Samenvatting: Mycologie
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Algemene eigenschappen van fungi
Fungi zijn eukaryoten die geen chlorofyl bezetten in hun cellen
Celwand bestaat uit chitine, hemicellulose, eiwitten en lipiden
Celmembraan bestaat uit ergosterol
Vermenigvuldiging: Vruchtlichaam, schimmeldraad of op een cel
Fungi zijn heterotroof: Gebruiken organische stoffen van anderen voor eigen bouw
o Saprofytisch: Leven op dood organische materiaal
o Parasitait: Dringen levende organismen binnen ten koste van de gastheer
o Symbiose: Sommige leven op gastheer zonder elkaar schade toe te brengen
Eencellig (gisten) en meercellig (schimmels)
Dimorfe fungi kunnen zowel gistvorm (37 °C) als schimmelvorm aannemen (25 °C)
Schimmels
Opgebouwd uit hyfen die samen een thallus vormen (= mycelium)
De structuur hiervan is coïnocytisch of apocytisch
Vegetatief mycelium (zonder vruchtlichaam) en reproductief mycelium (met vruchtlichaam)
1.2 Vermenigvuldiging van fungi
Ingedeeld op manier waarop geslachtelijke voortplanting plaatsvindt
o Ascomyceten
o Basidiomyceten
o Zygomyceten
o Fungi imperfecti: Geslachtelijke voortplanting niet gekend
Seksuele voorplanting Aseksuele voorplanting
Haploïde cel dringt een andere cel binnen
Geproduceerd door 1 fungus
De kernen smelten samen: Diploïde zygote
Door mitose
Meiose: Ontstaan van haploïde kernen
Geen fusie van kernen
= Seksuele sporen
Conidiosporen
Ascosporen
Sporangiosporen
Basidiosporen
Blastosporen (knopvorming)
Zygosporen
Arthrosporen
1.3 Klinisch belang van mycosen
Dagelijkse blootstelling: Inhalatie of direct contact
Mycose hangt af van de afweer van de gastheer ene het inoculum (hoeveelheid)
Bij diepe systemische mycose is er een agressieve behandeling vereist met toxische GM
Enkel de huidmycose zijn besmettelijk van mens tot mens
Pagina 1 van 16
,1.4 Diagnostiek
a) Direct microscopisch onderzoek
Huidmycose
Oppervlakkige mycose (tinea): Afname van huidschilfers, haren, etters of laesievocht
Nat preparaat met 10 % KOH of lactofenolblauw kleuring of calcofluor kleuring
De calcofluor kleuring wordt vaak in combinatie met de KOH-kleuring gedaan
Nat preparaat onder UV-microscoop: Fungale elementen fluoresceren appelgroen
Vermoeden van candida: Gramkleuring
Urineweginfectie
Verse urine onderzoeken (maximaal 2u bewaren bij 4°C)
Urinesediment controleren op gistcellen en (pseudo)hyfen
Uitstrijkpreparaat met KOH
Soms kleurt men deze ook met PAS of gramkleuring
Luchtweginfectie
Sputum, BAL-vocht of keelswabs onderzoeken bij vermoeden van diepe mycose
Vaak door inhalatie van sporen of hyfefragmenten
Nat preparaat in KOH en een uitstrijkpreparaat met gramkleuring of PAS
Sepsis
Veneus bloed afname gevolgd door een uitstrijkje gekleurd met Giemsa, PAS of gramkleuring
De rest van het bloedstaal wordt gekweekt
Meningitis
5 ml cerebrospinaal vocht en meteen onderzocht (uitzonderlijk: Staal bewaren op KT)
Voor de analyse moet het staal worden gecentrifugeerd
Nat preparaat maken van het sediment met Indische inkt
Supernatans gebruiken om cryptococcus-antigenen aan te tonen
b) Kweekmethoden
Macroscopisch uitzicht van de fungi op de voedingsbodem geeft informatie
Gevolgd door een microscopisch onderzoek
Huidmycose
Microscopisch onderzoek en daarnaast een kweek inzetten
Bij vermoeden van dermatofyt zal met 2 verschillende bodems inzetten
o Cycloheximide
o Chlooramfenicol en gentamycine
Incubatie voor 4 weken bij 26 °C
Bij vermoeden van candida enting op sabouraud met chlooramfenicol en gentamycine
Microscopisch onderzoek: Gramkleuring
Visceraal orgaan
Weefsel vochtig houden in fysiologisch water of een BHI-broth (in steriel recipiënt)
Biopt in kleine deeltjes snijden of verbrijzelen met een stamper
Bij vermoeden van zygomycose moet men het intact biopt op de bodem aanbrengen
Kweek op sabouraud dextrose met chlooramfenicol en gentamycine in duplo
1 bodem bij 26 °C en 1 bodem bij 35°C
Soms ook BHI-plaat met 5 % schapenbloed bij 35 °C voor 4 weken
2de portie weefsel in formaline bewaren en afleveren aan histopathologie
Pagina 2 van 16
, Urineweginfectie
Urinesediment op sabouraud met gentamycine en chlooramfenicol in duplo
Luchtweginfectie
Sputum of balvocht enten op sabouraud dextrose met gentamycine en chlooramfenicol
In duplo: 26 °C en 35°C voor 4 weken
BHI-plaat met 5 % schapenbloed bij 35 °C
Sepsis
Enten op sabouraud dextrose met gentamycine en chlooramfenicol
In duplo: 26 °C en 35°C voor 4 weken
BHI-plaat met 5 % schapenbloed bij 35 °C
o Direct cultuurmedium
Buffy-coat bereiding via centrifugatie van volbloed
Inoculum van buffy-coat verspreiden over oppervlakte van agar (30 °C incuberen)
o Bifasische cultuurfles
BHI-agar slant en een BHI-broth met minimaal 5 ml bloed
Fles is aeroob geïncubeerd bij 30°C
Dagelijks omgezwenkt: Broth kan over agar vloeien
Controle op fungi door gramkleuring want fungi vertroebelt niet sterk (geen visuele controle)
o Membraanfiltratie
Bloedstaal aanconcentreren door het te behandelen met Triton-X en natriumcarbonaat
Hierdoor lyseren de rode bloedcellen
Vacuümfiltatie doorheen een membraan waarna deze wordt aangebracht op kweekmedium
o Lyse centrifugatie isolatie systeem
Tube met bepaalde antibiotica en een component die WBC, RBC en plasmafactor inactiveert
De gelyseerde cellen stellen de aanwezig micro-organismen vrij
Centrifugatie waarna deze wordt geïnoculeerd op een gepast bodem
c) Biomedische identificatie
Gisten kunnen biochemisch geïdentificeerd worden na een kweek
Chromogene media of commercieel systeem d.m.v. vergisting van suikers
MALDI-TOF: Maar niet alle filamenteuze fungi aanwezig in databank
d) Histopathologisch onderzoek
Afname van een biopt en portie weefsel in formaline bewaren voor histopathologie
Coupes kleuren met hematoxyline-eosine, GMS of PAS-kleuring
o PAS: Periodic acid-schiff: Glycogeen aantonen: Fungi kleuren magenta
o GMS: Grocott’s methanamine Silver kleuring: Fungi kleuren zwart
e) Directe fluorescente assay
Preparaat behandelen met fluorescente antistoffen
f) Serologie
Fungi bezitten weinig antigenen
Sommige diepe mycosen: Specifieke enzym-Immuno-assays
Pagina 3 van 16
Hoofdstuk 1: Inleiding
1.1 Algemene eigenschappen van fungi
Fungi zijn eukaryoten die geen chlorofyl bezetten in hun cellen
Celwand bestaat uit chitine, hemicellulose, eiwitten en lipiden
Celmembraan bestaat uit ergosterol
Vermenigvuldiging: Vruchtlichaam, schimmeldraad of op een cel
Fungi zijn heterotroof: Gebruiken organische stoffen van anderen voor eigen bouw
o Saprofytisch: Leven op dood organische materiaal
o Parasitait: Dringen levende organismen binnen ten koste van de gastheer
o Symbiose: Sommige leven op gastheer zonder elkaar schade toe te brengen
Eencellig (gisten) en meercellig (schimmels)
Dimorfe fungi kunnen zowel gistvorm (37 °C) als schimmelvorm aannemen (25 °C)
Schimmels
Opgebouwd uit hyfen die samen een thallus vormen (= mycelium)
De structuur hiervan is coïnocytisch of apocytisch
Vegetatief mycelium (zonder vruchtlichaam) en reproductief mycelium (met vruchtlichaam)
1.2 Vermenigvuldiging van fungi
Ingedeeld op manier waarop geslachtelijke voortplanting plaatsvindt
o Ascomyceten
o Basidiomyceten
o Zygomyceten
o Fungi imperfecti: Geslachtelijke voortplanting niet gekend
Seksuele voorplanting Aseksuele voorplanting
Haploïde cel dringt een andere cel binnen
Geproduceerd door 1 fungus
De kernen smelten samen: Diploïde zygote
Door mitose
Meiose: Ontstaan van haploïde kernen
Geen fusie van kernen
= Seksuele sporen
Conidiosporen
Ascosporen
Sporangiosporen
Basidiosporen
Blastosporen (knopvorming)
Zygosporen
Arthrosporen
1.3 Klinisch belang van mycosen
Dagelijkse blootstelling: Inhalatie of direct contact
Mycose hangt af van de afweer van de gastheer ene het inoculum (hoeveelheid)
Bij diepe systemische mycose is er een agressieve behandeling vereist met toxische GM
Enkel de huidmycose zijn besmettelijk van mens tot mens
Pagina 1 van 16
,1.4 Diagnostiek
a) Direct microscopisch onderzoek
Huidmycose
Oppervlakkige mycose (tinea): Afname van huidschilfers, haren, etters of laesievocht
Nat preparaat met 10 % KOH of lactofenolblauw kleuring of calcofluor kleuring
De calcofluor kleuring wordt vaak in combinatie met de KOH-kleuring gedaan
Nat preparaat onder UV-microscoop: Fungale elementen fluoresceren appelgroen
Vermoeden van candida: Gramkleuring
Urineweginfectie
Verse urine onderzoeken (maximaal 2u bewaren bij 4°C)
Urinesediment controleren op gistcellen en (pseudo)hyfen
Uitstrijkpreparaat met KOH
Soms kleurt men deze ook met PAS of gramkleuring
Luchtweginfectie
Sputum, BAL-vocht of keelswabs onderzoeken bij vermoeden van diepe mycose
Vaak door inhalatie van sporen of hyfefragmenten
Nat preparaat in KOH en een uitstrijkpreparaat met gramkleuring of PAS
Sepsis
Veneus bloed afname gevolgd door een uitstrijkje gekleurd met Giemsa, PAS of gramkleuring
De rest van het bloedstaal wordt gekweekt
Meningitis
5 ml cerebrospinaal vocht en meteen onderzocht (uitzonderlijk: Staal bewaren op KT)
Voor de analyse moet het staal worden gecentrifugeerd
Nat preparaat maken van het sediment met Indische inkt
Supernatans gebruiken om cryptococcus-antigenen aan te tonen
b) Kweekmethoden
Macroscopisch uitzicht van de fungi op de voedingsbodem geeft informatie
Gevolgd door een microscopisch onderzoek
Huidmycose
Microscopisch onderzoek en daarnaast een kweek inzetten
Bij vermoeden van dermatofyt zal met 2 verschillende bodems inzetten
o Cycloheximide
o Chlooramfenicol en gentamycine
Incubatie voor 4 weken bij 26 °C
Bij vermoeden van candida enting op sabouraud met chlooramfenicol en gentamycine
Microscopisch onderzoek: Gramkleuring
Visceraal orgaan
Weefsel vochtig houden in fysiologisch water of een BHI-broth (in steriel recipiënt)
Biopt in kleine deeltjes snijden of verbrijzelen met een stamper
Bij vermoeden van zygomycose moet men het intact biopt op de bodem aanbrengen
Kweek op sabouraud dextrose met chlooramfenicol en gentamycine in duplo
1 bodem bij 26 °C en 1 bodem bij 35°C
Soms ook BHI-plaat met 5 % schapenbloed bij 35 °C voor 4 weken
2de portie weefsel in formaline bewaren en afleveren aan histopathologie
Pagina 2 van 16
, Urineweginfectie
Urinesediment op sabouraud met gentamycine en chlooramfenicol in duplo
Luchtweginfectie
Sputum of balvocht enten op sabouraud dextrose met gentamycine en chlooramfenicol
In duplo: 26 °C en 35°C voor 4 weken
BHI-plaat met 5 % schapenbloed bij 35 °C
Sepsis
Enten op sabouraud dextrose met gentamycine en chlooramfenicol
In duplo: 26 °C en 35°C voor 4 weken
BHI-plaat met 5 % schapenbloed bij 35 °C
o Direct cultuurmedium
Buffy-coat bereiding via centrifugatie van volbloed
Inoculum van buffy-coat verspreiden over oppervlakte van agar (30 °C incuberen)
o Bifasische cultuurfles
BHI-agar slant en een BHI-broth met minimaal 5 ml bloed
Fles is aeroob geïncubeerd bij 30°C
Dagelijks omgezwenkt: Broth kan over agar vloeien
Controle op fungi door gramkleuring want fungi vertroebelt niet sterk (geen visuele controle)
o Membraanfiltratie
Bloedstaal aanconcentreren door het te behandelen met Triton-X en natriumcarbonaat
Hierdoor lyseren de rode bloedcellen
Vacuümfiltatie doorheen een membraan waarna deze wordt aangebracht op kweekmedium
o Lyse centrifugatie isolatie systeem
Tube met bepaalde antibiotica en een component die WBC, RBC en plasmafactor inactiveert
De gelyseerde cellen stellen de aanwezig micro-organismen vrij
Centrifugatie waarna deze wordt geïnoculeerd op een gepast bodem
c) Biomedische identificatie
Gisten kunnen biochemisch geïdentificeerd worden na een kweek
Chromogene media of commercieel systeem d.m.v. vergisting van suikers
MALDI-TOF: Maar niet alle filamenteuze fungi aanwezig in databank
d) Histopathologisch onderzoek
Afname van een biopt en portie weefsel in formaline bewaren voor histopathologie
Coupes kleuren met hematoxyline-eosine, GMS of PAS-kleuring
o PAS: Periodic acid-schiff: Glycogeen aantonen: Fungi kleuren magenta
o GMS: Grocott’s methanamine Silver kleuring: Fungi kleuren zwart
e) Directe fluorescente assay
Preparaat behandelen met fluorescente antistoffen
f) Serologie
Fungi bezitten weinig antigenen
Sommige diepe mycosen: Specifieke enzym-Immuno-assays
Pagina 3 van 16
