Hoofdstuk 1 – Massa en Individu............................................................................................................2
Hoofdstuk 2 – Massa en Motivatie.........................................................................................................3
Hoofdstuk 3 – Massa’s en Massa’s.........................................................................................................4
Hoofdstuk 4 – Massa en Gevaar.............................................................................................................6
Hoofdstuk 5 – Massa en Samenleving....................................................................................................9
Hoofdstuk 6 – Massa en Macht............................................................................................................11
Hoofdstuk 7 – Massa en Wetten..........................................................................................................13
Hoofdstuk 8 – Massa en Situatie..........................................................................................................14
Hoofdstuk 9 – Massa en Tijd.................................................................................................................16
Hoofdstuk 10 – Massa en Management...............................................................................................18
Hoofdstuk 11 – Massa en Media..........................................................................................................19
Basisboek – Hoofdstuk 2.3 – Objectieve en subjectieve veiligheid.......................................................22
Basisboek – Hoofdstuk 10 – Communicatie en veiligheid.....................................................................23
Basisboek – Hoofdstuk 11 – Meten van onveiligheid...........................................................................26
Veiligheidsmonitor 2017......................................................................................................................27
Een terughoudende praktijk.................................................................................................................30
Veiliger door de buurtwacht?...............................................................................................................32
De betekenis van risicoperceptie en risicodruk....................................................................................34
Massacommunicatie, de invloed van de massamedia (website)..........................................................36
Veiligheidsbeleving (website)...............................................................................................................37
1
,Hoofdstuk 1 – Massa en Individu
Massa’s zijn anders
Massa’s zijn anders, omdat:
1. het gedrag van een groep afwijkt van de normale standaard
2. het geheel van voorbijgaande aard is (uitzonderingstoestand)
3. de groep mensen op één plaats bij elkaar gekomen is
4. de normale regels en organisatievormen van het leven tijdelijk vergeten worden
Definitie van een massa
Een bijeengekomen groep mensen die tijdelijk onzeker is over hoe zich te gedragen.
Massa’s volgens LeBon
LeBon had een aantal vooroordelen over massa’s, namelijk:
1. Het volk zou de macht overnemen.
2. Iedereen is gelijk en doet en denkt hetzelfde in een massa.
3. Er moet een soort centrale besturing zijn die de individuele sturing vervangt (groepsgeest).
4. De normale toestand van de mens is rationeel, elke afwijking daarvan is slecht.
Uniformiteit in massa’s
Mensen hebben in massa’s de neiging om hun gedrag op elkaar af te stemmen. Dit komt door:
1. Besmetting = mensen hebben de neiging tot conformisme of imitatie in emotie, gedachten
en gedrag. Men imiteert gemakkelijk mensen die op hunzelf lijken (een gedrag- of
emotiebesmetting). In een massa ontstaan nieuwe normen over hoe men zich moet
gedragen in die massa. Dit wordt afgeleid uit het gedrag van een ander. Het ontstaan van
deze ideeën en gewoonten (bijv. lichtje tijdens concert) wordt emerging norms genoemd.
2. Bestraling = de situatie waarin de massaleden verkeren is voor allen ongeveer hetzelfde en
zal dus op allen dezelfde invloed uitoefenen.
3. Selectie = een bepaald soort bijeenkomst trekt een bepaald soort mensen aan. Vandaar dat
de mensen zich binnen een bepaalde bijeenkomst relatief gelijk gedragen. Er wordt in
massa’s door selectie een grotere gelijkheid gevonden dan in de maatschappij als geheel, de
zogenaamde selectiehypothese.
Het effect van deze drie processen is dat er een zekere gelijkheid in gedrag, normen en opinies van
mensen in massa’s plaatsvinden. Dat betekent echter niet dat er strikte uniformiteit heerst. De
meeste mensen zijn er om te kijken, niet om iets te doen. Bij een massa is 1 procent actief aanwezig
voor wanorde, 10 procent kan onder sommige omstandigheden meedoen en de rest kijkt enkel.
2
,Hoofdstuk 2 – Massa en Motivatie
De mens loopt op twee rails. De ene rails is de menselijke natuur en de andere is cultuur. De natuur
delen we met dieren en de cultuur is uniek voor mensen. De natuur zorgt voor genot, verdriet,
emoties en extreem gedrag. De cultuur leidt dit in banen en zorgt voor minder heftige reacties.
De menselijke natuur
We hebben onze aanleg geërfd: alles wat we zijn en worden. Onze ervaringen (door opvoeding en
opleiding) én onze culturele omgeving bepaalt hoe deze aanleg zich ontplooit. Deze aanleg delen we
met dieren. Onze natuurlijke erfenis bestaat uit motivaties, op basis daarvan maken we keuzes uit
gedragsopties. Voorbeelden van motivaties zijn voortplanting, communicatie en bouwen.
De menselijke cultuur
Wat je geleerd hebt is cultuur. Cultuur onderscheidt ons van de dierenwereld. Cultuur komt en
bouwt voort op de natuur. Cultuur is ook het bedwingen van de natuurlijke impulsen.
Toepassing op massa’s
Wat zijn de natuurlijke bronnen van massagedrag? Verklaringen:
1. Erbij willen horen. Als je met veel soortgenoten verzameld bent, geeft dat het gevoel dat je
allemaal bij elkaar hoort.
2. Het prettige van een massa ligt in het gevoel van allen gelijk zijn en dat er geen statusdruk is
(Canetti). De massa geeft tijdelijk verlichting aan de negatieve aspecten van status.
Het verkeren in een massa
Twee motivaties waarom mensen in een massa zijn:
1. Intrinsieke motivatie, namelijk plezier, iets leuk vinden (bijv. pretpark)
2. Intrinsieke én extrinsieke motivatie, dan is er ook een bepaald doel (bijv. demonstratie)
In een massa ga je op, je bent min of meer anoniem en dat betekent een tijdelijke ontsnapping aan
sociale druk, regels en eisen. Dit wordt aangeduid met ‘morele vakantie’.
Onze moderne maatschappij wordt ook wel een massamaatschappij genoemd. Dit betekent dat
mensen geen hechte en automatische binding hebben met de groep en de plaats waar ze in geboren
zijn. Hun bindingen zijn flexibeler, talrijker en zwakker.
3
, Hoofdstuk 3 – Massa’s en Massa’s
Soorten massa’s volgens Canetti
Canetti stelt dat er vijf typen massa zijn die worden gekenmerkt door een bepalende emotie:
Soort Origineel Bepalende emotie Voorbeelden
1 Jacht Hetzmasse Agressie Lynchen, achtervolgen, doden
2 Vlucht Fluchtmasse Angst Massaal op de vlucht slaan
3 Verbod Verbotsmasse Koppigheid, Verdedigen van iets, keert zicht tegen
onverzettelijkheid personen die er niet bij horen of die
de normen dreigen te overtreden.
Door een blokkade worden zij
tegengehouden.
4 Omkering Umkehrmass Anarchie, Omdraaien van de rollen, bijv.
e tegendraadsheid revoluties, moffenhoeren scheren.
5 Feest Festmasse Vreugde Uitbundig
Soorten massa’s volgens LeBon
LeBon onderscheidde massa’s op twee manieren:
1. Homogene vs. Heterogene massa’s
2. Georganiseerd vs. Ongeorganiseerd
Brown maakte ook een
onderscheid tussen massa’s:
4
Hoofdstuk 2 – Massa en Motivatie.........................................................................................................3
Hoofdstuk 3 – Massa’s en Massa’s.........................................................................................................4
Hoofdstuk 4 – Massa en Gevaar.............................................................................................................6
Hoofdstuk 5 – Massa en Samenleving....................................................................................................9
Hoofdstuk 6 – Massa en Macht............................................................................................................11
Hoofdstuk 7 – Massa en Wetten..........................................................................................................13
Hoofdstuk 8 – Massa en Situatie..........................................................................................................14
Hoofdstuk 9 – Massa en Tijd.................................................................................................................16
Hoofdstuk 10 – Massa en Management...............................................................................................18
Hoofdstuk 11 – Massa en Media..........................................................................................................19
Basisboek – Hoofdstuk 2.3 – Objectieve en subjectieve veiligheid.......................................................22
Basisboek – Hoofdstuk 10 – Communicatie en veiligheid.....................................................................23
Basisboek – Hoofdstuk 11 – Meten van onveiligheid...........................................................................26
Veiligheidsmonitor 2017......................................................................................................................27
Een terughoudende praktijk.................................................................................................................30
Veiliger door de buurtwacht?...............................................................................................................32
De betekenis van risicoperceptie en risicodruk....................................................................................34
Massacommunicatie, de invloed van de massamedia (website)..........................................................36
Veiligheidsbeleving (website)...............................................................................................................37
1
,Hoofdstuk 1 – Massa en Individu
Massa’s zijn anders
Massa’s zijn anders, omdat:
1. het gedrag van een groep afwijkt van de normale standaard
2. het geheel van voorbijgaande aard is (uitzonderingstoestand)
3. de groep mensen op één plaats bij elkaar gekomen is
4. de normale regels en organisatievormen van het leven tijdelijk vergeten worden
Definitie van een massa
Een bijeengekomen groep mensen die tijdelijk onzeker is over hoe zich te gedragen.
Massa’s volgens LeBon
LeBon had een aantal vooroordelen over massa’s, namelijk:
1. Het volk zou de macht overnemen.
2. Iedereen is gelijk en doet en denkt hetzelfde in een massa.
3. Er moet een soort centrale besturing zijn die de individuele sturing vervangt (groepsgeest).
4. De normale toestand van de mens is rationeel, elke afwijking daarvan is slecht.
Uniformiteit in massa’s
Mensen hebben in massa’s de neiging om hun gedrag op elkaar af te stemmen. Dit komt door:
1. Besmetting = mensen hebben de neiging tot conformisme of imitatie in emotie, gedachten
en gedrag. Men imiteert gemakkelijk mensen die op hunzelf lijken (een gedrag- of
emotiebesmetting). In een massa ontstaan nieuwe normen over hoe men zich moet
gedragen in die massa. Dit wordt afgeleid uit het gedrag van een ander. Het ontstaan van
deze ideeën en gewoonten (bijv. lichtje tijdens concert) wordt emerging norms genoemd.
2. Bestraling = de situatie waarin de massaleden verkeren is voor allen ongeveer hetzelfde en
zal dus op allen dezelfde invloed uitoefenen.
3. Selectie = een bepaald soort bijeenkomst trekt een bepaald soort mensen aan. Vandaar dat
de mensen zich binnen een bepaalde bijeenkomst relatief gelijk gedragen. Er wordt in
massa’s door selectie een grotere gelijkheid gevonden dan in de maatschappij als geheel, de
zogenaamde selectiehypothese.
Het effect van deze drie processen is dat er een zekere gelijkheid in gedrag, normen en opinies van
mensen in massa’s plaatsvinden. Dat betekent echter niet dat er strikte uniformiteit heerst. De
meeste mensen zijn er om te kijken, niet om iets te doen. Bij een massa is 1 procent actief aanwezig
voor wanorde, 10 procent kan onder sommige omstandigheden meedoen en de rest kijkt enkel.
2
,Hoofdstuk 2 – Massa en Motivatie
De mens loopt op twee rails. De ene rails is de menselijke natuur en de andere is cultuur. De natuur
delen we met dieren en de cultuur is uniek voor mensen. De natuur zorgt voor genot, verdriet,
emoties en extreem gedrag. De cultuur leidt dit in banen en zorgt voor minder heftige reacties.
De menselijke natuur
We hebben onze aanleg geërfd: alles wat we zijn en worden. Onze ervaringen (door opvoeding en
opleiding) én onze culturele omgeving bepaalt hoe deze aanleg zich ontplooit. Deze aanleg delen we
met dieren. Onze natuurlijke erfenis bestaat uit motivaties, op basis daarvan maken we keuzes uit
gedragsopties. Voorbeelden van motivaties zijn voortplanting, communicatie en bouwen.
De menselijke cultuur
Wat je geleerd hebt is cultuur. Cultuur onderscheidt ons van de dierenwereld. Cultuur komt en
bouwt voort op de natuur. Cultuur is ook het bedwingen van de natuurlijke impulsen.
Toepassing op massa’s
Wat zijn de natuurlijke bronnen van massagedrag? Verklaringen:
1. Erbij willen horen. Als je met veel soortgenoten verzameld bent, geeft dat het gevoel dat je
allemaal bij elkaar hoort.
2. Het prettige van een massa ligt in het gevoel van allen gelijk zijn en dat er geen statusdruk is
(Canetti). De massa geeft tijdelijk verlichting aan de negatieve aspecten van status.
Het verkeren in een massa
Twee motivaties waarom mensen in een massa zijn:
1. Intrinsieke motivatie, namelijk plezier, iets leuk vinden (bijv. pretpark)
2. Intrinsieke én extrinsieke motivatie, dan is er ook een bepaald doel (bijv. demonstratie)
In een massa ga je op, je bent min of meer anoniem en dat betekent een tijdelijke ontsnapping aan
sociale druk, regels en eisen. Dit wordt aangeduid met ‘morele vakantie’.
Onze moderne maatschappij wordt ook wel een massamaatschappij genoemd. Dit betekent dat
mensen geen hechte en automatische binding hebben met de groep en de plaats waar ze in geboren
zijn. Hun bindingen zijn flexibeler, talrijker en zwakker.
3
, Hoofdstuk 3 – Massa’s en Massa’s
Soorten massa’s volgens Canetti
Canetti stelt dat er vijf typen massa zijn die worden gekenmerkt door een bepalende emotie:
Soort Origineel Bepalende emotie Voorbeelden
1 Jacht Hetzmasse Agressie Lynchen, achtervolgen, doden
2 Vlucht Fluchtmasse Angst Massaal op de vlucht slaan
3 Verbod Verbotsmasse Koppigheid, Verdedigen van iets, keert zicht tegen
onverzettelijkheid personen die er niet bij horen of die
de normen dreigen te overtreden.
Door een blokkade worden zij
tegengehouden.
4 Omkering Umkehrmass Anarchie, Omdraaien van de rollen, bijv.
e tegendraadsheid revoluties, moffenhoeren scheren.
5 Feest Festmasse Vreugde Uitbundig
Soorten massa’s volgens LeBon
LeBon onderscheidde massa’s op twee manieren:
1. Homogene vs. Heterogene massa’s
2. Georganiseerd vs. Ongeorganiseerd
Brown maakte ook een
onderscheid tussen massa’s:
4
