Beleid en werkveld
Les 1: Inleiding in de Integrale Jeugdhulp
1. Jeugdhulp: historische blik
Van alle tijden: liefdadigheidsinitatieven, vaak godsdienstig geïnspireerd:
bv Broeders van Liefde
- In de 19de eeuw: meer gestructureerde hulpverlening door de staat: vooral
inzetten op residentiële initiatieven: weeshuizen, verbetergestichten,
instellingen… (= verblijf)
- Eind jaren 1970: DEINSTITUTIONALISERING = vanuit ontwikkelingspsychologie,
systeemdenken, orthopedagogische visie werd gezien dat een uithuisplaatsing soms meer
kwaad deed dan goed. (bv de hechtingstheorie van Bowbly, Kok en Ter Horst: residentiële
plaatsing kan enkel als alle andere vormen van hulp zijn uitgeput. Maar eind jaren 70 was
er ook grote economische crisis: het afbouwen van plaatsen zorgde voor minder kosten
voor de maatschappij (!)
:in de hulpverlening werd kritischer gekeken naar uithuisplaatsingen en werd het belang
van ambulant (= naar de dienst komen maar zonder verblijf) werken en mobiel (= aan
huis) werken meer erkent. Mensen maar zeker ook kinderen en jongeren moesten terug
meer vrijheden krijgen. Pleegplaatsingen, thuisbegeleiding, dagcentra werden
(her)opgewaardeerd. Residentiële plaatsen werden afgebouwd + eind jaren 70 sprake
van economische crisis
Iedere sector: deed dit op zijn eigen tempo, met eigen wetgeving => dit maakte dat
jeugdhulp lang heel versnipperd was
2. Het Decreet Integrale Jeugdhulp
Ontstaan:
1 maart 2014: Nieuw Vlaams Decreet om de jeugdhulp beter te optimaliseren:
Missie & visie IJH:
Artikel 5 uit het Decreet Integrale Jeugdhulp
Integrale jeugdhulp biedt aan minderjarigen, hun ouders en, in voorkomend geval, hun opvoedingsverantwoordelijken en
de betrokken personen uit hun leefomgeving die daar behoefte aan hebben, hulp en zorg op maat die met een grote mate
aan flexibiliteit aan de hulpvraag proberen te beantwoorden. Ze doet dat door een gemeenschappelijke analyse van de
hulpvraag en in een sectoroverschrijdende samenwerking tussen jeugd-hulpaanbieders en intersectorale afstemming van het
jeugdhulpaanbod. Het jeugdhulpaanbod kan herzien worden in functie van wat als efficiënt, effectief en ondersteunend ervaren
wordt door de minderjarige, zijn ouders en, in voorkomend geval, zijn opvoedingsverantwoordelijken. Ze omvat zowel de
rechtstreeks toegankelijke als de niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp, waarmee de personen tot wie ze zich richt,
instemmen, als gerechtelijke jeugdhulp. Er worden voorzieningen en projecten georganiseerd, erkend of gesubsidieerd voor de
jeugdhulpverlening aan minderjarigen die zich in een verontrustende situatie bevinden of die een jeugddelict hebben gepleegd,
en eventueel van hun ouders, hun opvoedingsverantwoordelijken of personen uit hun leefomgeving. De integrale jeugdhulp
respecteert op elk moment de bepalingen van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind, aangenomen in New York op 20
november 1989 en geëxpliciteerd in het decreet van 7 mei 2004 betreffende de rechtspositie van minderjarigen in de integrale
jeugdhulp. De jeugdhulp houdt op elk moment rekening met de godsdienstige, de ideologische en de wijsgerige overtuiging van
de minderjarige, zijn ouders of opvoedingsverantwoordelijken.
, Voor wie?
1)De integrale jeugdhulp richt zich tot:
- minderjarigen = elke persoon die jonger is dan 18 jaar
- ouders: de personen die als ouder erkent zijn of die als wettelijke
vertegenwoordiger erkent zijn
vaak de biologische ouders: biologische moeder is automatisch erkent en vader
moet door moeder erkent worden als zijnde vader tenzij ze wettelijk gehuwd zijn:
vader wordt automatisch erkent
- bv gezin waar biologische ouders allebei ook de wettelijke ouders zijn
- bv gezin waar biologische mama tijdens zwangerschap trouwt met een partner die niet
biologische papa is: partner wordt wettelijke vader en zal ook gezien worden als vader
- bv gezin waar biologische mama niet in beeld is: mama blijft wettelijke ouder ook al is
ze niet in beeld (het is pas als ze uit haar ouderlijk ambt geschrapt wordt dat ze niet meer
als wettelijke ouder wordt gezien). Hetzelfde geldt voor de wettelijke vader: blijft wettelijke
vader (ook als is hij niet de biologische).
- opvoedingsverantwoordelijken: andere personen dan de ouders die de
minderjarige op duurzame wijze in hun bewaring hebben of bij die de
minderjarige geplaatst is (bv pleegouders)
- de leefomgeving: de personen die naast de ouders of
opvoedingsverantwoordelijken bij de minderjarige inwonen of met wie de
minderjarige een bijzonder affectieve band hebben
Niet begeleide minderjarigen krijgen een voogd aangesteld: deze krijgen dezelfde
rechten als de ouders
2) IJH ook voor +18
= voortgezette jeugdhulpverlening
- beperkt tot de leeftijd van 25j (Bijzondere Jeugdzorg of BJZ)
- bepekt tot de leeftijd van 26j (Vlaams Agentschap voor Personen met een
Handicap of VAPH)
- enkel bij Niet Rechtsreeks Toegankelijke (Jeugd)hulp of NRTH
- altijd vrijwillig: moet akkoord zijn & mag niet zomaar opgelegd worden
- eerst gekeken of er een passend aanbod is binnen de volwassenhulpverlening
Bv: jongere 19 jaar wil alleen wonen, er moet nagedacht worden heeft hij die jeugdhulp nog nodig
of is de volwassenhulpverlening voldoende?
Je kan niet starten op je 18e maar moet ervoor al gestart zijn!
3. Waarom nood aan Integrale Jeugdhulp?
- Jeugdhulp was versnipperd (= iedere sector maar ook iedere organisatie een
eigen aanmeldingsprocedure had dus het was zeer moeilijk te weten waar en hoe
je bij een bepaalde organisatie terecht kon) in verschillende sectoren: er was voor
zowel gebruikers (= personen die beroep doen op hulp: kinderen, jongeren en
diens context) als professionelen geen overzicht en samenhang
- Geen afstemming van hulpvraag en hulpaanbod: er werd zeer eng per sector
gekeken naar een bepaalde jongere: hulpvraag werd dus afgestemd op de sector
en niet andersom (hokjesdenken: met als gevolg dat sommige geen plaats hadden):
Les 1: Inleiding in de Integrale Jeugdhulp
1. Jeugdhulp: historische blik
Van alle tijden: liefdadigheidsinitatieven, vaak godsdienstig geïnspireerd:
bv Broeders van Liefde
- In de 19de eeuw: meer gestructureerde hulpverlening door de staat: vooral
inzetten op residentiële initiatieven: weeshuizen, verbetergestichten,
instellingen… (= verblijf)
- Eind jaren 1970: DEINSTITUTIONALISERING = vanuit ontwikkelingspsychologie,
systeemdenken, orthopedagogische visie werd gezien dat een uithuisplaatsing soms meer
kwaad deed dan goed. (bv de hechtingstheorie van Bowbly, Kok en Ter Horst: residentiële
plaatsing kan enkel als alle andere vormen van hulp zijn uitgeput. Maar eind jaren 70 was
er ook grote economische crisis: het afbouwen van plaatsen zorgde voor minder kosten
voor de maatschappij (!)
:in de hulpverlening werd kritischer gekeken naar uithuisplaatsingen en werd het belang
van ambulant (= naar de dienst komen maar zonder verblijf) werken en mobiel (= aan
huis) werken meer erkent. Mensen maar zeker ook kinderen en jongeren moesten terug
meer vrijheden krijgen. Pleegplaatsingen, thuisbegeleiding, dagcentra werden
(her)opgewaardeerd. Residentiële plaatsen werden afgebouwd + eind jaren 70 sprake
van economische crisis
Iedere sector: deed dit op zijn eigen tempo, met eigen wetgeving => dit maakte dat
jeugdhulp lang heel versnipperd was
2. Het Decreet Integrale Jeugdhulp
Ontstaan:
1 maart 2014: Nieuw Vlaams Decreet om de jeugdhulp beter te optimaliseren:
Missie & visie IJH:
Artikel 5 uit het Decreet Integrale Jeugdhulp
Integrale jeugdhulp biedt aan minderjarigen, hun ouders en, in voorkomend geval, hun opvoedingsverantwoordelijken en
de betrokken personen uit hun leefomgeving die daar behoefte aan hebben, hulp en zorg op maat die met een grote mate
aan flexibiliteit aan de hulpvraag proberen te beantwoorden. Ze doet dat door een gemeenschappelijke analyse van de
hulpvraag en in een sectoroverschrijdende samenwerking tussen jeugd-hulpaanbieders en intersectorale afstemming van het
jeugdhulpaanbod. Het jeugdhulpaanbod kan herzien worden in functie van wat als efficiënt, effectief en ondersteunend ervaren
wordt door de minderjarige, zijn ouders en, in voorkomend geval, zijn opvoedingsverantwoordelijken. Ze omvat zowel de
rechtstreeks toegankelijke als de niet rechtstreeks toegankelijke jeugdhulp, waarmee de personen tot wie ze zich richt,
instemmen, als gerechtelijke jeugdhulp. Er worden voorzieningen en projecten georganiseerd, erkend of gesubsidieerd voor de
jeugdhulpverlening aan minderjarigen die zich in een verontrustende situatie bevinden of die een jeugddelict hebben gepleegd,
en eventueel van hun ouders, hun opvoedingsverantwoordelijken of personen uit hun leefomgeving. De integrale jeugdhulp
respecteert op elk moment de bepalingen van het Verdrag inzake de Rechten van het Kind, aangenomen in New York op 20
november 1989 en geëxpliciteerd in het decreet van 7 mei 2004 betreffende de rechtspositie van minderjarigen in de integrale
jeugdhulp. De jeugdhulp houdt op elk moment rekening met de godsdienstige, de ideologische en de wijsgerige overtuiging van
de minderjarige, zijn ouders of opvoedingsverantwoordelijken.
, Voor wie?
1)De integrale jeugdhulp richt zich tot:
- minderjarigen = elke persoon die jonger is dan 18 jaar
- ouders: de personen die als ouder erkent zijn of die als wettelijke
vertegenwoordiger erkent zijn
vaak de biologische ouders: biologische moeder is automatisch erkent en vader
moet door moeder erkent worden als zijnde vader tenzij ze wettelijk gehuwd zijn:
vader wordt automatisch erkent
- bv gezin waar biologische ouders allebei ook de wettelijke ouders zijn
- bv gezin waar biologische mama tijdens zwangerschap trouwt met een partner die niet
biologische papa is: partner wordt wettelijke vader en zal ook gezien worden als vader
- bv gezin waar biologische mama niet in beeld is: mama blijft wettelijke ouder ook al is
ze niet in beeld (het is pas als ze uit haar ouderlijk ambt geschrapt wordt dat ze niet meer
als wettelijke ouder wordt gezien). Hetzelfde geldt voor de wettelijke vader: blijft wettelijke
vader (ook als is hij niet de biologische).
- opvoedingsverantwoordelijken: andere personen dan de ouders die de
minderjarige op duurzame wijze in hun bewaring hebben of bij die de
minderjarige geplaatst is (bv pleegouders)
- de leefomgeving: de personen die naast de ouders of
opvoedingsverantwoordelijken bij de minderjarige inwonen of met wie de
minderjarige een bijzonder affectieve band hebben
Niet begeleide minderjarigen krijgen een voogd aangesteld: deze krijgen dezelfde
rechten als de ouders
2) IJH ook voor +18
= voortgezette jeugdhulpverlening
- beperkt tot de leeftijd van 25j (Bijzondere Jeugdzorg of BJZ)
- bepekt tot de leeftijd van 26j (Vlaams Agentschap voor Personen met een
Handicap of VAPH)
- enkel bij Niet Rechtsreeks Toegankelijke (Jeugd)hulp of NRTH
- altijd vrijwillig: moet akkoord zijn & mag niet zomaar opgelegd worden
- eerst gekeken of er een passend aanbod is binnen de volwassenhulpverlening
Bv: jongere 19 jaar wil alleen wonen, er moet nagedacht worden heeft hij die jeugdhulp nog nodig
of is de volwassenhulpverlening voldoende?
Je kan niet starten op je 18e maar moet ervoor al gestart zijn!
3. Waarom nood aan Integrale Jeugdhulp?
- Jeugdhulp was versnipperd (= iedere sector maar ook iedere organisatie een
eigen aanmeldingsprocedure had dus het was zeer moeilijk te weten waar en hoe
je bij een bepaalde organisatie terecht kon) in verschillende sectoren: er was voor
zowel gebruikers (= personen die beroep doen op hulp: kinderen, jongeren en
diens context) als professionelen geen overzicht en samenhang
- Geen afstemming van hulpvraag en hulpaanbod: er werd zeer eng per sector
gekeken naar een bepaalde jongere: hulpvraag werd dus afgestemd op de sector
en niet andersom (hokjesdenken: met als gevolg dat sommige geen plaats hadden):
