BELGIË, EEN LAND OP EEN KRUISPUNT IN DE GESCHIEDENIS
INLEIDING
Waarom nog geschiedenis van België behandelen? Gebeurt alles niet op Europees, mondiaal
vlak? Alles? Nee, niet alles… Een klein Gallisch dorpje…
o Validiteit van een nationale identiteit + postnationale toekomst?
o Sociaaleconomische solidariteit <-> conflictvolle politieke gemeenschappen
Een geschiedenis van België
o Geen bewering ‘de geschiedenis van België’
Meerdere perspectieven zijn mogelijk:
Histoire de Belgique van Henri Pirenne (Belgisch mediëvist die dit
schreef tijdens de grote economische welvaart van België) ging op
zoek naar een constituerend element voor het ontstaan van België.
Hij zocht dat in een vrijheidsliefde in onze gemeenschap = een
teleologische visie (selectie van feiten om uw doel te bewijzen)
Els Witte: Politieke geschiedenis van België
o Natie en conflict/breuklijnen
Lieu de mémoire
Tony Judt: ‘The Stateless State: Why Belgium Matters’
“België wordt vandaag de dag door weinig meer bij elkaar gehouden
dan de koning, de munt en de staatsschuld – en het knagende besef
dat het zo niet langer meer kan.”
o Zag België als één van de eerste geglobaliseerde landen dat meer deel van Europa
was dan een deel van zichzelf
Den Bruno is niet helemaal akkoord met deze stelling
Verdwijning Belgische frank en België bestaat nog steeds
WELKE GESCHIEDENIS IN DEZE CURSUS?
Focus op de breuklijnen van België (verwerk dit in de antwoorden op het examen als je kan)
o Concept uit de politieke wetenschappen
o Internationaal: interactie met transnationale processen
o Nationaal: constructivistisch, gender, geheugen, …
DRIE TRADITIONELE BREUKLIJNEN
Breuklijnen verdelen samenleving in kampen
o Maatschappelijke dynamiek
o Ontwikkeld door Stein Rokkan en Martin Lipset
1
,DE LEVENSBESCHOUWELIJKE BREUKLIJN
Katholieken <-> vrijzinnigen
o Kerk en staat <-> gelaïciseerde staat
Ethische kwesties
o Euthanasie, abortus, IVF
Oprichting van nieuwe religieuze scholen
o Moslim- en jodenscholen
Dia 0/8: Priester kijkt met wantrouwen naar
de gelaïciseerde school. Thematiek vrij <->
staatsonderwijs
DE SOCIAALECONOMISCHE BREUKLIJN
Arbeid <-> kapitaal
Herkomst van de 3 traditionele vakbonden
o Vermenging tussen de 1ste en de 2de
breuklijn. Vakbonden hadden zowel een
sociaaleconomische visie als een
levensbeschouwelijke. Heden ten dage is
de levensbeschouwelijke visie minder
relevant
Dia 0/9: Steunbetoging aan de stakers van de mijnen
in de Borinage
DE COMMUNAUTAIRE BREUKLIJN
Betreft oorspronkelijk de ontvoogding van de Vlamingen uit een
verfranste Belgische staat
Vlaams <-> Waals gewest
Nederlandstalig <-> Franstalig
Dia 0/10: Opstoot na bijeenkomst van
activisten.
2
,ANDERE, NIEUWE BREUKLIJNEN
Ecologie <–> materialisme
o Opkomst Agalev -> Groen! -> Groen -> Groen?
Samenlevingsproblematiek
Etnische breuklijn (Niet-Europese migranten)
o Opkomst Vlaams Blok (naamsverandering naar Vlaams belang na veroordeling
dochterorganisaties)
OVERWICHT VAN DE COMMUNAUTAIRE BREUKLIJN?
Vermenging communautaire breuklijn met de economische
o Verleden: Arm Vlaanderen (geestelijk en materiaal)
o Heden: Arm Wallonië (economische achtergesteldheid tov van Vlaanderen)
BREUKLIJNEN: CONFLICT EN POLARISATIE
Kruising van 2 breuklijnen -> vaak crisis
o Koningskwestie: Leopold III was in het land
gebleven tijdens WO II en bleef volhouden dat dit
de correcte keuze was. Volksraadpleging om te
bepalen of Leopold III al dan niet mocht
terugkomen op de troon
Compromis: k(r)oning Boudewijn
Presentisme: Beweren dat actuele thematiek, conflicten identiek waren
in het verleden. Denk niet dat het Vlaanderen <-> Wallonië was in deze
kwestie.
Dia 0/13: Huldebetoging gedurende(?) de
koningskwestie
3
, Dia 0/14: Sociaal-economische breuklijn + Levensbeschouwelijke breuklijn (katholieken pro)
Merk op dat het niet Vlamingen <-> Walen was.
WERKT
HET PACIFICATIE- EN CONSENSUSMODEL NOG WEL?
Dia 0/16: Ondertekening van het Scholenpact. Was nu ook niet
bepaald een succes te noemen
Dia 0/16: ondertekening van het Egmondpact (over de hervorming van België naar een Federale staat) -> mislukt
1. BELGIË AVANT LA LETTRE
Zoektocht naar ‘België’ doorheen het verleden
o Wanneer kunnen we er echt over spreken?
4
INLEIDING
Waarom nog geschiedenis van België behandelen? Gebeurt alles niet op Europees, mondiaal
vlak? Alles? Nee, niet alles… Een klein Gallisch dorpje…
o Validiteit van een nationale identiteit + postnationale toekomst?
o Sociaaleconomische solidariteit <-> conflictvolle politieke gemeenschappen
Een geschiedenis van België
o Geen bewering ‘de geschiedenis van België’
Meerdere perspectieven zijn mogelijk:
Histoire de Belgique van Henri Pirenne (Belgisch mediëvist die dit
schreef tijdens de grote economische welvaart van België) ging op
zoek naar een constituerend element voor het ontstaan van België.
Hij zocht dat in een vrijheidsliefde in onze gemeenschap = een
teleologische visie (selectie van feiten om uw doel te bewijzen)
Els Witte: Politieke geschiedenis van België
o Natie en conflict/breuklijnen
Lieu de mémoire
Tony Judt: ‘The Stateless State: Why Belgium Matters’
“België wordt vandaag de dag door weinig meer bij elkaar gehouden
dan de koning, de munt en de staatsschuld – en het knagende besef
dat het zo niet langer meer kan.”
o Zag België als één van de eerste geglobaliseerde landen dat meer deel van Europa
was dan een deel van zichzelf
Den Bruno is niet helemaal akkoord met deze stelling
Verdwijning Belgische frank en België bestaat nog steeds
WELKE GESCHIEDENIS IN DEZE CURSUS?
Focus op de breuklijnen van België (verwerk dit in de antwoorden op het examen als je kan)
o Concept uit de politieke wetenschappen
o Internationaal: interactie met transnationale processen
o Nationaal: constructivistisch, gender, geheugen, …
DRIE TRADITIONELE BREUKLIJNEN
Breuklijnen verdelen samenleving in kampen
o Maatschappelijke dynamiek
o Ontwikkeld door Stein Rokkan en Martin Lipset
1
,DE LEVENSBESCHOUWELIJKE BREUKLIJN
Katholieken <-> vrijzinnigen
o Kerk en staat <-> gelaïciseerde staat
Ethische kwesties
o Euthanasie, abortus, IVF
Oprichting van nieuwe religieuze scholen
o Moslim- en jodenscholen
Dia 0/8: Priester kijkt met wantrouwen naar
de gelaïciseerde school. Thematiek vrij <->
staatsonderwijs
DE SOCIAALECONOMISCHE BREUKLIJN
Arbeid <-> kapitaal
Herkomst van de 3 traditionele vakbonden
o Vermenging tussen de 1ste en de 2de
breuklijn. Vakbonden hadden zowel een
sociaaleconomische visie als een
levensbeschouwelijke. Heden ten dage is
de levensbeschouwelijke visie minder
relevant
Dia 0/9: Steunbetoging aan de stakers van de mijnen
in de Borinage
DE COMMUNAUTAIRE BREUKLIJN
Betreft oorspronkelijk de ontvoogding van de Vlamingen uit een
verfranste Belgische staat
Vlaams <-> Waals gewest
Nederlandstalig <-> Franstalig
Dia 0/10: Opstoot na bijeenkomst van
activisten.
2
,ANDERE, NIEUWE BREUKLIJNEN
Ecologie <–> materialisme
o Opkomst Agalev -> Groen! -> Groen -> Groen?
Samenlevingsproblematiek
Etnische breuklijn (Niet-Europese migranten)
o Opkomst Vlaams Blok (naamsverandering naar Vlaams belang na veroordeling
dochterorganisaties)
OVERWICHT VAN DE COMMUNAUTAIRE BREUKLIJN?
Vermenging communautaire breuklijn met de economische
o Verleden: Arm Vlaanderen (geestelijk en materiaal)
o Heden: Arm Wallonië (economische achtergesteldheid tov van Vlaanderen)
BREUKLIJNEN: CONFLICT EN POLARISATIE
Kruising van 2 breuklijnen -> vaak crisis
o Koningskwestie: Leopold III was in het land
gebleven tijdens WO II en bleef volhouden dat dit
de correcte keuze was. Volksraadpleging om te
bepalen of Leopold III al dan niet mocht
terugkomen op de troon
Compromis: k(r)oning Boudewijn
Presentisme: Beweren dat actuele thematiek, conflicten identiek waren
in het verleden. Denk niet dat het Vlaanderen <-> Wallonië was in deze
kwestie.
Dia 0/13: Huldebetoging gedurende(?) de
koningskwestie
3
, Dia 0/14: Sociaal-economische breuklijn + Levensbeschouwelijke breuklijn (katholieken pro)
Merk op dat het niet Vlamingen <-> Walen was.
WERKT
HET PACIFICATIE- EN CONSENSUSMODEL NOG WEL?
Dia 0/16: Ondertekening van het Scholenpact. Was nu ook niet
bepaald een succes te noemen
Dia 0/16: ondertekening van het Egmondpact (over de hervorming van België naar een Federale staat) -> mislukt
1. BELGIË AVANT LA LETTRE
Zoektocht naar ‘België’ doorheen het verleden
o Wanneer kunnen we er echt over spreken?
4
