INLEIDING RECHT
Docent: Caro van der Voort
Hoorcollege 1: 27-08-2019
Wat is recht?
Recht is een heel breed vakgebied met raakvlakken met heel veel onderdelen uit het maatschappelijk
bestaan. Er zijn dan ook verschillende rechtsgebieden.
Het is het geheel van geldende rechtsregels; ‘het systeem van regels waarmee de mens de samenleving
ordent.’ Niet alle regels zijn rechtsregels, denk aan fatsoensnormen, morele normen, spelregels,
huisregels, etc.
Kenmerken van een rechtsregel:
- Afkomstig van de overheid
- Naleving wordt beoordeeld door rechtelijke instantie afdwingen
- Doel/functie van het recht is het gedrag van mensen te ordenen, handhaving van regels,
rechtszekerheid.
Waar is recht te vinden?
Recht is te vinden in rechtsbronnen. Rechtsbronnen zijn enkel en alleen geldend recht.
Rechtsbronnen zijn:
- De wet wettenbundel
- Jurisprudentie
- Het verdrag internationale verdragen en afspraken
- De gewoonte de gewoonte maakt rechts als het een vast gebruik is in een vaste groep en als
men ervan uitgaat dat het zo hoort.
Indeling van het recht
1. Publiekrecht
a. Verticale verhouding
b. Algemeen belang
Het gaat om rechtsregels met de staat en de overheid als leidraad. De overheid voert
overheidsbevoegdheid uit ten opzichte van de burger.
Onderdelen hiervan zijn:
- Strafrecht: de staat treedt op om sancties te eisen door middel van het OM tegen overtredingen
van normen.
De staat bezit een monopolypositie, waardoor alleen het OM tot vervolging van strafbare feiten
kan overgaan. Het strafrecht en het privaatrecht zijn vaak met elkaar verbonden.
- Staatsrecht: regelt de wijze waarop het Nederlandse staatsbestel wordt vormgegeven en de
invloed die de burgers daarop kunnen uitoefenen.
Het parlement met al zijn organen komt hierbij aan de orde en de grondwet is een zeer
belangrijke wet op het gebied van staatsrecht. Hierin staan de basisregels van ons grondvesten,
een democratische rechtsstaat. (organisatie van de staat)
- Bestuursrecht: de mogelijkheden die de overheid heeft om regulerend op te treden ten aanzien
van de maatschappij. (belastingen, vergunningen, DUO)
Voorbeeld: sociale zekerheid, vergunningen, DUO, enz. behoort tot het publiekrecht
2. Privaatrecht Publiekrecht
strafrecht staatsrecht bestuursrecht
1
, a. Horizontale verhouding
b. Individueel belang
Privaatrecht is het civiele- of burgerlijk recht.
Onderdelen van het privaatrecht zijn:
- Personen- en familierecht: boek 1 BW – regelt zaken als geboorte, huwelijk, partnerschap,
echtscheiding, adoptie, ondercuratelestelling en vermogensverdeling bij echtgenoten.
- Vermogensrecht: boek 3, 5 & 6 BW - alle op geld waardeerbare handelingen tussen burgers
onderling waaraan juridische gevolgen verbonden zijn.
- Ondernemingsrecht: Dit recht regelt alles wat ondernemingen en bedrijven betreft en is te vinden
in boek 2 BW.
- Burgerlijk procesrecht: dit zijn de regels die op het voeren van juridische procedures op het
gebied van privaatrecht van toepassing zijn.
privaatrecht
personen- en burgerlijk
vermogensrecht ondernemingsrecht
familierecht procesrecht
Tweede indeling recht
1. Materieel recht
Inhoud van het recht (rechten & plichten). Dit is de inhoudelijke invulling van wat wel en niet mag in de
vorm van rechten en plichten.
2. Formeel recht
De handhaving van de rechten en plichten. Dit is letterlijk wat wel en niet mag inclusief de sanctie die
daaraan is verbonden. (procesrecht) Het gaat in op hoe je het recht in uitvoering kan brengen.
Grafische weergave indeling recht en waar te vinden:
PUBLIEKRECHT
Staatsrecht Bestuursrecht Strafrecht Volkenrecht
Materieel Formeel Materieel Formeel
Verdragen en
Grondwet (Algemene Wet (Algemene Wet (Wetboek van (Wetboek van
besluiten
Bestuursrecht) Bestuursrecht) Strafrecht) Strafvordering)
2
, PRIVAATRECHT
Formeel
Materieel
(Wetboek van
(Burgerlijk
Burgerlijke
Wetboek)
Rechtsvordering)
Burgerlijk recht
Burgerlijk
(= privaatrecht) procesrecht
Personen- en
Rechtspersonenrecht Vermogensrecht
familierecht
3
Docent: Caro van der Voort
Hoorcollege 1: 27-08-2019
Wat is recht?
Recht is een heel breed vakgebied met raakvlakken met heel veel onderdelen uit het maatschappelijk
bestaan. Er zijn dan ook verschillende rechtsgebieden.
Het is het geheel van geldende rechtsregels; ‘het systeem van regels waarmee de mens de samenleving
ordent.’ Niet alle regels zijn rechtsregels, denk aan fatsoensnormen, morele normen, spelregels,
huisregels, etc.
Kenmerken van een rechtsregel:
- Afkomstig van de overheid
- Naleving wordt beoordeeld door rechtelijke instantie afdwingen
- Doel/functie van het recht is het gedrag van mensen te ordenen, handhaving van regels,
rechtszekerheid.
Waar is recht te vinden?
Recht is te vinden in rechtsbronnen. Rechtsbronnen zijn enkel en alleen geldend recht.
Rechtsbronnen zijn:
- De wet wettenbundel
- Jurisprudentie
- Het verdrag internationale verdragen en afspraken
- De gewoonte de gewoonte maakt rechts als het een vast gebruik is in een vaste groep en als
men ervan uitgaat dat het zo hoort.
Indeling van het recht
1. Publiekrecht
a. Verticale verhouding
b. Algemeen belang
Het gaat om rechtsregels met de staat en de overheid als leidraad. De overheid voert
overheidsbevoegdheid uit ten opzichte van de burger.
Onderdelen hiervan zijn:
- Strafrecht: de staat treedt op om sancties te eisen door middel van het OM tegen overtredingen
van normen.
De staat bezit een monopolypositie, waardoor alleen het OM tot vervolging van strafbare feiten
kan overgaan. Het strafrecht en het privaatrecht zijn vaak met elkaar verbonden.
- Staatsrecht: regelt de wijze waarop het Nederlandse staatsbestel wordt vormgegeven en de
invloed die de burgers daarop kunnen uitoefenen.
Het parlement met al zijn organen komt hierbij aan de orde en de grondwet is een zeer
belangrijke wet op het gebied van staatsrecht. Hierin staan de basisregels van ons grondvesten,
een democratische rechtsstaat. (organisatie van de staat)
- Bestuursrecht: de mogelijkheden die de overheid heeft om regulerend op te treden ten aanzien
van de maatschappij. (belastingen, vergunningen, DUO)
Voorbeeld: sociale zekerheid, vergunningen, DUO, enz. behoort tot het publiekrecht
2. Privaatrecht Publiekrecht
strafrecht staatsrecht bestuursrecht
1
, a. Horizontale verhouding
b. Individueel belang
Privaatrecht is het civiele- of burgerlijk recht.
Onderdelen van het privaatrecht zijn:
- Personen- en familierecht: boek 1 BW – regelt zaken als geboorte, huwelijk, partnerschap,
echtscheiding, adoptie, ondercuratelestelling en vermogensverdeling bij echtgenoten.
- Vermogensrecht: boek 3, 5 & 6 BW - alle op geld waardeerbare handelingen tussen burgers
onderling waaraan juridische gevolgen verbonden zijn.
- Ondernemingsrecht: Dit recht regelt alles wat ondernemingen en bedrijven betreft en is te vinden
in boek 2 BW.
- Burgerlijk procesrecht: dit zijn de regels die op het voeren van juridische procedures op het
gebied van privaatrecht van toepassing zijn.
privaatrecht
personen- en burgerlijk
vermogensrecht ondernemingsrecht
familierecht procesrecht
Tweede indeling recht
1. Materieel recht
Inhoud van het recht (rechten & plichten). Dit is de inhoudelijke invulling van wat wel en niet mag in de
vorm van rechten en plichten.
2. Formeel recht
De handhaving van de rechten en plichten. Dit is letterlijk wat wel en niet mag inclusief de sanctie die
daaraan is verbonden. (procesrecht) Het gaat in op hoe je het recht in uitvoering kan brengen.
Grafische weergave indeling recht en waar te vinden:
PUBLIEKRECHT
Staatsrecht Bestuursrecht Strafrecht Volkenrecht
Materieel Formeel Materieel Formeel
Verdragen en
Grondwet (Algemene Wet (Algemene Wet (Wetboek van (Wetboek van
besluiten
Bestuursrecht) Bestuursrecht) Strafrecht) Strafvordering)
2
, PRIVAATRECHT
Formeel
Materieel
(Wetboek van
(Burgerlijk
Burgerlijke
Wetboek)
Rechtsvordering)
Burgerlijk recht
Burgerlijk
(= privaatrecht) procesrecht
Personen- en
Rechtspersonenrecht Vermogensrecht
familierecht
3
