H7 Evolutie
7.1 ontstaan van de mens
Creationisme = God heeft alles gemaakt, scheppingsleer. Het sluit het denken over
evolutie uit.
Evolutie = de ontwikkeling van het leven door veranderingen en het ontstaan van
nieuwe soorten
Paleontologie = de wetenschap die fossielen bestudeert.
De Franse natuuronderzoeker Cuvier is de grondlegger van Paleontologie
Cuvier ontdekte dat de fossielen die hij vond, niet leken op de levende
organismen in dat gebied
Dit klopte niet volgens zijn geloof in het creationisme
Hij kwam met de catastrofetheorie = een grote natuurramp was de oorzaak
dat alle levende organismen in het getroffen gebied stierven
Bij een nieuwe schepping na de catastrofe kwamen er nieuwe soorten
Fossielen = restanten van organismen die vroeger hebben geleefd.
Evolutietheorie = beschrijft hoe soorten veranderen en hoe nieuwe soorten ontstaan
De Franse natuuronderzoeker en paleontoloog De Lamarck kwam in 1809
met deze theorie
Hij constateerde dat fossielen uit verschillende afzettingslagen
overeenkomsten in bouw vertonen
Hij maakte een stamboom vanaf de fossiele soorten naar de levende soorten
uit zijn tijd
Lamarck ging ervan uit dat een organisme zich aanpast aan zijn omgeving en
die aanpassingen doorgeeft aan zijn nakomelingen
Evolutietheorie 2.0
De engelse natuuronderzoeker Charles Darwin en Alfred Russel Wallace
publiceerde in 1859 On the Origin of Species
Uitgangspunten voor deze theorie zijn dat in een populatie individuen
verschillen in eigenschappen en dat de leefomgeving een selectiedruk
uitoefent op hun overlevingskansen
Darwin spreekt over natuurlijke selectie
Selectiedruk = bepaalde eigenschappen van een individu bepalen hun kans om te
kunnen voorplanten
Natuurlijke selectie = ‘the survival of the fittest’. Mensen spelen geen rol.
Neodarwinistische theorie = evolutietheorie, de erfelijkheidswetten van Mendel en de
ontdekking van het DNA en mutaties
Fossiele vondsten van mensachtige veranderen de gangbare wetenschappelijke
ideeën over het ontstaan van de mens voortdurend. Veel van die vondsten zijn
afkomstig uit de Grote Riftvallei in Ethiopië. De vallei werd door scheuren van de
, Afrikaanse continentale plaat in twee gesplitst. Het oosten veranderden in een
savanne en het westen in een vochtig en bosrijk gebied. In het westen ontstonden de
mensapen. In het oosten zou de mens zich hebben ontwikkelt.
Informatie die fossielen opleveren
- Aan de hand van skeletresten kunnen wetenschapers de oermens
reconstrueren
- Het geeft informatie over de leefwijze en het voedsel van de eerste mens
- Aan de schedel van Homo naledi is af te leiden dat het volume van de
hersenen de helft is van dat van de moderne mens
Homo naledi:
- Klein volume hersens
- Lange, kromme vingers en positie van de schouders zodat ze goed konden
klimmen
- Lange, dunnen benen net sterke aanhechtingsplaatsen voor spieren
- Langeafstandloper
- De grote teen konden ze ver bewegen zodat ze makkelijk takken konden
vastgrijpen
Out-of-Africa-hypothese = de moderne mens is ongeveer 200 00 jaar geleden
ontstaan in Afrika
7.2 ontstaan van nieuwe soorten
Co-evolutie = het proces in de evolutie waarbij soorten zich voortdurend aan elkaar
aanpassen. Waarbij het succes van de ene soort leidt tot een selectiedruk van de
andere soort.
Allopatrische soortvorming = evolutie van soorten doordat een natuurlijke barrière
een populatie splitst bijv een zee of een berg
Na het opheffen van de barrière kunnen beide soorten zo sterk van elkaar
verschillen dat ze elkaar niet meer herkennen als soortgenoten of dat ze geen
vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen
Sympatrische soortvorming = evolutie van soorten en organismen die zich in
hetzelfde gebied uitsluitend voortplanten in een kleine deelgroep
Seksuele selectie = de selectie van partners op grond van eigenschappen die als
seksueel aantrekkelijk worden ervaren
Klassieke veredeling = kweken of fokken van rassen
Kunstmatige selectie = een vorm van evolutie aangestuurd door mensen
7.3 het verhaal van de fossielen
Fossilisatie heeft verschillende oorzaken:
- Verstening: sterft een gewerveld dier, dan breken micro-organismen de zachte
delen van het lichaam snel af. Het skelet en de tanden blijven langer intact.
7.1 ontstaan van de mens
Creationisme = God heeft alles gemaakt, scheppingsleer. Het sluit het denken over
evolutie uit.
Evolutie = de ontwikkeling van het leven door veranderingen en het ontstaan van
nieuwe soorten
Paleontologie = de wetenschap die fossielen bestudeert.
De Franse natuuronderzoeker Cuvier is de grondlegger van Paleontologie
Cuvier ontdekte dat de fossielen die hij vond, niet leken op de levende
organismen in dat gebied
Dit klopte niet volgens zijn geloof in het creationisme
Hij kwam met de catastrofetheorie = een grote natuurramp was de oorzaak
dat alle levende organismen in het getroffen gebied stierven
Bij een nieuwe schepping na de catastrofe kwamen er nieuwe soorten
Fossielen = restanten van organismen die vroeger hebben geleefd.
Evolutietheorie = beschrijft hoe soorten veranderen en hoe nieuwe soorten ontstaan
De Franse natuuronderzoeker en paleontoloog De Lamarck kwam in 1809
met deze theorie
Hij constateerde dat fossielen uit verschillende afzettingslagen
overeenkomsten in bouw vertonen
Hij maakte een stamboom vanaf de fossiele soorten naar de levende soorten
uit zijn tijd
Lamarck ging ervan uit dat een organisme zich aanpast aan zijn omgeving en
die aanpassingen doorgeeft aan zijn nakomelingen
Evolutietheorie 2.0
De engelse natuuronderzoeker Charles Darwin en Alfred Russel Wallace
publiceerde in 1859 On the Origin of Species
Uitgangspunten voor deze theorie zijn dat in een populatie individuen
verschillen in eigenschappen en dat de leefomgeving een selectiedruk
uitoefent op hun overlevingskansen
Darwin spreekt over natuurlijke selectie
Selectiedruk = bepaalde eigenschappen van een individu bepalen hun kans om te
kunnen voorplanten
Natuurlijke selectie = ‘the survival of the fittest’. Mensen spelen geen rol.
Neodarwinistische theorie = evolutietheorie, de erfelijkheidswetten van Mendel en de
ontdekking van het DNA en mutaties
Fossiele vondsten van mensachtige veranderen de gangbare wetenschappelijke
ideeën over het ontstaan van de mens voortdurend. Veel van die vondsten zijn
afkomstig uit de Grote Riftvallei in Ethiopië. De vallei werd door scheuren van de
, Afrikaanse continentale plaat in twee gesplitst. Het oosten veranderden in een
savanne en het westen in een vochtig en bosrijk gebied. In het westen ontstonden de
mensapen. In het oosten zou de mens zich hebben ontwikkelt.
Informatie die fossielen opleveren
- Aan de hand van skeletresten kunnen wetenschapers de oermens
reconstrueren
- Het geeft informatie over de leefwijze en het voedsel van de eerste mens
- Aan de schedel van Homo naledi is af te leiden dat het volume van de
hersenen de helft is van dat van de moderne mens
Homo naledi:
- Klein volume hersens
- Lange, kromme vingers en positie van de schouders zodat ze goed konden
klimmen
- Lange, dunnen benen net sterke aanhechtingsplaatsen voor spieren
- Langeafstandloper
- De grote teen konden ze ver bewegen zodat ze makkelijk takken konden
vastgrijpen
Out-of-Africa-hypothese = de moderne mens is ongeveer 200 00 jaar geleden
ontstaan in Afrika
7.2 ontstaan van nieuwe soorten
Co-evolutie = het proces in de evolutie waarbij soorten zich voortdurend aan elkaar
aanpassen. Waarbij het succes van de ene soort leidt tot een selectiedruk van de
andere soort.
Allopatrische soortvorming = evolutie van soorten doordat een natuurlijke barrière
een populatie splitst bijv een zee of een berg
Na het opheffen van de barrière kunnen beide soorten zo sterk van elkaar
verschillen dat ze elkaar niet meer herkennen als soortgenoten of dat ze geen
vruchtbare nakomelingen kunnen krijgen
Sympatrische soortvorming = evolutie van soorten en organismen die zich in
hetzelfde gebied uitsluitend voortplanten in een kleine deelgroep
Seksuele selectie = de selectie van partners op grond van eigenschappen die als
seksueel aantrekkelijk worden ervaren
Klassieke veredeling = kweken of fokken van rassen
Kunstmatige selectie = een vorm van evolutie aangestuurd door mensen
7.3 het verhaal van de fossielen
Fossilisatie heeft verschillende oorzaken:
- Verstening: sterft een gewerveld dier, dan breken micro-organismen de zachte
delen van het lichaam snel af. Het skelet en de tanden blijven langer intact.
