
• Aangeven van verbanden tussen en binnen de verzamelde gegevens.
• Jouw visie op het probleem.
Je werkt doelgericht met het kind. Je klinische redenering vormt het beeld wat jij van het kind hebt.
Een groot deel van de taalontwikkelingsstoornissen zijn erfelijk bepaald. JE doet het onderzoek naar
taalbegrip en taalproductie. Sommige kinderen vallen op beide onderdelen uit en anderen alleen op
productie. Als een leerkracht meldt dat het kind moeite heeft om logisch te vertellen, moeite heeft
met het maken van zinnen (morfosynthaxis). Hier kun je dan een verband in zien. Om een verhaal te
vertellen, heb je langere en soms ook samengestelde zinnen voor nodig. Dat lukt niet alleen met
meerwoorduitingen. Dit beschrijf je in de klinische redenering. Bij het ene kind kun je meer van de
thuissituatie verwachten en bij sommige kinderen minder. Wat zijn de voor- en nadelen? Je
reflecteert continu op de situatie. Soms zijn dingen anders dan je in eerste instantie dacht. Je stelt
daarom steeds je visie bij.
Doel klinisch redeneren
• Inzicht krijgen in de zorgvraag en de zorgbehoefte van het kind en/of de ouders.
• Verantwoording van je logopedisch handelen:
- Diagnose
- Behandelplan
Door het uit te schrijven wordt het voor jezelf helder en transparant.
Klinisch redeneren, wat komt er bij kijken
• Ordenen van kennis
- Begrijpen waar je mee bezig bent
- Fysiologie / pathofysiologie
- Het geheel is meer dan de som der delen: overstijgende vaardigheden zijn nodig.
• Expliciet twijfelen: je moet niet zomaar genoegen nemen.
- Alternatieve hypothese: dit is nu mijn visie, maar kan het ook op een andere manier?
- Hoe kun je controleren of je ‘goed’ zit?
• Belangrijke gaten in kennis dichten:
Pagina 1 van 8
, Hoorcolleges behandelplan TenS Jaar 2 blok D
• Nut van aanvullend onderzoek afwegen: soms heb je zelf informatie en soms heb je ander
onderzoek nodig van andere professionals die jou daar meer over kunnen vertellen.
Klinisch redeneren in de logopedie bij spraak- taalproblemen
• Toelichting op de aard van de stoornis: specifieke of niet-specifiek.
• Beschrijven van oorzakelijke, beïnvloedende en in stand houdende factoren.
• Betrekken van persoonlijke en omgevingsfactoren.
• Beschrijven van onderlinge samenhang van symptomen en factoren.
Op basis van je logopedische kennis
Is het een teruggetrokken kind dat weinig initiatief neemt of is het een kind dat gewoon contact blijft
zoeken? Als iemand moeite heeft met auditief geheugen, dan kan het kind niet goed opdrachtjes
uitvoeren. Dit heeft effect op het taalbegrip.
RPS schema (gebaseerd op ICF model)
• Hulpmiddel bij klinisch redeneren.
• Verwerking van anamnese, onderzoek en observatiegegevens.
• Gebaseerd op ICF model.
• Stoornis, activiteiten en participatie.
• Persoonlijke en omgevingsfactoren.
• Verbanden aangeven.
Het geeft de mogelijkheid om de gegevens van het kind te zetten in een schema.
Functies en anatomische eigenschappen (stoornissen)
Aandoening/ziekte (met taalontwikkelingsstoornissen zelden mee te maken).
Anatomische eigenschappen en functies (gegevens invullen die je hebt van de taalontwikkeling uit
onderzoek en observatie. Je zet de informatie anamnese, hulpvraag en omgeving erboven. De rest
komt er dus onder).
Contextuele factoren: verdeeld in persoonlijke factoren en omgevingsfactoren. Dit wordt gevormd
door persoonlijke factoren en omgevingsfactoren. Dit is dus een overkoepelende term.
Activiteit: welke activiteiten is aangedaan op grond van een TOS -> communicatie. Je kunt dit nooit
los zien van de participatie. Het kind heeft bijvoorbeeld moeite tijdens gesprekjes aan tafel.
Voorbeeld: Maartje (5;2 jaar) – anamnese
• Cluster 2 onderwijs, groep 1
• Spreekt slecht verstaanbaar
• Maakt moeilijk contact met vriendinnetjes, trekt zich terug als ze niet wordt begrepen.
• Jongste kind van 3 kinderen
• Broer met dyslexie
• Verlate taalaanvang (tot 3 jaar niet gesproken)
• Goed gehoor
Veel van de TOS kinderen hebben wat kenmerken van de dyslexie. Kinderen met dyslexie hebben
niet direct een TOS, maar er zijn vaak wel kenmerken van.
Waar laat je het: anamnese?
Pagina 2 van 8
