HC IPR Arbeidsrecht
Hoorcollege 1: Algemeen kader en context van IPR Arbeidsrecht
Jurisprudentie
- HvJ EU 15 juli 2021 (Gruber Logistics), C-152/20 en C-218/20
Studiestof
- Enkel de literatuur die op canvas wordt geplaatst
- Rome I Verordening
- Brussel Ibis Verordening
- Jurisprudentie in rechtspraakbundel
Agenda voor vandaag
- Organisatorische aspecten
- Context: EU vrij verkeer van (gedetacheerde) werknemers
- Algemeen kader: verwijzingsregels voor toepasselijk arbeidsrecht (+
eventueel bevoegde rechter)
1. Context
De EU & transnationale arbeidsmobiliteit
- IPR arbeidsrecht in het kader van werknemers die zich binnen de EU
verplaatsen
Het instrument waarna we gaan kijken is onderdeel geworden van het
EU-recht
De meeste werknemers die onder het iPR instrument vallen, zijn in
Europa actief
- EU labour authority (rechter plaatje): recent inwerking getreden
Deze ontwikkeling geeft aan dat er veel aan de gang is op het gebied
van IPR Arbeidsrecht
- Elke dag gaan er 1,4 miljoen Europeanen over de grenzen heen om daar te
gaan werken (bv. NL werkt in België)
Tentamen
- Welke regels zijn van toepassing op bv. een AOK?
- Praktijk: er is een groot probleem met naleving en handhaving op het
gebied van IPR arbeidsrecht dit moet je weten
1
, 3 toegangspoorten voor vrije intra-EU arbeidsmobiliteit
- In Europa hebben we het vrij verkeer van goederen, vestiging
(onderneming/zelfstandige), werknemers en dienstverlening (gaat om
tijdelijke verplaatsing).
Het idee van al deze vrijheden is gelijkheid (gelijke behandeling)
- Je moet de nationaliteit van een van de EU-lidstaten hebben, wil je
aanspraak kunnen maken op deze vrijheden
- Als je enkel tijdelijk over de grens gaat, om een dienst te verlenen, dan is
het raar om meteen onder een ander rechtsstelsel te vallen = vrijheid van
dienstverlenings
Vormen van intra-EU werknemersmobiliteit
Artikel 45 VWEU: dit artikel hoort bij vrij verkeer van werknemers
- ‘Permanente’ migrant
Permanent is nooit echt zeker, niemand weet zeker of je daar voor altijd
blijft wonen (vandaar tussen aanhalingstekens)
Er was vroeger geen flexibele arbeidsmarkt, migreren was vroeger
ingrijpender, er was een kostwinnersidee (vrouwelijke partner volgt
werkende man) in die tijd is de vrijheid van het arbeidsverkeer
begonnen
Deze klassieke vorm van migratie neemt nu af
Nu meer sprake van ‘vluchtigere’ migratie
Deze traditionele manier van migratie duidt op de ‘koninklijke route’
Lex loci laboris: als je in een ander land gaat werken, geldt het recht in
dat land (erg simpel). Dat leidt tot gelijke behandeling.
Als je verhuist verplaats je van het ene naar het andere rechtstelsel
- Seizoensarbeider
Vroeger voornamelijk mensen uit Italië naar NL, Duitsland, etc. (in de
zomer om bv. asperges te plukken)
Dit is een stabiele vorm van arbeidsmobiliteit dit blijft altijd een
beetje hetzelfde
Neemt een klein beetje toe door de digitalisering
- Grensarbeider
2
, - Werknemer gelijktijdig werkzaam in meerdere lidstaten
Bv. een handelsvertegenwoordiger (iemand promoot een bepaald
product van zijn werkgever), die de hele Benelux afgaat
Artikel 56 VWEU: vrijheid van dienstverlening
- Detachering van werknemer in kader van aangenomen opdracht
dienstverlener
Het is je werkgever die een dienst aanneemt in een ander land, het zijn
dan de werknemers van die werkgever die die dienst in dat andere land
gaan uitvoeren.
Bv. in de bouw neemt een werkgever een bouwproject aan in Turnhout
(België)
Dit heeft niet enkel gevolgen voor de onderneming, maar ook voor de
werknemers die in België tijdelijk gaan werken
- ‘Gedetacheerde’ uitzendkracht
Je kan bv. ook in NL een uitzendbureau hebben, waarbij je de
uitzendkrachten uitzend naar het buitenland
- Werknemer uitgeleend in intra-concern verband
Traditioneel: grote multinationals (vaak werd je daarbij niet in de EU
uitgezonden), vaak met goede arbeidsvoorwaarden
Modern: vaak binnen de EU + gedemocratiseerd (kleine ondernemers
die concurreren op arbeidskosten (niet zozeer op kennis), ook die
hebben tegenwoordig een soort concern)
Intra-concern verband: moederbedrijf in Tilburg, met
dochterondernemingen in bv. Polen en België je detacheert dan je
werknemers naar die andere landen
Rechten bij gebruik van vrij verkeer werknemers
- Afschaffing van elke discriminatie
Bv. Belgische werknemers hebben voordelen die een Nederlander die
bij hetzelfde Belgische bedrijf werkt niet. Dat is discriminatie
Dit is een heel ruim begrip!
- ‘Ongeacht aard en ernst’ o.g.v. nationaliteit tussen de werknemers der
lidstaten, wat betreft werkgelegenheid, beloning en overige
arbeidsvoorwaarden
Art. 45 lid 2 VWEU/ art. 7 Vo. 492/2011
Contrast – schijf van 5:
- 1. Arbeidsrecht hier gaan wij naar kijken
- 2. Pensioenrecht
- 3. Belastingrecht
- 4. Socialezekerheidsrecht
- 5. Migratie- en verblijfsrecht
Alle lidstaten hebben hun eigen nationale recht o.g.v. van bovenstaande 5
rechtsgebieden. Dit kan er soms toe leiden tot het botst tussen verschillende
rechtsstelsels
Ook al mag er niet gediscrimineerd worden, moet je wel gaan kijken wat
bv. gunstiger is in NL of in België
Vrij verkeer & gelijke behandeling maar… hoe te verenigen met 27 +
nationale rechtsstelsels?
- Sociale zekerheid: Vo. 883/2004 en Vo. 987/2009
- Arbeidsrecht: (‘Rome I’) Vo. 593/2008 en (‘Brussel I bis’) Vo 1215/2012) en
Detacheringsrichtlijn (RI. 96/71 en RI 2018/957)
3
, - Belastingrecht: OESO-modelVo. bilaterale verdragen
2. Algemeen kader: Toepasselijk recht & bevoegde rechter
Europeanisering van het IPR qua verwijzingsregels toepasselijk recht:
- Voor toepasselijk recht was voor 1980, hadden alle EU-lidstaten hun eigen
regels wat betreft het IPR-recht. Soms waren die aanknopingspunten niet
goed op elkaar afgestemd.
- Sinds we de Rome I Conventie kregen, vanaf 1991 in alle landen
geratificeerd toen alle aanknopingspunten in alle EU-lidstaten op elkaar
afgestemd.
- HvJ EU: uitleg krijgen over hoe de Rome I Conventie moest worden
toegepast
Pas sinds 2004 kreeg het HvJ EU hierover bevoegdheid
- Vanaf 2009 krijgen we de Rome I Verordening vanaf dit moment is het
min of meer geharmoniseerd
Verordening is echt onderdeel van het EU-recht = beter
Een conventie staat officieel los van het EU-recht
- De Rome I Conventie (EVO Verdrag) ging vooraf aan de Rome I Verordening
= Dit moeten we weten! Bv. herkennen in jurisprudentie
- Vanaf nu gaan we enkel kijken naar de Rome I Verordening
Verordening Rome I: toepasselijk recht
Rome I Verordening van toepassing als:
- Er sprake is van een internationale AOK (art. 1 lid 1), en;
Verdrag is van toepassing op bijna alle overeenkomsten
Internationaal: Er zijn bv. meerdere landen waar het werk verricht wordt
Als niet duidelijk is dat de AOK niet helemaal binnen 1 land valt
Werknemer heeft een andere nationaliteit of heeft zijn woonplaats in
een ander land
Er is sprake van een grensoverschrijdend aspect
4
Hoorcollege 1: Algemeen kader en context van IPR Arbeidsrecht
Jurisprudentie
- HvJ EU 15 juli 2021 (Gruber Logistics), C-152/20 en C-218/20
Studiestof
- Enkel de literatuur die op canvas wordt geplaatst
- Rome I Verordening
- Brussel Ibis Verordening
- Jurisprudentie in rechtspraakbundel
Agenda voor vandaag
- Organisatorische aspecten
- Context: EU vrij verkeer van (gedetacheerde) werknemers
- Algemeen kader: verwijzingsregels voor toepasselijk arbeidsrecht (+
eventueel bevoegde rechter)
1. Context
De EU & transnationale arbeidsmobiliteit
- IPR arbeidsrecht in het kader van werknemers die zich binnen de EU
verplaatsen
Het instrument waarna we gaan kijken is onderdeel geworden van het
EU-recht
De meeste werknemers die onder het iPR instrument vallen, zijn in
Europa actief
- EU labour authority (rechter plaatje): recent inwerking getreden
Deze ontwikkeling geeft aan dat er veel aan de gang is op het gebied
van IPR Arbeidsrecht
- Elke dag gaan er 1,4 miljoen Europeanen over de grenzen heen om daar te
gaan werken (bv. NL werkt in België)
Tentamen
- Welke regels zijn van toepassing op bv. een AOK?
- Praktijk: er is een groot probleem met naleving en handhaving op het
gebied van IPR arbeidsrecht dit moet je weten
1
, 3 toegangspoorten voor vrije intra-EU arbeidsmobiliteit
- In Europa hebben we het vrij verkeer van goederen, vestiging
(onderneming/zelfstandige), werknemers en dienstverlening (gaat om
tijdelijke verplaatsing).
Het idee van al deze vrijheden is gelijkheid (gelijke behandeling)
- Je moet de nationaliteit van een van de EU-lidstaten hebben, wil je
aanspraak kunnen maken op deze vrijheden
- Als je enkel tijdelijk over de grens gaat, om een dienst te verlenen, dan is
het raar om meteen onder een ander rechtsstelsel te vallen = vrijheid van
dienstverlenings
Vormen van intra-EU werknemersmobiliteit
Artikel 45 VWEU: dit artikel hoort bij vrij verkeer van werknemers
- ‘Permanente’ migrant
Permanent is nooit echt zeker, niemand weet zeker of je daar voor altijd
blijft wonen (vandaar tussen aanhalingstekens)
Er was vroeger geen flexibele arbeidsmarkt, migreren was vroeger
ingrijpender, er was een kostwinnersidee (vrouwelijke partner volgt
werkende man) in die tijd is de vrijheid van het arbeidsverkeer
begonnen
Deze klassieke vorm van migratie neemt nu af
Nu meer sprake van ‘vluchtigere’ migratie
Deze traditionele manier van migratie duidt op de ‘koninklijke route’
Lex loci laboris: als je in een ander land gaat werken, geldt het recht in
dat land (erg simpel). Dat leidt tot gelijke behandeling.
Als je verhuist verplaats je van het ene naar het andere rechtstelsel
- Seizoensarbeider
Vroeger voornamelijk mensen uit Italië naar NL, Duitsland, etc. (in de
zomer om bv. asperges te plukken)
Dit is een stabiele vorm van arbeidsmobiliteit dit blijft altijd een
beetje hetzelfde
Neemt een klein beetje toe door de digitalisering
- Grensarbeider
2
, - Werknemer gelijktijdig werkzaam in meerdere lidstaten
Bv. een handelsvertegenwoordiger (iemand promoot een bepaald
product van zijn werkgever), die de hele Benelux afgaat
Artikel 56 VWEU: vrijheid van dienstverlening
- Detachering van werknemer in kader van aangenomen opdracht
dienstverlener
Het is je werkgever die een dienst aanneemt in een ander land, het zijn
dan de werknemers van die werkgever die die dienst in dat andere land
gaan uitvoeren.
Bv. in de bouw neemt een werkgever een bouwproject aan in Turnhout
(België)
Dit heeft niet enkel gevolgen voor de onderneming, maar ook voor de
werknemers die in België tijdelijk gaan werken
- ‘Gedetacheerde’ uitzendkracht
Je kan bv. ook in NL een uitzendbureau hebben, waarbij je de
uitzendkrachten uitzend naar het buitenland
- Werknemer uitgeleend in intra-concern verband
Traditioneel: grote multinationals (vaak werd je daarbij niet in de EU
uitgezonden), vaak met goede arbeidsvoorwaarden
Modern: vaak binnen de EU + gedemocratiseerd (kleine ondernemers
die concurreren op arbeidskosten (niet zozeer op kennis), ook die
hebben tegenwoordig een soort concern)
Intra-concern verband: moederbedrijf in Tilburg, met
dochterondernemingen in bv. Polen en België je detacheert dan je
werknemers naar die andere landen
Rechten bij gebruik van vrij verkeer werknemers
- Afschaffing van elke discriminatie
Bv. Belgische werknemers hebben voordelen die een Nederlander die
bij hetzelfde Belgische bedrijf werkt niet. Dat is discriminatie
Dit is een heel ruim begrip!
- ‘Ongeacht aard en ernst’ o.g.v. nationaliteit tussen de werknemers der
lidstaten, wat betreft werkgelegenheid, beloning en overige
arbeidsvoorwaarden
Art. 45 lid 2 VWEU/ art. 7 Vo. 492/2011
Contrast – schijf van 5:
- 1. Arbeidsrecht hier gaan wij naar kijken
- 2. Pensioenrecht
- 3. Belastingrecht
- 4. Socialezekerheidsrecht
- 5. Migratie- en verblijfsrecht
Alle lidstaten hebben hun eigen nationale recht o.g.v. van bovenstaande 5
rechtsgebieden. Dit kan er soms toe leiden tot het botst tussen verschillende
rechtsstelsels
Ook al mag er niet gediscrimineerd worden, moet je wel gaan kijken wat
bv. gunstiger is in NL of in België
Vrij verkeer & gelijke behandeling maar… hoe te verenigen met 27 +
nationale rechtsstelsels?
- Sociale zekerheid: Vo. 883/2004 en Vo. 987/2009
- Arbeidsrecht: (‘Rome I’) Vo. 593/2008 en (‘Brussel I bis’) Vo 1215/2012) en
Detacheringsrichtlijn (RI. 96/71 en RI 2018/957)
3
, - Belastingrecht: OESO-modelVo. bilaterale verdragen
2. Algemeen kader: Toepasselijk recht & bevoegde rechter
Europeanisering van het IPR qua verwijzingsregels toepasselijk recht:
- Voor toepasselijk recht was voor 1980, hadden alle EU-lidstaten hun eigen
regels wat betreft het IPR-recht. Soms waren die aanknopingspunten niet
goed op elkaar afgestemd.
- Sinds we de Rome I Conventie kregen, vanaf 1991 in alle landen
geratificeerd toen alle aanknopingspunten in alle EU-lidstaten op elkaar
afgestemd.
- HvJ EU: uitleg krijgen over hoe de Rome I Conventie moest worden
toegepast
Pas sinds 2004 kreeg het HvJ EU hierover bevoegdheid
- Vanaf 2009 krijgen we de Rome I Verordening vanaf dit moment is het
min of meer geharmoniseerd
Verordening is echt onderdeel van het EU-recht = beter
Een conventie staat officieel los van het EU-recht
- De Rome I Conventie (EVO Verdrag) ging vooraf aan de Rome I Verordening
= Dit moeten we weten! Bv. herkennen in jurisprudentie
- Vanaf nu gaan we enkel kijken naar de Rome I Verordening
Verordening Rome I: toepasselijk recht
Rome I Verordening van toepassing als:
- Er sprake is van een internationale AOK (art. 1 lid 1), en;
Verdrag is van toepassing op bijna alle overeenkomsten
Internationaal: Er zijn bv. meerdere landen waar het werk verricht wordt
Als niet duidelijk is dat de AOK niet helemaal binnen 1 land valt
Werknemer heeft een andere nationaliteit of heeft zijn woonplaats in
een ander land
Er is sprake van een grensoverschrijdend aspect
4
