Week 1
Hoorcollege 1
Economische kringloop
De economische kringloop bestaat uit een aantal partijen. Dat zijn de consumenten,
financiële instellingen. Denk aan banken of verzekeringen, maatschappijen, de
overheid, buitenland en bedrijven en daartussen zit eigenlijk handel of geldstromen
die de partijen tussen elkaar hebben. Als je kijkt naar bijvoorbeeld consumenten die
hier staat en bedrijven nou het Inkomen gaat van bedrijven naar consumenten en de
consumenten doen daar bijvoorbeeld weer consumeren. Dus die kopen we weer
producten die vanuit die bedrijven komen is dan gaat het geld weer terug.
Inflatie: stijging van prijzen
Deflatie : daling van prijzen
Stagnatie: de prijzen kunnen wel stijgen en de
Wat is financiële planning? (Gesprekken over dromen, doelen en wensen)
Inzicht en rust door te verbeelden (grafieken etc.)
Maakt financiële planning toegankelijk en relevant
Welke stappen in het adviestraject zetten we dan?
Stap 1: kennismaken
Stap 2: beeldvorming, inventarisatie, analyse
In welke fase zit de persoon :
- Vroege jeugd; jongvolwassenheid
- Middenfase; actieve ouderdom, afhankelijke ouderdom
,Levenslijn:
Vermogensbalans
CBI-berekening:
CBI = consumptief besteedbaar inkomen
Inkomsten (loon, winst, uitkering, overige werkzaamheden etc.)
+/+ bijtelling (leaseauto, eigen woning)
-/- aftrekposten (persoonlijk of zakelijk)
= belastbaar inkomen uit werk en woning (box 1)
Inkomsten
-/- hypotheekrente/aflossing/premies
-/- belasting box 1, 2 en 3
+/+ heffingskortingen
-------------------------------------------------
Consumptief besteedbaar inkomen
-/- consumptieve uitgaven
,-------------------------------------------------
Sparen/onsparen
Stap 3: oplossing, advies
Werkgever of zelfstandige
werkgever belastbaar loon
- Salaris
- Voordelen (leaseauto)
- Vakantiegeld (8%)
- 13de maandag
- Bonus
H1
Sparen, ontsparen en lenen
Bij het doornemen van de economische kringloop heb je al de begrippen ‘sparen’ en ‘lenen’
gezien. Met sparen wordt bedoeld dat geld niet wordt uitgegeven. Het geld wordt op een
rekening, bijvoorbeeld een spaarrekening, gezet en op die manier gereserveerd voor een
later moment. Consumenten kunnen verschillende redenen (motieven) hebben om te
sparen. We onderscheiden de volgende drie spaarmotieven:
Zekerheidsmotief
Bij sparen met een zekerheidsmotief (ook wel voorzorg motief genoemd) zetten
consumenten geld opzij, omdat zij dit in de toekomst wellicht nodig hebben. Consumenten
bouwen hiermee een buffer op voor onvoorziene omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan
het kapotgaan van een auto of een wasmachine. Op het moment waarop de consumenten
het geld sparen, heeft het geld dus nog geen concrete bestemming.
Doelmotief
Bij een doelmotief is dat anders. Hierbij hebben consumenten een bepaalde concrete
investering op het oog. Als het spaardoel bereikt is, dan wordt de investering gedaan.
Voorbeelden van sparen met een doelmotief zijn sparen voor de aankoop van een televisie,
een auto of een laptop, of sparen voor het maken van een wereldreis.
Vermogensmotief
Bij sparen met een vermogensmotief zetten consumenten geld opzij om hun vermogen te
laten groeien. Over spaargeld wordt namelijk rente uitgekeerd. Meestal zetten consumenten
met een vermogensmotief het geld voor langere tijd vast op een zogenaamde
depositorekening. De rente die hierop wordt ontvangen is hoger dan op een reguliere
spaarrekening.
De tegenhanger van sparen is ontsparen. Bij ontsparen wordt geld van de spaarrekening
gehaald en wordt dit uitgegeven. Het saldo op de spaarrekening neemt dan dus af.
Als een consument een bepaalde uitgave wil doen, maar hiervoor niet voldoende geld heeft,
dan is het mogelijk om hiervoor te lenen. Lenen is mogelijk bij een bank, maar er zijn ook
bedrijven die zich hebben gericht op het verstrekken van leningen (ook wel kredieten
, genoemd) aan consumenten. Ten slotte kan geld worden geleend van andere consumenten,
zoals familieleden of vrienden. De vergoeding die voor een lening (het gebruiken van geld
van een ander) wordt betaald heet rente. Kredietovereenkomsten kunnen verschillende
vormen hebben. We onderscheiden 2 hoofdvormen: consumptieve kredieten en
hypothecaire kredieten. Consumptieve kredieten worden afgesloten voor de aankoop van
consumptiegoederen, terwijl hypothecaire kredieten meestal worden afgesloten voor de
aankoop van een woning. In deel 2 ‘Kredietverlening’ kijken we uitgebreider naar
kredietverlening en naar de verschillen tussen een consumptief krediet en een hypothecair
krediet.
Verdienmodel van banken
Banken verdienen op verschillende manieren geld. Zo betalen consumenten iedere maand
een bedrag voor het gebruik van een betaal- en spaarrekening. Maar een ander belangrijk
verdienmodel voor banken is het aantrekken en uitzetten van geld. Banken trekken
(spaar)geld aan van consumenten en bedrijven, en betalen hierover een bedrag aan rente.
Aan de andere kant lenen banken geld uit aan consumenten en bedrijven. Hierover
ontvangen zij rente. En doordat de rente over een lening hoger is dan de rente over
spaargeld, verdienen banken geld.
Risico’s voor banken
Banken lopen wel verschillende risico’s bij het aantrekken en uitzetten van geld. De
belangrijkste risico’s zijn het renterisico, het liquiditeitsrisico en het valutarisico :
Renterisico
Het renterisico is het risico dat de rente wijzigt. Als banken leningen verstrekken aan
consumenten, dan wordt hierbij een rente afgesproken. Deze rente geldt dan voor een
vooraf afgesproken tijd: de rentevastperiode. Als de marktrente tijdens deze
rentevastperiode stijgt, dan betekent dat dat de bank het geld tegen een hogere
rentevergoeding aan iemand anders had kunnen uitlenen. Hierdoor verdient de bank minder
geld. Dit levert vooral problemen op als de bank wel meer rente moet betalen over het
aangetrokken geld (bijvoorbeeld spaargeld van consumenten). Vaak staat de rente bij
producten waarmee de bank geld aantrekt (bijvoorbeeld spaarrekeningen) korter vast dan bij
producten waarmee de bank geld uitzet (bijvoorbeeld hypothecaire kredieten).
Liquiditeitsrisico
Klanten kunnen spaargeld in de meeste gevallen altijd van hun rekening halen. Aan de
andere kant kunnen banken uitstaande leningen niet meteen opeisen. Het liquiditeitsrisico
houdt in dat banken in de problemen kunnen komen als klanten in één keer veel van hun
spaargeld opnemen. In het meest extreme geval heeft de bank dan onvoldoende geld in kas
om het spaargeld contant te maken. Dit kan ervoor zorgen dat de bank failliet gaat. We zagen
dat in 2009, toen een oproep werd gedaan om alle spaartegoeden bij DSB Bank op te nemen.
Dit resulteerde destijds in het faillissement van DSB Bank.
Valutarisico
Valutarisico is het risico dat een bank loopt als zaken worden gedaan met klanten in een land
met een andere munteenheid (valuta). Als bijvoorbeeld leningen worden verstrekt in een
andere valuta en de waarde van deze valuta wijzigt, dan kan dat een bank geld kosten.
Hoorcollege 1
Economische kringloop
De economische kringloop bestaat uit een aantal partijen. Dat zijn de consumenten,
financiële instellingen. Denk aan banken of verzekeringen, maatschappijen, de
overheid, buitenland en bedrijven en daartussen zit eigenlijk handel of geldstromen
die de partijen tussen elkaar hebben. Als je kijkt naar bijvoorbeeld consumenten die
hier staat en bedrijven nou het Inkomen gaat van bedrijven naar consumenten en de
consumenten doen daar bijvoorbeeld weer consumeren. Dus die kopen we weer
producten die vanuit die bedrijven komen is dan gaat het geld weer terug.
Inflatie: stijging van prijzen
Deflatie : daling van prijzen
Stagnatie: de prijzen kunnen wel stijgen en de
Wat is financiële planning? (Gesprekken over dromen, doelen en wensen)
Inzicht en rust door te verbeelden (grafieken etc.)
Maakt financiële planning toegankelijk en relevant
Welke stappen in het adviestraject zetten we dan?
Stap 1: kennismaken
Stap 2: beeldvorming, inventarisatie, analyse
In welke fase zit de persoon :
- Vroege jeugd; jongvolwassenheid
- Middenfase; actieve ouderdom, afhankelijke ouderdom
,Levenslijn:
Vermogensbalans
CBI-berekening:
CBI = consumptief besteedbaar inkomen
Inkomsten (loon, winst, uitkering, overige werkzaamheden etc.)
+/+ bijtelling (leaseauto, eigen woning)
-/- aftrekposten (persoonlijk of zakelijk)
= belastbaar inkomen uit werk en woning (box 1)
Inkomsten
-/- hypotheekrente/aflossing/premies
-/- belasting box 1, 2 en 3
+/+ heffingskortingen
-------------------------------------------------
Consumptief besteedbaar inkomen
-/- consumptieve uitgaven
,-------------------------------------------------
Sparen/onsparen
Stap 3: oplossing, advies
Werkgever of zelfstandige
werkgever belastbaar loon
- Salaris
- Voordelen (leaseauto)
- Vakantiegeld (8%)
- 13de maandag
- Bonus
H1
Sparen, ontsparen en lenen
Bij het doornemen van de economische kringloop heb je al de begrippen ‘sparen’ en ‘lenen’
gezien. Met sparen wordt bedoeld dat geld niet wordt uitgegeven. Het geld wordt op een
rekening, bijvoorbeeld een spaarrekening, gezet en op die manier gereserveerd voor een
later moment. Consumenten kunnen verschillende redenen (motieven) hebben om te
sparen. We onderscheiden de volgende drie spaarmotieven:
Zekerheidsmotief
Bij sparen met een zekerheidsmotief (ook wel voorzorg motief genoemd) zetten
consumenten geld opzij, omdat zij dit in de toekomst wellicht nodig hebben. Consumenten
bouwen hiermee een buffer op voor onvoorziene omstandigheden. Denk bijvoorbeeld aan
het kapotgaan van een auto of een wasmachine. Op het moment waarop de consumenten
het geld sparen, heeft het geld dus nog geen concrete bestemming.
Doelmotief
Bij een doelmotief is dat anders. Hierbij hebben consumenten een bepaalde concrete
investering op het oog. Als het spaardoel bereikt is, dan wordt de investering gedaan.
Voorbeelden van sparen met een doelmotief zijn sparen voor de aankoop van een televisie,
een auto of een laptop, of sparen voor het maken van een wereldreis.
Vermogensmotief
Bij sparen met een vermogensmotief zetten consumenten geld opzij om hun vermogen te
laten groeien. Over spaargeld wordt namelijk rente uitgekeerd. Meestal zetten consumenten
met een vermogensmotief het geld voor langere tijd vast op een zogenaamde
depositorekening. De rente die hierop wordt ontvangen is hoger dan op een reguliere
spaarrekening.
De tegenhanger van sparen is ontsparen. Bij ontsparen wordt geld van de spaarrekening
gehaald en wordt dit uitgegeven. Het saldo op de spaarrekening neemt dan dus af.
Als een consument een bepaalde uitgave wil doen, maar hiervoor niet voldoende geld heeft,
dan is het mogelijk om hiervoor te lenen. Lenen is mogelijk bij een bank, maar er zijn ook
bedrijven die zich hebben gericht op het verstrekken van leningen (ook wel kredieten
, genoemd) aan consumenten. Ten slotte kan geld worden geleend van andere consumenten,
zoals familieleden of vrienden. De vergoeding die voor een lening (het gebruiken van geld
van een ander) wordt betaald heet rente. Kredietovereenkomsten kunnen verschillende
vormen hebben. We onderscheiden 2 hoofdvormen: consumptieve kredieten en
hypothecaire kredieten. Consumptieve kredieten worden afgesloten voor de aankoop van
consumptiegoederen, terwijl hypothecaire kredieten meestal worden afgesloten voor de
aankoop van een woning. In deel 2 ‘Kredietverlening’ kijken we uitgebreider naar
kredietverlening en naar de verschillen tussen een consumptief krediet en een hypothecair
krediet.
Verdienmodel van banken
Banken verdienen op verschillende manieren geld. Zo betalen consumenten iedere maand
een bedrag voor het gebruik van een betaal- en spaarrekening. Maar een ander belangrijk
verdienmodel voor banken is het aantrekken en uitzetten van geld. Banken trekken
(spaar)geld aan van consumenten en bedrijven, en betalen hierover een bedrag aan rente.
Aan de andere kant lenen banken geld uit aan consumenten en bedrijven. Hierover
ontvangen zij rente. En doordat de rente over een lening hoger is dan de rente over
spaargeld, verdienen banken geld.
Risico’s voor banken
Banken lopen wel verschillende risico’s bij het aantrekken en uitzetten van geld. De
belangrijkste risico’s zijn het renterisico, het liquiditeitsrisico en het valutarisico :
Renterisico
Het renterisico is het risico dat de rente wijzigt. Als banken leningen verstrekken aan
consumenten, dan wordt hierbij een rente afgesproken. Deze rente geldt dan voor een
vooraf afgesproken tijd: de rentevastperiode. Als de marktrente tijdens deze
rentevastperiode stijgt, dan betekent dat dat de bank het geld tegen een hogere
rentevergoeding aan iemand anders had kunnen uitlenen. Hierdoor verdient de bank minder
geld. Dit levert vooral problemen op als de bank wel meer rente moet betalen over het
aangetrokken geld (bijvoorbeeld spaargeld van consumenten). Vaak staat de rente bij
producten waarmee de bank geld aantrekt (bijvoorbeeld spaarrekeningen) korter vast dan bij
producten waarmee de bank geld uitzet (bijvoorbeeld hypothecaire kredieten).
Liquiditeitsrisico
Klanten kunnen spaargeld in de meeste gevallen altijd van hun rekening halen. Aan de
andere kant kunnen banken uitstaande leningen niet meteen opeisen. Het liquiditeitsrisico
houdt in dat banken in de problemen kunnen komen als klanten in één keer veel van hun
spaargeld opnemen. In het meest extreme geval heeft de bank dan onvoldoende geld in kas
om het spaargeld contant te maken. Dit kan ervoor zorgen dat de bank failliet gaat. We zagen
dat in 2009, toen een oproep werd gedaan om alle spaartegoeden bij DSB Bank op te nemen.
Dit resulteerde destijds in het faillissement van DSB Bank.
Valutarisico
Valutarisico is het risico dat een bank loopt als zaken worden gedaan met klanten in een land
met een andere munteenheid (valuta). Als bijvoorbeeld leningen worden verstrekt in een
andere valuta en de waarde van deze valuta wijzigt, dan kan dat een bank geld kosten.
