Pedagogiek samenvatting periode 4 (KVT en Vaktoets)
Boeken:
Essenties van christelijk leraarschap Hoofdstuk 1 en 3.3
Vitale idealen I Hoofdstuk 1
Vitale idealen II Hoofdstuk 1 en 4
Ontwikkelingspsychologie voor leerkrachten basisonderwijs
o Hoofdstuk 2.4.2 en 2.4.9
o Hoofdstuk 3.3
o Hoofdstuk 4.3
o Hoofdstuk 5.3
o Hoofdstuk 3.1, 4.1, 5.1
Pdf-bestanden:
- Vijf eeuwen opvoeden in Nederland (1.1-1.3) PDF hier klikken
- De ontwikkeling van het kind Hoofdstuk 1, 5
o Hoofdstuk 1: Hoofdstuk 1 Verhulst p1-3
o Hoofdstuk 5: Hoofdstuk 5 p66-80
- Ontwikkelingspsychologie
o Hoofdstuk 1.1 Hoofdstuk 1.1 p7-11
o Hoofdstuk 1.2.3 Hoofdstuk 1.2.3 p14-18
o Hoofdstuk 5.1.1 en 5.1.2 Hoofdstuk 5.1.1 en 5.1.2 p138-145
o Hoofdstuk 15.1 Hoofdstuk 15.1 p454-461
Aantekeningen Colleges
,Essenties van christelijk leraarschap Hoofdstuk 1
- Doel van christelijk onderwijs
o Oriënteren: waar sta ik en welke weg moet ik nemen om mijn doel te bereiken?
o Psalm 78 is een mooie richtingwijzer: het gaat om het dienen van God
o Het doel van het onderwijs is dat leerlingen de wereld leren kennen in verwondering
o Onderwijs is gericht op vorming, om leerlingen inzicht te geven in wie ze zijn
o Onderwijs beoogt de inwijding van leerlingen in deze wereld -> burgers
o Twee wegen concreet gestalte:
Onderweg naar het leven
Onderweg naar de dood
o Troost en toekomstverwachting is voor ieder die in Hem gelooft
o Leren spreken met twee woorden: ideaal en gebrokenheid, zonde en genade, wet en
evangelie, belofte en verantwoordelijkheid
- Denken vanuit de Bron
o Bijbel is het Woord van God, bron en norm voor je denken en handelen.
Praktisch: Bijbel bestuderen (persoonlijk en in teamverband)
Inhoudelijk: verlangen om leerling van Christus te zijn
o Het Woord bepaalt je Godsbeeld en mensbeeld, wereldbeeld, visie op leren en
opvoeden
o Kritische cultuurdrager: je bent in staat om concepten, inzichten enz. te beoordelen
vanuit de Heilige Schrift
o Christelijke cultuurdrager: je bent in staat om een relatie te leggen tussen de Bijbel,
christelijke tradities en het vak dat je geeft.
Essenties van christelijk leraarschap Hoofdstuk 3.3
- Pedagogiek
o Oorspronkelijke Griekse woord ‘pedagoog’: verwijst naar een gids die het kind leidt
en begeleidt.
o De pedagoog is dienstbaar aan de leerlingen, geeft daarmee iets van zichzelf.
o Vertrouwen: wederzijds (leerling-leerkracht)
o Christelijke pedagogiek:
Ontwikkeling: groei van de leerling in brede zin
Uniciteit: inspelen op individuele onderwijsbehoeften
Verantwoordelijkheid: leerlingen zijn verantwoordelijk voor uitvoeren taken
Relatie: relatie is grondleggen aspect
Goede leeromgeving: voldoende uitdagend materiaal aanwezig
Organisatie: zoveel mogelijk leerlingen tegelijk profiteren van je inzet
Gezag: gezag gekregen van God, is wel begrensd.
,Vitale idealen - Deel I - Hoofdstuk 1
- Belangrijk om klassieke denkers te ontmoeten, zeker voor leraren.
o Leraren zijn cultuurdragers, heeft ook gevolgen voor hun vorming.
- Leraren, geschiedenis en traditie
o Van generatie tot generatie zijn ideeën over onderwijs doorgegeven. Leraren dragen
daarom de waarden die ze hebben meegekregen van hun voorgangers in zich.
o Tijdens eigen schoolgang zie je hoe het wel of niet moet.
o Leraren geven uiteindelijk les in wie ze zijn: ze brengen waarden over die ze
belangrijk vinden.
o Je bent onderdeel van een traditie.
Je staat op de schouders van reuzen, je mag iets belangrijks verder dragen (je
bent niet de eerste leraar). (Bernard de Chartres)
o Het inspirerend om in de ogen van een vroegere leraar te kijken.
- Kritische cultuurdrager
o Je mag op een eigen manier de traditie tot je nemen
o Staan in een traditie sluit niet uit dat je kritisch bent naar die traditie
o Je moet kritisch zijn: je moet kunnen verwoorden wat je goed / niet goed vindt.
- Lezen en kritisch leren zijn
o Wees je bewust van je eigen ideaal
Belangrijk dat je weet wat jou drijf in je lesgeven
Wederzijdse afhankelijkheid = beter dan onafhankelijkheid of afhankelijkheid
o Weeg wat je leest
Niet gelijk tegenspreken, ook niet gelijk alles geloven.
Wegen en beschouwen levert het meeste op. Pedagogische discussies
hebben vaak een lange werkingsgeschiedenis.
o Confronteer jezelf intensief met de traditie
Drie manieren denkers tegenkomen:
In pedagogische teksten
De denkers er achter
Leven met eigen pedagogische praktijken
o Pedagoog uit verleden als gesprekspartner
Belangrijk om biografieën tot je te nemen.
Door bekendheid met historische figuren krijg je voorbeelden voor ogen die
anders van karakter zijn dan die je zelf hebt gezien
o Verander desgewenst je eigen inzicht en handelen
, Vitale Idealen – Deel II – Hoofdstuk 1
Erasmus
- Groot Europees geleerde uit de Goudse klei
- Tijd waarin hij leefde is getypeerd als een tijd van protesten, oorlogen, bijgeloof etc.
- Ongetrouwde en kinderloze monnik
- Deventer belangrijke plaats
- Humanist
- Denkbeelden over de menselijke mogelijkheden tot ontplooiing en vertrouwen in de mens
- Er was nog geen leerplicht, meeste mensen kregen geen onderwijs en konden niet lezen en
schrijven
- Op scholen werd veel geslagen
Erasmus als pedagoog
- Voorstander van spelend en aanschouwelijk leren
- Tegenstander van hardvochtige en vernederende aanpak
- De mens kan zonder goede opvoeding en zonder goed onderwijs niet gelukkig worden
- Metafoor: de klei die nog nat is, is nog goed te vormen (jong beginnen!)
- Geen slappe opvoeding: leidt tot onhandelbaarheid
- Fundamentele maakbaarheid van de mens: een goede opvoeding kan de mensen menselijker
maken.
- Invloed moderne devotie:
o Streeft naar verdieping en verinnerlijking van godsdienstig leven
o Verwerping van ideologische verdeeldheid
o Internationalisering
o Kennis voorkeur boven onwetendheid
Leren studeren (boek van Erasmus)
- Bepleit het belang van kennis van Grieks/Latijn en legt uit hoe leerlingen deze talen zich eigen
kunnen maken
- Kennis = onderwerpen en woorden
- Grammatica eist de eerste plaats op. Vertrouwd maken met beide talen is belangrijk.
De opvoeding van kinderen (boek van Erasmus)
- Drie elementen onderscheiden in de opvoeding:
o Natuurlijke aanleg
o Onderricht
o Oefening
- Vroegste levensjaren van het kind mogen niet zonder enige opleiding voorbijgaan
- Erasmus heeft hoge verachtingen van het menselijk vermogen tot het goede
Actualiteit van Erasmus’ opvattingen
- Het grote belang van onderwijs: de uittocht uit de ruwheid, de onbehouwenheid naar de
ware menselijkheid
- Onderwijzers niet alleen vakkennis nodig, maar moeten ook erudiet zijn (beschaafd, geleerd,
brede interesse)
- Onderwijzers is meer dan kennisoverdracht. Het is ook een initiatie in een cultuur.
- Goed onderwijs is volgens Erasmus vooral ook goed taalonderwijs
- Iedereen heeft recht op goed onderwijs, het is niet alleen voor de rijken.
Boeken:
Essenties van christelijk leraarschap Hoofdstuk 1 en 3.3
Vitale idealen I Hoofdstuk 1
Vitale idealen II Hoofdstuk 1 en 4
Ontwikkelingspsychologie voor leerkrachten basisonderwijs
o Hoofdstuk 2.4.2 en 2.4.9
o Hoofdstuk 3.3
o Hoofdstuk 4.3
o Hoofdstuk 5.3
o Hoofdstuk 3.1, 4.1, 5.1
Pdf-bestanden:
- Vijf eeuwen opvoeden in Nederland (1.1-1.3) PDF hier klikken
- De ontwikkeling van het kind Hoofdstuk 1, 5
o Hoofdstuk 1: Hoofdstuk 1 Verhulst p1-3
o Hoofdstuk 5: Hoofdstuk 5 p66-80
- Ontwikkelingspsychologie
o Hoofdstuk 1.1 Hoofdstuk 1.1 p7-11
o Hoofdstuk 1.2.3 Hoofdstuk 1.2.3 p14-18
o Hoofdstuk 5.1.1 en 5.1.2 Hoofdstuk 5.1.1 en 5.1.2 p138-145
o Hoofdstuk 15.1 Hoofdstuk 15.1 p454-461
Aantekeningen Colleges
,Essenties van christelijk leraarschap Hoofdstuk 1
- Doel van christelijk onderwijs
o Oriënteren: waar sta ik en welke weg moet ik nemen om mijn doel te bereiken?
o Psalm 78 is een mooie richtingwijzer: het gaat om het dienen van God
o Het doel van het onderwijs is dat leerlingen de wereld leren kennen in verwondering
o Onderwijs is gericht op vorming, om leerlingen inzicht te geven in wie ze zijn
o Onderwijs beoogt de inwijding van leerlingen in deze wereld -> burgers
o Twee wegen concreet gestalte:
Onderweg naar het leven
Onderweg naar de dood
o Troost en toekomstverwachting is voor ieder die in Hem gelooft
o Leren spreken met twee woorden: ideaal en gebrokenheid, zonde en genade, wet en
evangelie, belofte en verantwoordelijkheid
- Denken vanuit de Bron
o Bijbel is het Woord van God, bron en norm voor je denken en handelen.
Praktisch: Bijbel bestuderen (persoonlijk en in teamverband)
Inhoudelijk: verlangen om leerling van Christus te zijn
o Het Woord bepaalt je Godsbeeld en mensbeeld, wereldbeeld, visie op leren en
opvoeden
o Kritische cultuurdrager: je bent in staat om concepten, inzichten enz. te beoordelen
vanuit de Heilige Schrift
o Christelijke cultuurdrager: je bent in staat om een relatie te leggen tussen de Bijbel,
christelijke tradities en het vak dat je geeft.
Essenties van christelijk leraarschap Hoofdstuk 3.3
- Pedagogiek
o Oorspronkelijke Griekse woord ‘pedagoog’: verwijst naar een gids die het kind leidt
en begeleidt.
o De pedagoog is dienstbaar aan de leerlingen, geeft daarmee iets van zichzelf.
o Vertrouwen: wederzijds (leerling-leerkracht)
o Christelijke pedagogiek:
Ontwikkeling: groei van de leerling in brede zin
Uniciteit: inspelen op individuele onderwijsbehoeften
Verantwoordelijkheid: leerlingen zijn verantwoordelijk voor uitvoeren taken
Relatie: relatie is grondleggen aspect
Goede leeromgeving: voldoende uitdagend materiaal aanwezig
Organisatie: zoveel mogelijk leerlingen tegelijk profiteren van je inzet
Gezag: gezag gekregen van God, is wel begrensd.
,Vitale idealen - Deel I - Hoofdstuk 1
- Belangrijk om klassieke denkers te ontmoeten, zeker voor leraren.
o Leraren zijn cultuurdragers, heeft ook gevolgen voor hun vorming.
- Leraren, geschiedenis en traditie
o Van generatie tot generatie zijn ideeën over onderwijs doorgegeven. Leraren dragen
daarom de waarden die ze hebben meegekregen van hun voorgangers in zich.
o Tijdens eigen schoolgang zie je hoe het wel of niet moet.
o Leraren geven uiteindelijk les in wie ze zijn: ze brengen waarden over die ze
belangrijk vinden.
o Je bent onderdeel van een traditie.
Je staat op de schouders van reuzen, je mag iets belangrijks verder dragen (je
bent niet de eerste leraar). (Bernard de Chartres)
o Het inspirerend om in de ogen van een vroegere leraar te kijken.
- Kritische cultuurdrager
o Je mag op een eigen manier de traditie tot je nemen
o Staan in een traditie sluit niet uit dat je kritisch bent naar die traditie
o Je moet kritisch zijn: je moet kunnen verwoorden wat je goed / niet goed vindt.
- Lezen en kritisch leren zijn
o Wees je bewust van je eigen ideaal
Belangrijk dat je weet wat jou drijf in je lesgeven
Wederzijdse afhankelijkheid = beter dan onafhankelijkheid of afhankelijkheid
o Weeg wat je leest
Niet gelijk tegenspreken, ook niet gelijk alles geloven.
Wegen en beschouwen levert het meeste op. Pedagogische discussies
hebben vaak een lange werkingsgeschiedenis.
o Confronteer jezelf intensief met de traditie
Drie manieren denkers tegenkomen:
In pedagogische teksten
De denkers er achter
Leven met eigen pedagogische praktijken
o Pedagoog uit verleden als gesprekspartner
Belangrijk om biografieën tot je te nemen.
Door bekendheid met historische figuren krijg je voorbeelden voor ogen die
anders van karakter zijn dan die je zelf hebt gezien
o Verander desgewenst je eigen inzicht en handelen
, Vitale Idealen – Deel II – Hoofdstuk 1
Erasmus
- Groot Europees geleerde uit de Goudse klei
- Tijd waarin hij leefde is getypeerd als een tijd van protesten, oorlogen, bijgeloof etc.
- Ongetrouwde en kinderloze monnik
- Deventer belangrijke plaats
- Humanist
- Denkbeelden over de menselijke mogelijkheden tot ontplooiing en vertrouwen in de mens
- Er was nog geen leerplicht, meeste mensen kregen geen onderwijs en konden niet lezen en
schrijven
- Op scholen werd veel geslagen
Erasmus als pedagoog
- Voorstander van spelend en aanschouwelijk leren
- Tegenstander van hardvochtige en vernederende aanpak
- De mens kan zonder goede opvoeding en zonder goed onderwijs niet gelukkig worden
- Metafoor: de klei die nog nat is, is nog goed te vormen (jong beginnen!)
- Geen slappe opvoeding: leidt tot onhandelbaarheid
- Fundamentele maakbaarheid van de mens: een goede opvoeding kan de mensen menselijker
maken.
- Invloed moderne devotie:
o Streeft naar verdieping en verinnerlijking van godsdienstig leven
o Verwerping van ideologische verdeeldheid
o Internationalisering
o Kennis voorkeur boven onwetendheid
Leren studeren (boek van Erasmus)
- Bepleit het belang van kennis van Grieks/Latijn en legt uit hoe leerlingen deze talen zich eigen
kunnen maken
- Kennis = onderwerpen en woorden
- Grammatica eist de eerste plaats op. Vertrouwd maken met beide talen is belangrijk.
De opvoeding van kinderen (boek van Erasmus)
- Drie elementen onderscheiden in de opvoeding:
o Natuurlijke aanleg
o Onderricht
o Oefening
- Vroegste levensjaren van het kind mogen niet zonder enige opleiding voorbijgaan
- Erasmus heeft hoge verachtingen van het menselijk vermogen tot het goede
Actualiteit van Erasmus’ opvattingen
- Het grote belang van onderwijs: de uittocht uit de ruwheid, de onbehouwenheid naar de
ware menselijkheid
- Onderwijzers niet alleen vakkennis nodig, maar moeten ook erudiet zijn (beschaafd, geleerd,
brede interesse)
- Onderwijzers is meer dan kennisoverdracht. Het is ook een initiatie in een cultuur.
- Goed onderwijs is volgens Erasmus vooral ook goed taalonderwijs
- Iedereen heeft recht op goed onderwijs, het is niet alleen voor de rijken.
