Samenvatting Werken in
gedwongen kader
Week 1
Hoofdstuk 18 Cliënten met een psychische stoornis
18.2 Psychiatrische stoornissen
De MacArthur Violence Risk Assessment Study is een van de omvangrijkste onderzoeken
die ooit gedaan zijn naar de relatie tussen stoornissen en gewelddadig gedrag. Uit het
onderzoek kwamen een aantal bevindingen naar voren:
- Er bestaat een relatie tussen psychiatrische stoornissen en gewelddadig gedrag.
Mensen met een psychische stoornis zijn vaker gewelddadig dan mensen zonder
stoornis, maar de meeste mensen met een stoornis zijn niet gewelddadig.
- De slachtoffers zijn zelfde vreemden; als mensen met een psychiatrische stoornis
geweld plegen, is het meestal tegen iemand uit hun directe omgeving.
- Middelenmisbruik verhoogt de risico’s enorm. Als mensen naast een andere stoornis
ook veel drank of drugs gebruiken, dan wordt het risico veel groter.
- Het geweldsrisico is groter bij acute symptomen, op de momenten dat mensen ook
werkelijk last hebben van hun stoornis.
Er volgt nu een korte weergave van wat we weten over de meest voorkomende stoornissen
die een relatie hebben met delinquent gedrag:
1. schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen;
2. middelengerelateerde- en verslavingsstoornissen;
3. parafiele stoornissen;
4. disruptieve, impulsbeheersing- en andere gedragsstoornissen;
5. neurobiologische ontwikkelingsstoornissen;
6. depressieve-stemmingsstoornissen.
Algemene aandachtspunten voor de begeleiding van mensen met een psychiatrische
stoornis
Een psychiatrische stoornis is een ziekte op het gebied van denken, emoties en/of gedrag en
moet vaak medicamenteus behandeld worden. Het eerste doel in de begeleiding is een
verwijzing naar een gedragsdeskundige in een (forensische) ggz-instelling. Mensen met een
psychiatrische stoornis gedragen zich anders en voelen zich onbegrepen. Daarom is een
rustige, zakelijke maar tegelijkertijd ook empathische benadering erg belangrijk. Dit helpt
cliënten om greep te houden op hun gevoelens. Een ander probleem met emoties is dat
cliënten zich snel persoonlijk aangevallen voelen; soms vallen ze anderen aan vanuit hun
eigen onvermogen en reageren ze agressief. Stel grenzen, let op afstand versus nabijheid
en realiseer je dat de cliënten veelal verbaal minder vaardig zijn.
18.2.1 Schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
Schizofrenie wordt vooral gekenmerkt door hallucinaties en wanen. Meestal gaat het bij de
hallucinaties om het horen van stemmen, maar soms kunnen mensen ook dingen voelen,
zien of zelfs ruiken die er niet zijn. Wanen zijn denkbeelden die voor de schizofrene persoon
zelf zonder twijfel waar zijn en waar hij ook niet vanaf te brengen is, terwijl ze niet met de
werkelijkheid overeenkomen. Daarnaast wordt schizofrenie ook gekenmerkt door
onsamenhangende spraak, chaotisch of juist katatoon (onbeweeglijk) gedrag. Ten slotte zijn
er de negatieve symptomen (die afnemen): een vlak gevoelsleven, gedachten- of
spraakarmoede en algemene apathie. Schizofrenie heeft een relatie met geweld. Het kan
ook zo zijn dat iemand het ervaart alsof andere entiteiten van buiten af dingen in zijn hoofd
stoppen waar hij zich niet aan kan onttrekken en hem dingen laten doen die hij niet wil. Dit
zijn de zogenoemde ‘threat-control-overide’-symptomen waarbij iemand zich bedreigd voelt.
Naast schizofrenie zijn er nog andere psychotische stoornissen die gepaard gaan met
gedwongen kader
Week 1
Hoofdstuk 18 Cliënten met een psychische stoornis
18.2 Psychiatrische stoornissen
De MacArthur Violence Risk Assessment Study is een van de omvangrijkste onderzoeken
die ooit gedaan zijn naar de relatie tussen stoornissen en gewelddadig gedrag. Uit het
onderzoek kwamen een aantal bevindingen naar voren:
- Er bestaat een relatie tussen psychiatrische stoornissen en gewelddadig gedrag.
Mensen met een psychische stoornis zijn vaker gewelddadig dan mensen zonder
stoornis, maar de meeste mensen met een stoornis zijn niet gewelddadig.
- De slachtoffers zijn zelfde vreemden; als mensen met een psychiatrische stoornis
geweld plegen, is het meestal tegen iemand uit hun directe omgeving.
- Middelenmisbruik verhoogt de risico’s enorm. Als mensen naast een andere stoornis
ook veel drank of drugs gebruiken, dan wordt het risico veel groter.
- Het geweldsrisico is groter bij acute symptomen, op de momenten dat mensen ook
werkelijk last hebben van hun stoornis.
Er volgt nu een korte weergave van wat we weten over de meest voorkomende stoornissen
die een relatie hebben met delinquent gedrag:
1. schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen;
2. middelengerelateerde- en verslavingsstoornissen;
3. parafiele stoornissen;
4. disruptieve, impulsbeheersing- en andere gedragsstoornissen;
5. neurobiologische ontwikkelingsstoornissen;
6. depressieve-stemmingsstoornissen.
Algemene aandachtspunten voor de begeleiding van mensen met een psychiatrische
stoornis
Een psychiatrische stoornis is een ziekte op het gebied van denken, emoties en/of gedrag en
moet vaak medicamenteus behandeld worden. Het eerste doel in de begeleiding is een
verwijzing naar een gedragsdeskundige in een (forensische) ggz-instelling. Mensen met een
psychiatrische stoornis gedragen zich anders en voelen zich onbegrepen. Daarom is een
rustige, zakelijke maar tegelijkertijd ook empathische benadering erg belangrijk. Dit helpt
cliënten om greep te houden op hun gevoelens. Een ander probleem met emoties is dat
cliënten zich snel persoonlijk aangevallen voelen; soms vallen ze anderen aan vanuit hun
eigen onvermogen en reageren ze agressief. Stel grenzen, let op afstand versus nabijheid
en realiseer je dat de cliënten veelal verbaal minder vaardig zijn.
18.2.1 Schizofreniespectrum- en andere psychotische stoornissen
Schizofrenie wordt vooral gekenmerkt door hallucinaties en wanen. Meestal gaat het bij de
hallucinaties om het horen van stemmen, maar soms kunnen mensen ook dingen voelen,
zien of zelfs ruiken die er niet zijn. Wanen zijn denkbeelden die voor de schizofrene persoon
zelf zonder twijfel waar zijn en waar hij ook niet vanaf te brengen is, terwijl ze niet met de
werkelijkheid overeenkomen. Daarnaast wordt schizofrenie ook gekenmerkt door
onsamenhangende spraak, chaotisch of juist katatoon (onbeweeglijk) gedrag. Ten slotte zijn
er de negatieve symptomen (die afnemen): een vlak gevoelsleven, gedachten- of
spraakarmoede en algemene apathie. Schizofrenie heeft een relatie met geweld. Het kan
ook zo zijn dat iemand het ervaart alsof andere entiteiten van buiten af dingen in zijn hoofd
stoppen waar hij zich niet aan kan onttrekken en hem dingen laten doen die hij niet wil. Dit
zijn de zogenoemde ‘threat-control-overide’-symptomen waarbij iemand zich bedreigd voelt.
Naast schizofrenie zijn er nog andere psychotische stoornissen die gepaard gaan met
