11 SCHIZOFRENIESPECTRUMSTOORNISSEN
11.1. INLEIDING
- Psychotische ervaringen zijn symptomen bij… niet een op zichzelf staande stoornis
→ … Schizofrenie of chronisch psychotisch syndroom
→ … Depressie of manie met psychotische kenmerken
→ … Psychose als reactie op drugs en medicijnen
→ … Psychose als gevolg van hersenstoornis (tumor bv)
- Schizofreniespectrum (klinisch beeld)
→ Schizofrenie met langdurige psychotische episodes
→ Ook andere psychotische beelden
→ Ook schizotypische persoonlijkheidsstoornis
- De term ‘gespleten persoonlijkheid’?
→ Geen meervoudige identiteiten/persoonlijkheid bij schizofrenie of schizofreniespectrumstoornissen
▪ Wel ontwikkeling van alters bij dissociatieve identiteitsstoornis
▪ Daar ook geen onderscheid tussen goed of slecht, het is eerder ontstaan als coping
→ Niets te maken met een goede en slechte kant
→ Maar: de term werd oorspronkelijk wel gebruikt als een splitsing in de persoonlijkheid
▪ Splitsing tussen denken/voelen en de werkelijkheid
1 . 1 S OOR TE N PS YCH OS E N
PSYCHOSEN
Functionele Organische
Niet schizofrene Psychosen als gevolg
Schizofrenie
psychosen van hersenstoornis
-
Psychosen als gevolg
Gedesorganiseerd korte psychotische
van lichamelijke
type stoornis
aandoeningen
Psychosen als gevolg
Schizofreniforme
Katatoon type van
stoornis
middelenmisbruik
Paranoïde type Waanstoornis
Subtypes schizofrenie zijn verwijderd uit DSM 5
→ Enkel katatoon type staat er nog in
→ Met de mogelijkheid om een specificatie aan de
Ongedifferentieerd Schizo - affectieve
type stoornis schizofrenie toe te voegen
Gedeelde
Resttoestand type psychotische
stoornis 1
, 2 . S CH IZ O FRE NIE
- = Chronisch, invaliderend en diepgaande aandoening
- Acute psychotische fasen: er is een breuk met de realiteit
→ Breuk werkelijkheid en denken over de werkelijkheid: wanen
→ Breuk werkelijkheid en de waarneming van de werkelijkheid: hallucinaties
→ Onlogisch denken
→ Onsamenhangende spraak
→ Bizar overkomend gedrag
- Ook heel wat tussenperiodes met mogelijke restverschijnselen
→ Symptomen zijn minder ernstig en verbinding met realiteit is opnieuw mogelijk maar restverschijnselen
komen op
▪ Moeilijk helder denken
▪ Moeilijk gelaatsuitdrukkingen aflezen en tonen
▪ Moeilijk stem interpreteren en monotoon spreken
- Prognose (het verdere verloop)
→ 1/3 redelijk tot goed functioneren na eerste psychose
→ 1/3 redelijk of wisselend functioneren
→ 1/3 blijvend sociaal en emotioneel beperkt en nood aan beschut wonen
→ Risico suïcide (opdrachthallucinaties)
▪ Voornamelijk jongere mannen met comorbiditeit (+ middelenmisbruik)
→ Belang psychose preventieteam
2 . 1 . O NTS TAAN E N VER LO O P
▪ Start meestal rond 20- 25jaar
Premorbide fase
▪ Soms plotse start, maar meestal geleidelijk
Mogelijke bepaalde ▪ Kinderen met leerstoornissen, temperamentsproblemen,…
neuropsychologische signalen
die kwetsbaarheid al aangeven
in de kinderjaren
Prodromale fase ▪ Ongewone gedachten of waarnemingen (ik zie alleen maar mensen met
rode truien)
Eerste verschijnselen van de
▪ Afnemende belangstelling van sociale activiteiten
ziekte
▪ Minder opnemen van verantwoordelijkheid
▪ Minder zorg voor lichaam en uiterlijk
▪ Onsamenhangende spraak
▪ Steeds vreemder gedrag
▪ Deze eerste milde symptomen tellen bij de 6 maanden vooraleer
schizofrenie gediagnosticeerd kan worden
Acute fase Vreemd gedrag
Patiënt is manifest psychotisch ▪ Voedsel hamsteren, vuilnis verzamelen, tegen zichzelf spreken,…
met wanen en denkstoornissen
Psychotische symptomen
▪ Wanen, hallucinaties, steeds vreemder gedrag
Restperiode ▪ Niveau van de prodromale fase
▪ Cognitieve, sociale en emotionele beperkingen (apathie, problemen helder
Patiënt functioneert weer min
denken en spreken, koesteren van ongewone ideeën (telepathie,
of meer op het niveau van de
helderziendheid,…))
prodromale fase
▪ Volledig herstel is zeldzaam, kwetsbaarheid blijft
2
11.1. INLEIDING
- Psychotische ervaringen zijn symptomen bij… niet een op zichzelf staande stoornis
→ … Schizofrenie of chronisch psychotisch syndroom
→ … Depressie of manie met psychotische kenmerken
→ … Psychose als reactie op drugs en medicijnen
→ … Psychose als gevolg van hersenstoornis (tumor bv)
- Schizofreniespectrum (klinisch beeld)
→ Schizofrenie met langdurige psychotische episodes
→ Ook andere psychotische beelden
→ Ook schizotypische persoonlijkheidsstoornis
- De term ‘gespleten persoonlijkheid’?
→ Geen meervoudige identiteiten/persoonlijkheid bij schizofrenie of schizofreniespectrumstoornissen
▪ Wel ontwikkeling van alters bij dissociatieve identiteitsstoornis
▪ Daar ook geen onderscheid tussen goed of slecht, het is eerder ontstaan als coping
→ Niets te maken met een goede en slechte kant
→ Maar: de term werd oorspronkelijk wel gebruikt als een splitsing in de persoonlijkheid
▪ Splitsing tussen denken/voelen en de werkelijkheid
1 . 1 S OOR TE N PS YCH OS E N
PSYCHOSEN
Functionele Organische
Niet schizofrene Psychosen als gevolg
Schizofrenie
psychosen van hersenstoornis
-
Psychosen als gevolg
Gedesorganiseerd korte psychotische
van lichamelijke
type stoornis
aandoeningen
Psychosen als gevolg
Schizofreniforme
Katatoon type van
stoornis
middelenmisbruik
Paranoïde type Waanstoornis
Subtypes schizofrenie zijn verwijderd uit DSM 5
→ Enkel katatoon type staat er nog in
→ Met de mogelijkheid om een specificatie aan de
Ongedifferentieerd Schizo - affectieve
type stoornis schizofrenie toe te voegen
Gedeelde
Resttoestand type psychotische
stoornis 1
, 2 . S CH IZ O FRE NIE
- = Chronisch, invaliderend en diepgaande aandoening
- Acute psychotische fasen: er is een breuk met de realiteit
→ Breuk werkelijkheid en denken over de werkelijkheid: wanen
→ Breuk werkelijkheid en de waarneming van de werkelijkheid: hallucinaties
→ Onlogisch denken
→ Onsamenhangende spraak
→ Bizar overkomend gedrag
- Ook heel wat tussenperiodes met mogelijke restverschijnselen
→ Symptomen zijn minder ernstig en verbinding met realiteit is opnieuw mogelijk maar restverschijnselen
komen op
▪ Moeilijk helder denken
▪ Moeilijk gelaatsuitdrukkingen aflezen en tonen
▪ Moeilijk stem interpreteren en monotoon spreken
- Prognose (het verdere verloop)
→ 1/3 redelijk tot goed functioneren na eerste psychose
→ 1/3 redelijk of wisselend functioneren
→ 1/3 blijvend sociaal en emotioneel beperkt en nood aan beschut wonen
→ Risico suïcide (opdrachthallucinaties)
▪ Voornamelijk jongere mannen met comorbiditeit (+ middelenmisbruik)
→ Belang psychose preventieteam
2 . 1 . O NTS TAAN E N VER LO O P
▪ Start meestal rond 20- 25jaar
Premorbide fase
▪ Soms plotse start, maar meestal geleidelijk
Mogelijke bepaalde ▪ Kinderen met leerstoornissen, temperamentsproblemen,…
neuropsychologische signalen
die kwetsbaarheid al aangeven
in de kinderjaren
Prodromale fase ▪ Ongewone gedachten of waarnemingen (ik zie alleen maar mensen met
rode truien)
Eerste verschijnselen van de
▪ Afnemende belangstelling van sociale activiteiten
ziekte
▪ Minder opnemen van verantwoordelijkheid
▪ Minder zorg voor lichaam en uiterlijk
▪ Onsamenhangende spraak
▪ Steeds vreemder gedrag
▪ Deze eerste milde symptomen tellen bij de 6 maanden vooraleer
schizofrenie gediagnosticeerd kan worden
Acute fase Vreemd gedrag
Patiënt is manifest psychotisch ▪ Voedsel hamsteren, vuilnis verzamelen, tegen zichzelf spreken,…
met wanen en denkstoornissen
Psychotische symptomen
▪ Wanen, hallucinaties, steeds vreemder gedrag
Restperiode ▪ Niveau van de prodromale fase
▪ Cognitieve, sociale en emotionele beperkingen (apathie, problemen helder
Patiënt functioneert weer min
denken en spreken, koesteren van ongewone ideeën (telepathie,
of meer op het niveau van de
helderziendheid,…))
prodromale fase
▪ Volledig herstel is zeldzaam, kwetsbaarheid blijft
2
