HOOFDSTUK 6 : HEMOSTASE EN
STOLLINGSAANDOENINGEN
1. Inleiding
Hemostase = het proces dat zorgt voor bloedstelping ter voorkoming van bloedverlies. Dit
proces is een ingewikkeld samenspel tussen bloedplaatjes, stollingsfactoren, fibrinolytische
componenten, verschillende fysiologische remmers, vaatwand e.d.
STAP 1 : vasoconstrictie onmiddellijk na beschadiging van een bloedvat (bloedverlies
vermijden)
STAP 2 : subendotheel komt in contact met bloed met vervolgens adhesie van bloedplaatjes.
Na adhesie worden de bloedplaatjes geactiveerd waardoor ze in staat zijn nieuwe
bloedplaatjes te binden. Deze plaatjes interactie leidt tot de vorming van een plaatjes prop.
Dit proces is de primaire hemostase.
STAP 3 : plaatjesprop wordt vervolgens verstevigd door de vorming van een fibrinenetwerk.
Fibrinevorming is het gevolg van een serie enzymatische reacties (de stollingscascade)
STAP 4 : fibrinolyse : proces dat zorgt voor de afbraak van de hemostatische prop
Normaal endotheel is anti-trombogeen
De trombocyten zijn klein en worden door de
erytrocyten naar de buitenkant van de
bloedstroom geduwd
2. Primaire hemostase
2.1. Algemeen
Bloedplaatjes adhesie aan beschadigd endotheel
- Belang GPIb receptor en von Willebrand factor (vWF)
Plaatjes activatie
- Productie en uitscheiding van oa tromboxaan A2, ADP, …
- Expressie van GPIIb – IIIa receptor
Plaatjes aggregatie vorming plaatjesprop
- Fibrinogeen = ‘de lijm’ van de plaatjesaggregatie via binding aan GPIIb-IIIa
Activatie stolling
- Stolling vindt steeds plaats op een oppervlakte
- Plaatjesactivatie expressie van negatief geladen fosfolipiden (fosfatidylserine) –
binding stollingsfactoren
M
, 2.2. Von Willebrand factor (vWF)
Aanmaak in de endotheelcellen en megakaryocyten
Dimerisatie en polymerisatie tot eiwit van >5000 kDalton : vWF kan aan meerdere GPI
moleculen binden op de plaatjes en aan meerdere collageen moleculen
Fysiologische functie
- Hechting van bloedplaatjes aan de vaatwand
- Bloedplaatjes – bloedplaatjes interactie bij hogere afschuifkrachten van het bloed
- Binding van factor VIII : bescherming tegen afbraak
Enkel grote multimeren zijn biologisch actief
ADAMTS-13 : metalloproteïnase dat de functie van vWF reguleert door de ultragrote
vWF multimeren te knippen van zodra vrijgezet in endotheel (vermijden spontane
stolling)
Allergrootste multimeren kunnen spontaan plaatjes agglutinatie veroorzaken (wil je
absoluut niet)
2.3. Bloedplaatjesactivatie en aggregatie
Pretrombine wordt omgezet naar trombine trombine zorgt voor omzet fibrinogeen naar fibrine
2.4. Activatie van de stolling door geactiveerde bloedplaatjes
Vorming van fosfolipiden oppervlak voor binding van stollingsfactoren (stolling vindt
plaats op oppervlakten)
Bij plaatjes activatie vorming micropartikels (‘little blebs blubble off the surface’)
belangrijke toename van oppervlakte voor stollingsactivatie
Interactie met vWF met vrijzetting van factor VIII
Secretie van fibrinogeen en factor V uit α-granules
3. Bloedstolling
3.1. Algemeen
In het plasma zijn een groot aantal stollingsfactoren aanwezig – deze circuleren in een
inactieve vorm
Bij beschadiging bloedvat activatie van bepaalde factoren activatie van andere
factoren (stollingscascade) met finaal vorming van fibrine netwerk
Synthese van stollingsfactoren voornamelijk in de lever – voor een aantal (factor II, VII, IX
en X) is vitamine K noodzakelijk
Vitamine K zorgt voor omzetting van glutaminezuur naar gamma-carboxy-glutaminezuur
in het N-terminale gedeelte
STOLLINGSAANDOENINGEN
1. Inleiding
Hemostase = het proces dat zorgt voor bloedstelping ter voorkoming van bloedverlies. Dit
proces is een ingewikkeld samenspel tussen bloedplaatjes, stollingsfactoren, fibrinolytische
componenten, verschillende fysiologische remmers, vaatwand e.d.
STAP 1 : vasoconstrictie onmiddellijk na beschadiging van een bloedvat (bloedverlies
vermijden)
STAP 2 : subendotheel komt in contact met bloed met vervolgens adhesie van bloedplaatjes.
Na adhesie worden de bloedplaatjes geactiveerd waardoor ze in staat zijn nieuwe
bloedplaatjes te binden. Deze plaatjes interactie leidt tot de vorming van een plaatjes prop.
Dit proces is de primaire hemostase.
STAP 3 : plaatjesprop wordt vervolgens verstevigd door de vorming van een fibrinenetwerk.
Fibrinevorming is het gevolg van een serie enzymatische reacties (de stollingscascade)
STAP 4 : fibrinolyse : proces dat zorgt voor de afbraak van de hemostatische prop
Normaal endotheel is anti-trombogeen
De trombocyten zijn klein en worden door de
erytrocyten naar de buitenkant van de
bloedstroom geduwd
2. Primaire hemostase
2.1. Algemeen
Bloedplaatjes adhesie aan beschadigd endotheel
- Belang GPIb receptor en von Willebrand factor (vWF)
Plaatjes activatie
- Productie en uitscheiding van oa tromboxaan A2, ADP, …
- Expressie van GPIIb – IIIa receptor
Plaatjes aggregatie vorming plaatjesprop
- Fibrinogeen = ‘de lijm’ van de plaatjesaggregatie via binding aan GPIIb-IIIa
Activatie stolling
- Stolling vindt steeds plaats op een oppervlakte
- Plaatjesactivatie expressie van negatief geladen fosfolipiden (fosfatidylserine) –
binding stollingsfactoren
M
, 2.2. Von Willebrand factor (vWF)
Aanmaak in de endotheelcellen en megakaryocyten
Dimerisatie en polymerisatie tot eiwit van >5000 kDalton : vWF kan aan meerdere GPI
moleculen binden op de plaatjes en aan meerdere collageen moleculen
Fysiologische functie
- Hechting van bloedplaatjes aan de vaatwand
- Bloedplaatjes – bloedplaatjes interactie bij hogere afschuifkrachten van het bloed
- Binding van factor VIII : bescherming tegen afbraak
Enkel grote multimeren zijn biologisch actief
ADAMTS-13 : metalloproteïnase dat de functie van vWF reguleert door de ultragrote
vWF multimeren te knippen van zodra vrijgezet in endotheel (vermijden spontane
stolling)
Allergrootste multimeren kunnen spontaan plaatjes agglutinatie veroorzaken (wil je
absoluut niet)
2.3. Bloedplaatjesactivatie en aggregatie
Pretrombine wordt omgezet naar trombine trombine zorgt voor omzet fibrinogeen naar fibrine
2.4. Activatie van de stolling door geactiveerde bloedplaatjes
Vorming van fosfolipiden oppervlak voor binding van stollingsfactoren (stolling vindt
plaats op oppervlakten)
Bij plaatjes activatie vorming micropartikels (‘little blebs blubble off the surface’)
belangrijke toename van oppervlakte voor stollingsactivatie
Interactie met vWF met vrijzetting van factor VIII
Secretie van fibrinogeen en factor V uit α-granules
3. Bloedstolling
3.1. Algemeen
In het plasma zijn een groot aantal stollingsfactoren aanwezig – deze circuleren in een
inactieve vorm
Bij beschadiging bloedvat activatie van bepaalde factoren activatie van andere
factoren (stollingscascade) met finaal vorming van fibrine netwerk
Synthese van stollingsfactoren voornamelijk in de lever – voor een aantal (factor II, VII, IX
en X) is vitamine K noodzakelijk
Vitamine K zorgt voor omzetting van glutaminezuur naar gamma-carboxy-glutaminezuur
in het N-terminale gedeelte
