Biologie 6 vwo samenvatting
Hoofdstuk 21 - Afweer
Paragraaf 21.1 - Geen indringers
Opperhuid Fysieke barrière → mechanische afweer tegen
(Dekweefsel) ziekteverwekkers en gevaarlijke stoffen
Beschermen het inwendige milieu tegen schadelijke
invloeden van uitwendige milieu
Kiemlaag Slijmlaag → Buitenste laag opperhuid met levende cellen
Hoornlaag Buitenste laag opperhuid → bestaat uit dode/verdroogde
cellen van kiemlaag
Basale Hieruit groeit de afslijtende opperhuid aan
cellenlaag
Lederhuid Bindweefsel dat bestaat uit elastische vezels, die de huid
soepel maken en veel zintuigen bevatten
Onderhuids Warmte-isolatie
vetweefsel
Te lang in de zon??? => gevaarlijk:
● Melanocyten (pigmentvormende cellen in de basale cellenlaag) hebben lange
uitlopers met korrels melanine (pigment)
Melanine hoopt zich op om de kernen van Melanine hoopt zich NIET op om de kernen
naburige cellen en beschermt zo het DNA van naburige cellen en beschermt zo dus
niet het DNA
,Veredelen = een methode waarbij de boer of tuinder planten uit een groep selecteert die
voor een boer of tuinder de gewenste eigenschappen hebben
Waarom hebben we afweer?? → Verdediging tegen indringers van buitenaf en tegen
veranderende cellen binnenin
Vocht Barrières
Het slijmvlies De organen die zich in het uitwendige milieu bevinden zijn aan
de binnenkant bedekt met een speciale cellaag => het slijmvlies
Hierin scheiden slijmbekercellen slijm af dat bacteriedodende
stoffen bevat
Trilharen Voeren het vervuilde slijm richting de keelholte af door
gecoördineerde bewegingen
Biochemische barrière Overleven de meeste bacteriën niet
van de maag
Typen afweer:
Mechanische afweer Fysieke aanpassingen zorgen ervoor dat indringers buiten
worden gehouden
Chemische afweer Stoffen worden gebruikt om indringers buiten te houden
Plantencellen herkennen schadelijke schimmels en bacteriën via
receptoren op de celmembranen → leidt tot maatregelen
waardoor het binnenkomen van bacteriën verhindert wordt
Chemische afweer tegen bacteriën en schimmels
H2O2 Celwand verdikt
NO Komt vrij als de cel beschadigd is
→ NO is dodelijk voor de ziekteverwekkers, maar
ook voor de plantencel zelf
→ Aangetaste bladeren sterven af, maar de
plant overleeft de aanval
Planten gebruiken verschillende strategieën om zichzelf te beschermen tegen herbivoren,
afhankelijk van:
● De grootte van deze herbivoren
● Het type van deze herbivoren
● Deze beschermingsmechanismen die zijn geëvolueerd door natuurlijke selectie
, Symbiose is een andere manier van afweer → hulp van andere organismen
Symbiose → LANGDURIGE relaties tussen organismen van VERSCHILLENDE soorten
Gastheer Gast
Mutualisme Voordeel Voordeel
Commensalisme - Voordeel
Parasitisme Nadeel Voordeel
Vindt er toch vraat plaats?? → bijna alle planten scheiden stoffen af
Veel geurstoffen werken als een signaal voor andere planten → Die stoffen bereiken via de
lucht andere planten → Vluchtige stoffen fungeren als waarschuwingssignalen
Doordat de aangevreten plant de hulp krijgt van de natuurlijke predatoren van zijn belager
heeft hij meer kans om te overleven
Sommige planten gaan nog een stap verder → lokstoffen:
→ De plant zet de vijanden van zijn vijand in om zichzelf te beschermen
● In kliercellen buiten de bloemen maken zij speciale nectar voor dieren die de
belagers van de planten opeten
○ Dit wordt echter pas gedaan vanaf het moment dat ze beschadigd zijn
Paragraaf 21.2 - Niet-specifieke afweer
Schadelijke organismen bij mensen: Virussen, bacteriën, schimmels en wormen
→ Deze organismen komen binnen via:
● Spijsverteringsstelsel
● Luchtwegen
● Uitscheidingsstelsel
● Beschadigingen in de huid
→ Deze schadelijke organismen worden vervoerd via:
● Het interne milieu
○ Het bloedvatenstelsel
○ Het lymfevatenstelsel
Hoofdstuk 21 - Afweer
Paragraaf 21.1 - Geen indringers
Opperhuid Fysieke barrière → mechanische afweer tegen
(Dekweefsel) ziekteverwekkers en gevaarlijke stoffen
Beschermen het inwendige milieu tegen schadelijke
invloeden van uitwendige milieu
Kiemlaag Slijmlaag → Buitenste laag opperhuid met levende cellen
Hoornlaag Buitenste laag opperhuid → bestaat uit dode/verdroogde
cellen van kiemlaag
Basale Hieruit groeit de afslijtende opperhuid aan
cellenlaag
Lederhuid Bindweefsel dat bestaat uit elastische vezels, die de huid
soepel maken en veel zintuigen bevatten
Onderhuids Warmte-isolatie
vetweefsel
Te lang in de zon??? => gevaarlijk:
● Melanocyten (pigmentvormende cellen in de basale cellenlaag) hebben lange
uitlopers met korrels melanine (pigment)
Melanine hoopt zich op om de kernen van Melanine hoopt zich NIET op om de kernen
naburige cellen en beschermt zo het DNA van naburige cellen en beschermt zo dus
niet het DNA
,Veredelen = een methode waarbij de boer of tuinder planten uit een groep selecteert die
voor een boer of tuinder de gewenste eigenschappen hebben
Waarom hebben we afweer?? → Verdediging tegen indringers van buitenaf en tegen
veranderende cellen binnenin
Vocht Barrières
Het slijmvlies De organen die zich in het uitwendige milieu bevinden zijn aan
de binnenkant bedekt met een speciale cellaag => het slijmvlies
Hierin scheiden slijmbekercellen slijm af dat bacteriedodende
stoffen bevat
Trilharen Voeren het vervuilde slijm richting de keelholte af door
gecoördineerde bewegingen
Biochemische barrière Overleven de meeste bacteriën niet
van de maag
Typen afweer:
Mechanische afweer Fysieke aanpassingen zorgen ervoor dat indringers buiten
worden gehouden
Chemische afweer Stoffen worden gebruikt om indringers buiten te houden
Plantencellen herkennen schadelijke schimmels en bacteriën via
receptoren op de celmembranen → leidt tot maatregelen
waardoor het binnenkomen van bacteriën verhindert wordt
Chemische afweer tegen bacteriën en schimmels
H2O2 Celwand verdikt
NO Komt vrij als de cel beschadigd is
→ NO is dodelijk voor de ziekteverwekkers, maar
ook voor de plantencel zelf
→ Aangetaste bladeren sterven af, maar de
plant overleeft de aanval
Planten gebruiken verschillende strategieën om zichzelf te beschermen tegen herbivoren,
afhankelijk van:
● De grootte van deze herbivoren
● Het type van deze herbivoren
● Deze beschermingsmechanismen die zijn geëvolueerd door natuurlijke selectie
, Symbiose is een andere manier van afweer → hulp van andere organismen
Symbiose → LANGDURIGE relaties tussen organismen van VERSCHILLENDE soorten
Gastheer Gast
Mutualisme Voordeel Voordeel
Commensalisme - Voordeel
Parasitisme Nadeel Voordeel
Vindt er toch vraat plaats?? → bijna alle planten scheiden stoffen af
Veel geurstoffen werken als een signaal voor andere planten → Die stoffen bereiken via de
lucht andere planten → Vluchtige stoffen fungeren als waarschuwingssignalen
Doordat de aangevreten plant de hulp krijgt van de natuurlijke predatoren van zijn belager
heeft hij meer kans om te overleven
Sommige planten gaan nog een stap verder → lokstoffen:
→ De plant zet de vijanden van zijn vijand in om zichzelf te beschermen
● In kliercellen buiten de bloemen maken zij speciale nectar voor dieren die de
belagers van de planten opeten
○ Dit wordt echter pas gedaan vanaf het moment dat ze beschadigd zijn
Paragraaf 21.2 - Niet-specifieke afweer
Schadelijke organismen bij mensen: Virussen, bacteriën, schimmels en wormen
→ Deze organismen komen binnen via:
● Spijsverteringsstelsel
● Luchtwegen
● Uitscheidingsstelsel
● Beschadigingen in de huid
→ Deze schadelijke organismen worden vervoerd via:
● Het interne milieu
○ Het bloedvatenstelsel
○ Het lymfevatenstelsel
