Samenvatting week 1 Gezonheidspsychologie leerdoelen uitgewerkt + plaatjes

Week 1: Inleiding gezondheidspsychologie
H1+2
Leerdoel: De student kan de rol van de psychologie bij gezondheid en ziekte beschrijven en
toelichten.

H1: Wat is gezondheid
Gezondheidspsychologie: discipline binnen de psychologie die psychologische kennis toepast ter
bevordering en behoud van gezondheid, de preventie en behandeling van ziekte, de oorzaken en
kenmerken van gezondheid, ziekte en gerelateerd disfunctioneren en de analyse en verbetering van
de gezondheidszorg en beleid (Matarazzo, 1982)
 Kortom= is een interdisciplinair veld met als doel de toepassing van psychologische kennis en
technieken op gezondheid, ziekte en gezondheidszorg (Marks & Murray, 2015)
 Doel: de gezondheid te bevorderen, ziektes voorkomen en om psychologische
factoren die een rol spelen bij het ontstaan van ziekte en genezing te begrijpen

Verschillende visies op gezondheid
1. Bennet (2000): Gezondheid is biologisch, psychologisch en sociaal
 Gezond zijn; geen klachten dus niet ziek zijn is gezond
 Gezond hebben; het hebben van een gezond lichaam is gezond
 Gezond doen; sporten en goed eten is gezond
2. Verschillen tussen sekse
 Man; fit en sterk zijn
 Vrouw; energiek en sociaal zijn
3. Invloed tijdsgeest: vroeger ging het vooral over gezond zijn, tegenwoordig gaat het vooral
over om kunnen gaan met mogelijke ziekte
4. Huber (2012): gezondheid is niet de afwezigheid van ziekte maar het vermogen van mensen
om met de fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven om te gaan en zo veel
mogelijk eigen regie te voeren
 Gezondheid meten dmv te kijken naar deze aspecten;

, 5. WHO (1947): de toestand van volledig lichamelijk, geestelijk en sociaal welzijn en niet alleen
als de afwezigheid van ziekte of invaliditeit
Invaliditeit: een beperking of onvermogen om als een normaal mens te functioneren (WHO,
1980)
 Voor sommige mensen betekent het krijgen van een handicap het einde van hun leven voor
anderen betekent het juist een uitdaging
 Mensen raken niet op dezelfde manier of in gelijke mate invalide zelfs als zij dezelfde
handicap hebben (bracht vraagtekens bij biomedisch dus de deur naar biopsychosociaal werd
geopend)
ICF MODEL 2001 door WHO




Functies en anatomische eigenschappen: menselijk organisme, het beschrijven van functies
 Bv verminderend geheugen
Activiteiten: menselijk handelen, wat kan iemand zelf
 Bv het huishouden doen
Participatie: beschrijven of iemand kan meedoen aan het maatschappelijk verkeer
 Bv kan iemand deelnemen aan het verkeer
Aandoeningen, ziekte: medische factoren
 Bv depressie
Persoonlijke factoren: zoals leeftijd en gewoonten
 Bv 19 jaar oud
Externe factoren: zoals hulpmiddelen en mantelzorg
 Bv een traplift

Ziektemodellen
1. Biomedisch: de opvatting dat ziekten en symptomen een achterliggende fysiologische verklaring
hebben en dat daarmee ook genezing mechanistisch en rechtlijnig werkt.
 Decarte; “ lichaam en geest zijn gescheiden” en dat gaf een mechanistische blik op
de mens
 De mens is een machine die gemaakt kan worden door een onderdeel te vervangen.
 Kon je niet alles uit verklaren dus nieuw model gemaakt
2. Biopsychosociaal: ziekten en symptomen komen door een combinatie van lichamelijke, sociale,
culturele en psychologische factoren tot stand.
 Freud kwam met het onbewuste
 Heeft meer aandacht aan anderen factoren dan het lichaam. Je kan naar de mens kijken
vanuit verschillende invalshoeken want er spelen altijd verschillende factoren een rol;
biologische, psychologische en sociale