Samenvatting
BASISTEST
BEROEPSOPLEIDING
Eindtermen Strafrecht
,1. Voorafgaande aan de terechtzitting: dwangmiddelen
Voorafgaand aan de terechtzitting spelen dwangmiddelen een cruciale rol in het strafrechtelijke
proces. Dwangmiddelen zijn maatregelen die de overheid kan inzetten om een strafrechtelijk
onderzoek effectief te laten verlopen, zoals arrestatie, huiszoeking en inbeslagname. Het doel van
deze maatregelen is om bewijs te verzamelen, de verdachte beschikbaar te houden voor het
onderzoek en de openbare orde te handhaven. In deze samenvatting worden de verschillende
dwangmiddelen besproken die ingezet kunnen worden in de fase voorafgaand aan de
terechtzitting, inclusief de voorwaarden en beperkingen die de wet daaraan stelt.
1.1 Doorzoeking
“De kandidaat kan in een concreet geval vaststellen welke eisen gelden voor de doorzoeking
van gebouwen, voertuigen, woningen en kantoren van verschoningsgerechtigden.”
Om te beginnen is het goed om te beseffen dat het betreden en doorzoeken geen bevoegdheden
op zichzelf zijn. Het betreffen steunbevoegdheden om de uitoefening van een andere bevoegdheid
mogelijk te maken. Deze andere bevoegdheid is doorgaans inbeslagname of aanhouding.
Er bestaat een groot verschil tussen het betreden van woningen en het doorzoeken van woningen.
Bij betreden is de opsporingsambtenaar slechts bevoegd om zoekend rond te kijken met de
handen op de rug. Hij mag wél deuren openen maar mag bijvoorbeeld geen kasten (o.i.d.) openen.
Voor het betreden van een plaats geeft artikel 96 van het Wetboek van Strafvordering (Sv) een
algemene bevoegdheid.
Artikel 96 Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een
misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, is de opsporingsambtenaar bevoegd de daarvoor
vatbare voorwerpen in beslag te nemen en daartoe elke plaats te betreden.
2. De opsporingsambtenaar kan, in afwachting van de komst van de rechter of ambtenaar die bevoegd
is ter inbeslagneming de plaats te doorzoeken, de maatregelen nemen die redelijkerwijs nodig zijn om
wegmaking, onbruikbaarmaking, onklaarmaking of beschadiging van voor inbeslagneming vatbare
voorwerpen te voorkomen. Deze maatregelen kunnen de vrijheid van personen die zich ter plaatse
bevinden beperken.
Bovengenoemd artikel geeft een opsporingsambtenaar in geval van ontdekking op heterdaad de
mogelijkheid om een gebouw te betreden. Indien het gebouw een woning betreft dan moet ook
worden voldaan aan de vereisten van de Algemene wet op het binnentreden (Awbi); waarover later
meer.
1
,1.1.1 Doorzoeken van gebouwen
Doorzoeking ter aanhouding van een verdachte
Artikel 55a Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een
misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, kan iedere opsporingsambtenaar ter aanhouding van de
verdachte elke plaats doorzoeken. Hij behoeft daartoe de machtiging van de officier van justitie,
behoudens het geval van dringende noodzakelijkheid. In het laatste geval wordt de officier van justitie
onverwijld van de doorzoeking op de hoogte gesteld.
2.Indien de officier van justitie aan een opsporingsambtenaar een machtiging heeft verleend ter
aanhouding van de verdachte een woning zonder toestemming van de bewoner te doorzoeken, is voor
het binnentreden in die woning door de betrokken opsporingsambtenaar geen machtiging als bedoeld
in artikel 2 van de Algemene wet op het binnentreden vereist.
Bovengenoemd artikel verschaft een opsporingsambtenaar de mogelijkheid om, ter aanhouding
van de verdachte, elke plaats (ook een woning) te doorzoeken. Natuurlijk moeten er dan wél
concrete aanwijzingen zijn dat de verdachte zich op die plaats ophoudt. De opsporingsambtenaar
mag binnen de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit zelfs een stelselmatig en gericht
onderzoek doen, mits dat onderzoek bedoeld is om de verdachte aan te houden.1
Doorzoeking ter inbeslagname
Artikel 96c Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een misdrijf
als omschreven in artikel 67, eerste lid, kan de officier van justitie ter inbeslagneming elke plaats, met
uitzondering van een woning zonder toestemming van de bewoner en een kantoor van een persoon met
bevoegdheid tot verschoning als bedoeld in de artikelen 218 en 218a, doorzoeken.
2. Bij dringende noodzakelijkheid en indien het optreden van de officier van justitie niet kan worden
afgewacht, kan een hulpofficier deze bevoegdheid uitoefenen. Hij behoeft daartoe de machtiging van de
officier van justitie. Indien vanwege de vereiste spoed of de onbereikbaarheid van de officier van justitie
de machtiging niet tijdig kan worden gevraagd, kan de machtiging binnen drie dagen na de doorzoeking
door de officier van justitie worden verleend. Weigert de officier van justitie de machtiging, dan draagt hij
zorg dat de gevolgen van de doorzoeking zoveel mogelijk ongedaan worden gemaakt.
3. Het doorzoeken van plaatsen overeenkomstig het bepaalde in het eerste lid geschiedt onder leiding
van de officier van justitie of, in geval van toepassing van het tweede lid, onder leiding van de hulpofficier.
4. Artikel 96, tweede lid, is van overeenkomstige toepassing.
1 Kamerstukken II 1992/93, 23 251, nr. 3, p. 16).
2
, De centrale autoriteit voor het ter inbeslagneming doorzoeken van plaatsen, die geen woningen
of kantoren van geheimhouders zijn, is de OvJ. Voor hem geldt dezelfde alternatieve voorwaarde
die we al eerder zijn tegengekomen bij andere bevoegdheden in verband met de inbeslagneming,
te weten: dat er sprake is van heterdaad of van verdenking van een misdrijf in de zin van art. 67 lid
1.
1.1.2 Doorzoeking van voertuigen
Doorzoeking ter aanhouding van een verdachte
In dit geval is art. 55a Wetboek van Strafvordering, nogmaals, de grondslag. Wel wordt er
volledigheidshalve op gewezen dat artikel 55 Sv eenieder de mogelijkheid geeft om iedere plaats,
m.u.v. een woning, te betreden indien op heterdaad een misdrijf wordt ontdekt.
Doorzoeking ter inbeslagname
Artikel 96b Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een misdrijf
als omschreven in artikel 67, eerste lid, is de opsporingsambtenaar bevoegd ter inbeslagneming een
vervoermiddel, met uitzondering van het woongedeelte zonder toestemming van de bewoner, te
doorzoeken en zich daartoe de toegang tot dit vervoermiddel te verschaffen.
2. Indien zulks met het oog op de uitoefening van de in het eerste lid verleende bevoegdheid noodzakelijk
is, kan de opsporingsambtenaar:
a. van de bestuurder van het vervoermiddel vorderen dat hij het vervoermiddel tot stilstand
brengt, en
b. het vervoermiddel vervolgens naar een daartoe door hem aangewezen plaats overbrengen of
door de bestuurder laten overbrengen.
Bovengenoemd artikel geeft elke opsporingsambtenaar de bevoegdheid om bij ontdekking op
heterdaad of verdenking van een misdrijf waar voorlopige hechtenis op staat een vervoermiddel
te doorzoeken. Het mag niet gaan om een vervoersmiddel met een woongedeelte, zoals een
camper.
1.1.3 Doorzoeken van een woning
Ter aanhouding van een verdachte
Ook hier geldt weer dat artikel 55a Sv de grondslag vormt voor het doorzoeken ter aanhouding.
In dit geval gaat het echter om een woning, hetgeen betekent dat de Awbi van toepassing is en
een machtiging tot binnentreden vereist is (tenzij de bewoner toestemming geeft, er sprake is
van spoed of bevoegdheid op basis van art. 2 lid 1 Awbi).
3
BASISTEST
BEROEPSOPLEIDING
Eindtermen Strafrecht
,1. Voorafgaande aan de terechtzitting: dwangmiddelen
Voorafgaand aan de terechtzitting spelen dwangmiddelen een cruciale rol in het strafrechtelijke
proces. Dwangmiddelen zijn maatregelen die de overheid kan inzetten om een strafrechtelijk
onderzoek effectief te laten verlopen, zoals arrestatie, huiszoeking en inbeslagname. Het doel van
deze maatregelen is om bewijs te verzamelen, de verdachte beschikbaar te houden voor het
onderzoek en de openbare orde te handhaven. In deze samenvatting worden de verschillende
dwangmiddelen besproken die ingezet kunnen worden in de fase voorafgaand aan de
terechtzitting, inclusief de voorwaarden en beperkingen die de wet daaraan stelt.
1.1 Doorzoeking
“De kandidaat kan in een concreet geval vaststellen welke eisen gelden voor de doorzoeking
van gebouwen, voertuigen, woningen en kantoren van verschoningsgerechtigden.”
Om te beginnen is het goed om te beseffen dat het betreden en doorzoeken geen bevoegdheden
op zichzelf zijn. Het betreffen steunbevoegdheden om de uitoefening van een andere bevoegdheid
mogelijk te maken. Deze andere bevoegdheid is doorgaans inbeslagname of aanhouding.
Er bestaat een groot verschil tussen het betreden van woningen en het doorzoeken van woningen.
Bij betreden is de opsporingsambtenaar slechts bevoegd om zoekend rond te kijken met de
handen op de rug. Hij mag wél deuren openen maar mag bijvoorbeeld geen kasten (o.i.d.) openen.
Voor het betreden van een plaats geeft artikel 96 van het Wetboek van Strafvordering (Sv) een
algemene bevoegdheid.
Artikel 96 Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een
misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, is de opsporingsambtenaar bevoegd de daarvoor
vatbare voorwerpen in beslag te nemen en daartoe elke plaats te betreden.
2. De opsporingsambtenaar kan, in afwachting van de komst van de rechter of ambtenaar die bevoegd
is ter inbeslagneming de plaats te doorzoeken, de maatregelen nemen die redelijkerwijs nodig zijn om
wegmaking, onbruikbaarmaking, onklaarmaking of beschadiging van voor inbeslagneming vatbare
voorwerpen te voorkomen. Deze maatregelen kunnen de vrijheid van personen die zich ter plaatse
bevinden beperken.
Bovengenoemd artikel geeft een opsporingsambtenaar in geval van ontdekking op heterdaad de
mogelijkheid om een gebouw te betreden. Indien het gebouw een woning betreft dan moet ook
worden voldaan aan de vereisten van de Algemene wet op het binnentreden (Awbi); waarover later
meer.
1
,1.1.1 Doorzoeken van gebouwen
Doorzoeking ter aanhouding van een verdachte
Artikel 55a Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een
misdrijf als omschreven in artikel 67, eerste lid, kan iedere opsporingsambtenaar ter aanhouding van de
verdachte elke plaats doorzoeken. Hij behoeft daartoe de machtiging van de officier van justitie,
behoudens het geval van dringende noodzakelijkheid. In het laatste geval wordt de officier van justitie
onverwijld van de doorzoeking op de hoogte gesteld.
2.Indien de officier van justitie aan een opsporingsambtenaar een machtiging heeft verleend ter
aanhouding van de verdachte een woning zonder toestemming van de bewoner te doorzoeken, is voor
het binnentreden in die woning door de betrokken opsporingsambtenaar geen machtiging als bedoeld
in artikel 2 van de Algemene wet op het binnentreden vereist.
Bovengenoemd artikel verschaft een opsporingsambtenaar de mogelijkheid om, ter aanhouding
van de verdachte, elke plaats (ook een woning) te doorzoeken. Natuurlijk moeten er dan wél
concrete aanwijzingen zijn dat de verdachte zich op die plaats ophoudt. De opsporingsambtenaar
mag binnen de grenzen van proportionaliteit en subsidiariteit zelfs een stelselmatig en gericht
onderzoek doen, mits dat onderzoek bedoeld is om de verdachte aan te houden.1
Doorzoeking ter inbeslagname
Artikel 96c Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een misdrijf
als omschreven in artikel 67, eerste lid, kan de officier van justitie ter inbeslagneming elke plaats, met
uitzondering van een woning zonder toestemming van de bewoner en een kantoor van een persoon met
bevoegdheid tot verschoning als bedoeld in de artikelen 218 en 218a, doorzoeken.
2. Bij dringende noodzakelijkheid en indien het optreden van de officier van justitie niet kan worden
afgewacht, kan een hulpofficier deze bevoegdheid uitoefenen. Hij behoeft daartoe de machtiging van de
officier van justitie. Indien vanwege de vereiste spoed of de onbereikbaarheid van de officier van justitie
de machtiging niet tijdig kan worden gevraagd, kan de machtiging binnen drie dagen na de doorzoeking
door de officier van justitie worden verleend. Weigert de officier van justitie de machtiging, dan draagt hij
zorg dat de gevolgen van de doorzoeking zoveel mogelijk ongedaan worden gemaakt.
3. Het doorzoeken van plaatsen overeenkomstig het bepaalde in het eerste lid geschiedt onder leiding
van de officier van justitie of, in geval van toepassing van het tweede lid, onder leiding van de hulpofficier.
4. Artikel 96, tweede lid, is van overeenkomstige toepassing.
1 Kamerstukken II 1992/93, 23 251, nr. 3, p. 16).
2
, De centrale autoriteit voor het ter inbeslagneming doorzoeken van plaatsen, die geen woningen
of kantoren van geheimhouders zijn, is de OvJ. Voor hem geldt dezelfde alternatieve voorwaarde
die we al eerder zijn tegengekomen bij andere bevoegdheden in verband met de inbeslagneming,
te weten: dat er sprake is van heterdaad of van verdenking van een misdrijf in de zin van art. 67 lid
1.
1.1.2 Doorzoeking van voertuigen
Doorzoeking ter aanhouding van een verdachte
In dit geval is art. 55a Wetboek van Strafvordering, nogmaals, de grondslag. Wel wordt er
volledigheidshalve op gewezen dat artikel 55 Sv eenieder de mogelijkheid geeft om iedere plaats,
m.u.v. een woning, te betreden indien op heterdaad een misdrijf wordt ontdekt.
Doorzoeking ter inbeslagname
Artikel 96b Wetboek van Strafvordering
1. In geval van ontdekking op heterdaad van een strafbaar feit of in geval van verdenking van een misdrijf
als omschreven in artikel 67, eerste lid, is de opsporingsambtenaar bevoegd ter inbeslagneming een
vervoermiddel, met uitzondering van het woongedeelte zonder toestemming van de bewoner, te
doorzoeken en zich daartoe de toegang tot dit vervoermiddel te verschaffen.
2. Indien zulks met het oog op de uitoefening van de in het eerste lid verleende bevoegdheid noodzakelijk
is, kan de opsporingsambtenaar:
a. van de bestuurder van het vervoermiddel vorderen dat hij het vervoermiddel tot stilstand
brengt, en
b. het vervoermiddel vervolgens naar een daartoe door hem aangewezen plaats overbrengen of
door de bestuurder laten overbrengen.
Bovengenoemd artikel geeft elke opsporingsambtenaar de bevoegdheid om bij ontdekking op
heterdaad of verdenking van een misdrijf waar voorlopige hechtenis op staat een vervoermiddel
te doorzoeken. Het mag niet gaan om een vervoersmiddel met een woongedeelte, zoals een
camper.
1.1.3 Doorzoeken van een woning
Ter aanhouding van een verdachte
Ook hier geldt weer dat artikel 55a Sv de grondslag vormt voor het doorzoeken ter aanhouding.
In dit geval gaat het echter om een woning, hetgeen betekent dat de Awbi van toepassing is en
een machtiging tot binnentreden vereist is (tenzij de bewoner toestemming geeft, er sprake is
van spoed of bevoegdheid op basis van art. 2 lid 1 Awbi).
3
