HOOFDSTUK 1: HET VROUWELIJKE GESLACHTSSTELSEL
A. HET GEBOORTEKANAAL
= het bekkenkanaal
- Gevormd door sacrum (bovenaan)
os pubis = schaambeen (onderaan)
os ischiadicum = zitbeen (onderaan)
darmbeenvleugels (zijkant)
- Brede bekkenband = verbinding bekken – ruggengraat
- Geboortekanaal is vervormbaar
→ kan uitzetten door hormoon ‘relaxine’ ➔ belangrijk bij geboorte!
- Vooraan de grootste opening = bekkeningang
o Foetus wordt door bekkeningang geperst
o Vocht komt uit de longen
o Ademhaling start vanaf bekkenuitgang, waar de opening kleiner is
- Bij eq.: hoogte groter dan breedte
- Bij rund: breedte groter dan hoogte
1
Voortplanting & Verloskunde
,B. DE GESLACHTSORGANEN
• Gonaden = geslachtsorganen zelf • Gangensysteem
o Eierstok = ovarium (200) − Eileider = oviduct (220)
- links = salpinx = tuba fallopii
- rechts − Baarmoeder = uterus (230)
Bij ♀: geen directe verbinding
− Baarmoederhals = cervix (233)
tussen gonaden en afvoergangen
− Schede = vagina (251)
− Schaamspleet = vulva (259)
2
Voortplanting & Verloskunde
,DE EIERSTOK = HET OVARIUM
- Klein orgaan
- Bilateraal aangelegd (links & rechts)
- Ovaal – zijdelings afgeplat
- 0,5 cm (kat) – 5 cm (paard)
- Grootte hangt af van cyclusstadium en diersoort
- Mesovarium = ophangband van de eierstok
- Bouw: bindweefsel met eicellen ertussen
- Functie: gametogenese (= aanmaak gameten) & hormoonproductie
- Follikel = doorzichtig bolletje
- Gele lichaam = rood-oranje groot bolletje
Bij rund:
Bij carnivoren:
- IN het bekken gelegen
- Zelfde als bij kleine
- Langwerpig
herkauwers
- Zacht aanvoelend
- Kleiner
- Goed te voelen bij
rectaal onderzoek
Bij varken:
- Druiventrosvormig
Bij kleine herkauwers:
- Zeer sterk doorbloed
- Lijken op carnivoren → rood – paars van kleur
- Lang & afgeplat
3
Voortplanting & Verloskunde
, Bij paard:
- Dieper in buik gelegen, onder lendenen
- T-vormig
- Linker eierstok ligt meer naar achteren
- Voelen hard aan
- Sterk bindweefselkapsel = tunica albuginea
- Ovulatiegroeve = plaats waar eitje vrijkomt
o Helemaal onderaan de eierstok
o Geen tunica!!
- Ongeveer rond
- 4-5 cm
-
Ovulatiegroeve
4
Voortplanting & Verloskunde
A. HET GEBOORTEKANAAL
= het bekkenkanaal
- Gevormd door sacrum (bovenaan)
os pubis = schaambeen (onderaan)
os ischiadicum = zitbeen (onderaan)
darmbeenvleugels (zijkant)
- Brede bekkenband = verbinding bekken – ruggengraat
- Geboortekanaal is vervormbaar
→ kan uitzetten door hormoon ‘relaxine’ ➔ belangrijk bij geboorte!
- Vooraan de grootste opening = bekkeningang
o Foetus wordt door bekkeningang geperst
o Vocht komt uit de longen
o Ademhaling start vanaf bekkenuitgang, waar de opening kleiner is
- Bij eq.: hoogte groter dan breedte
- Bij rund: breedte groter dan hoogte
1
Voortplanting & Verloskunde
,B. DE GESLACHTSORGANEN
• Gonaden = geslachtsorganen zelf • Gangensysteem
o Eierstok = ovarium (200) − Eileider = oviduct (220)
- links = salpinx = tuba fallopii
- rechts − Baarmoeder = uterus (230)
Bij ♀: geen directe verbinding
− Baarmoederhals = cervix (233)
tussen gonaden en afvoergangen
− Schede = vagina (251)
− Schaamspleet = vulva (259)
2
Voortplanting & Verloskunde
,DE EIERSTOK = HET OVARIUM
- Klein orgaan
- Bilateraal aangelegd (links & rechts)
- Ovaal – zijdelings afgeplat
- 0,5 cm (kat) – 5 cm (paard)
- Grootte hangt af van cyclusstadium en diersoort
- Mesovarium = ophangband van de eierstok
- Bouw: bindweefsel met eicellen ertussen
- Functie: gametogenese (= aanmaak gameten) & hormoonproductie
- Follikel = doorzichtig bolletje
- Gele lichaam = rood-oranje groot bolletje
Bij rund:
Bij carnivoren:
- IN het bekken gelegen
- Zelfde als bij kleine
- Langwerpig
herkauwers
- Zacht aanvoelend
- Kleiner
- Goed te voelen bij
rectaal onderzoek
Bij varken:
- Druiventrosvormig
Bij kleine herkauwers:
- Zeer sterk doorbloed
- Lijken op carnivoren → rood – paars van kleur
- Lang & afgeplat
3
Voortplanting & Verloskunde
, Bij paard:
- Dieper in buik gelegen, onder lendenen
- T-vormig
- Linker eierstok ligt meer naar achteren
- Voelen hard aan
- Sterk bindweefselkapsel = tunica albuginea
- Ovulatiegroeve = plaats waar eitje vrijkomt
o Helemaal onderaan de eierstok
o Geen tunica!!
- Ongeveer rond
- 4-5 cm
-
Ovulatiegroeve
4
Voortplanting & Verloskunde
