FA-BA203 Neurologie
Inhoudsopgave
Zelfstudiemodule 1 – Neurofysiologie en signaaloverdracht ................................................................. 3
Zelfstudiemodule 1 - opdrachten .......................................................................................................... 15
Werkcollege 1 - Prikkelgeleiding en signaaloverdracht ........................................................................ 20
Zelfstudiemodule 2 - Neurotransmitter systemen: Glutamaat en GABA ............................................. 23
Zelfstudiemodule 2 – opdrachten ......................................................................................................... 38
Werkcollege 2: Neuronale activiteit ...................................................................................................... 42
Responsiecollege thema 1 – Epilepsie .................................................................................................. 50
Expert college - Epilepsie....................................................................................................................... 56
Casus 1 – Voorbereidende opdrachten ................................................................................................. 60
Casus 1 – Verdiepingsopdrachten ......................................................................................................... 75
Casus 2 – Voorbereidende opdrachten ................................................................................................. 77
Casus 2 – Verdiepingsopdrachten ......................................................................................................... 91
Zelfstudiemodule 3 – Voorbereiding..................................................................................................... 94
Zelfstudiemodule 3 - Opdrachten ....................................................................................................... 114
Werkcollege 3 – Fysiologie en farmacologie van pijn ......................................................................... 120
Casus 3 – Voorbereidende opdrachten ............................................................................................... 127
Casus 3 – Verdiepingsopdrachten ....................................................................................................... 137
Zelfstudiemodule 4 - Vervolg neurotransmitter systemen (serotonine en noradrenaline) en hun rol bij
pijnperceptie ....................................................................................................................................... 139
Zelfstudiemodule 4 – opdrachten ....................................................................................................... 149
Casus 4 – Voorbereidende opdrachten ............................................................................................... 150
Casus 4 – Verdiepende opdrachten .................................................................................................... 161
Zelfstudiemodule 5 - Het motorisch systeem, dopamine en neurodegeneratie ................................ 165
Zelfstudiemodule 5 – Opdrachten....................................................................................................... 187
Werkcollege 4: Motorisch systeem en neurodegeneratie .................................................................. 195
Zelfstudiemodule 6 – De bloed-hersenbarrière .................................................................................. 199
Zelfstudiemodule 6 – Opdrachten....................................................................................................... 207
Werkcollege 5 – Bloed-hersenbarrière ............................................................................................... 213
Casus 5 – Ziekte van Parkinson ........................................................................................................... 219
Casus 5 – Verdiependingsopdrachten ................................................................................................. 233
1
,THEMA 1 - EPILEPSIE
2
,Zelfstudiemodule 1 – Neurofysiologie en signaaloverdracht
Leerdoelen:
• Hoe een zenuwcel is opgebouwd
• Hoe de rustpotentiaal tot stand komt en in stand gehouden wordt en welke ionkanalen en -
pompen hier een rol in spelen.
• Hoe een actiepotentiaal tot stand komt en zich over het neuron beweegt en welke
ionkanalen hier rol in spelen.
• Hoe signaaloverdracht tussen neuronen werkt, hoe dit geïnitieerd wordt door een
actiepotentiaal in het presynaptisch neuron en wat de voorwaarden zijn voor de generatie
van een actiepotentiaal in het postsynaptische neuron.
3
, Leerdoel 1: De bouw van een zenuwcel
Zenuwcel bouw:
• Kern
• Soma: lichaam van het neuron
o In het midden heb je een soma. De soma’s worden beschouwd als het lichaam van
het neuron
• Dendrieten: er steken kleine dingen uit de soma, die zich steeds vertakken, deze zijn meestal
waar het neuron zijn signaal ontvangt.
• Axon: staart van het neuron.
o Het kan vrij lang / kort zijn.
o Uiteindelijk maakt het verbinding met andere dendrieten of misschien met andere
soorten weefsel of spieren.
• Axonheuvel / Axon Hillock: het punt dat de soma of het lichaam van het neuron verbindt met
het axon
o Waar het axon begint te vormen.
o De reden waarom dit gebied belangrijk is, is omdat er een hoge concentratie
spanningsafhankelijke natriumkanalen (oltage-gated sodium channels).
• Schwann-cellen: isolerende cellen rond het axon
o Ze vormen de myelineschede.
• Knopen van Ranvier: de kleine ruimtes tussen de myelineschede.
• De effecten van het signaal worden samengevat en ze reizen naar de heuvel en als ze groot
genoeg zijn, zullen ze een actiepotentiaal op het axon activeren, waardoor een signaal door
de balans van het axon gaat.
4
Inhoudsopgave
Zelfstudiemodule 1 – Neurofysiologie en signaaloverdracht ................................................................. 3
Zelfstudiemodule 1 - opdrachten .......................................................................................................... 15
Werkcollege 1 - Prikkelgeleiding en signaaloverdracht ........................................................................ 20
Zelfstudiemodule 2 - Neurotransmitter systemen: Glutamaat en GABA ............................................. 23
Zelfstudiemodule 2 – opdrachten ......................................................................................................... 38
Werkcollege 2: Neuronale activiteit ...................................................................................................... 42
Responsiecollege thema 1 – Epilepsie .................................................................................................. 50
Expert college - Epilepsie....................................................................................................................... 56
Casus 1 – Voorbereidende opdrachten ................................................................................................. 60
Casus 1 – Verdiepingsopdrachten ......................................................................................................... 75
Casus 2 – Voorbereidende opdrachten ................................................................................................. 77
Casus 2 – Verdiepingsopdrachten ......................................................................................................... 91
Zelfstudiemodule 3 – Voorbereiding..................................................................................................... 94
Zelfstudiemodule 3 - Opdrachten ....................................................................................................... 114
Werkcollege 3 – Fysiologie en farmacologie van pijn ......................................................................... 120
Casus 3 – Voorbereidende opdrachten ............................................................................................... 127
Casus 3 – Verdiepingsopdrachten ....................................................................................................... 137
Zelfstudiemodule 4 - Vervolg neurotransmitter systemen (serotonine en noradrenaline) en hun rol bij
pijnperceptie ....................................................................................................................................... 139
Zelfstudiemodule 4 – opdrachten ....................................................................................................... 149
Casus 4 – Voorbereidende opdrachten ............................................................................................... 150
Casus 4 – Verdiepende opdrachten .................................................................................................... 161
Zelfstudiemodule 5 - Het motorisch systeem, dopamine en neurodegeneratie ................................ 165
Zelfstudiemodule 5 – Opdrachten....................................................................................................... 187
Werkcollege 4: Motorisch systeem en neurodegeneratie .................................................................. 195
Zelfstudiemodule 6 – De bloed-hersenbarrière .................................................................................. 199
Zelfstudiemodule 6 – Opdrachten....................................................................................................... 207
Werkcollege 5 – Bloed-hersenbarrière ............................................................................................... 213
Casus 5 – Ziekte van Parkinson ........................................................................................................... 219
Casus 5 – Verdiependingsopdrachten ................................................................................................. 233
1
,THEMA 1 - EPILEPSIE
2
,Zelfstudiemodule 1 – Neurofysiologie en signaaloverdracht
Leerdoelen:
• Hoe een zenuwcel is opgebouwd
• Hoe de rustpotentiaal tot stand komt en in stand gehouden wordt en welke ionkanalen en -
pompen hier een rol in spelen.
• Hoe een actiepotentiaal tot stand komt en zich over het neuron beweegt en welke
ionkanalen hier rol in spelen.
• Hoe signaaloverdracht tussen neuronen werkt, hoe dit geïnitieerd wordt door een
actiepotentiaal in het presynaptisch neuron en wat de voorwaarden zijn voor de generatie
van een actiepotentiaal in het postsynaptische neuron.
3
, Leerdoel 1: De bouw van een zenuwcel
Zenuwcel bouw:
• Kern
• Soma: lichaam van het neuron
o In het midden heb je een soma. De soma’s worden beschouwd als het lichaam van
het neuron
• Dendrieten: er steken kleine dingen uit de soma, die zich steeds vertakken, deze zijn meestal
waar het neuron zijn signaal ontvangt.
• Axon: staart van het neuron.
o Het kan vrij lang / kort zijn.
o Uiteindelijk maakt het verbinding met andere dendrieten of misschien met andere
soorten weefsel of spieren.
• Axonheuvel / Axon Hillock: het punt dat de soma of het lichaam van het neuron verbindt met
het axon
o Waar het axon begint te vormen.
o De reden waarom dit gebied belangrijk is, is omdat er een hoge concentratie
spanningsafhankelijke natriumkanalen (oltage-gated sodium channels).
• Schwann-cellen: isolerende cellen rond het axon
o Ze vormen de myelineschede.
• Knopen van Ranvier: de kleine ruimtes tussen de myelineschede.
• De effecten van het signaal worden samengevat en ze reizen naar de heuvel en als ze groot
genoeg zijn, zullen ze een actiepotentiaal op het axon activeren, waardoor een signaal door
de balans van het axon gaat.
4
