,Inhoudsopgave
Module: Borgen van kwaliteit en veiligheid.....................................................3
Inleiding.......................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: Probleemstelling, doelstelling en vraagstelling...........................4
1.1 probleemanalyse....................................................................................................... 5
1.2 Probleemstelling........................................................................................................ 5
1.3 Doelstelling............................................................................................................... 5
1.4 Vraagstelling............................................................................................................. 5
1.5 Definiëring van begrippen......................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Onderzoeksdesign......................................................................6
2.1 Grondvorm van het onderzoek..................................................................................7
2.2 Onderzoekspopulatie................................................................................................. 7
2.3 Dataverzameling....................................................................................................... 7
2.4 Data-analyse............................................................................................................. 8
2.5 Ethische aspecten..................................................................................................... 8
Hoofdstuk 3: resultaten..................................................................................9
3.1 Artikel 1................................................................................................................... 10
3.2 Artikel 2................................................................................................................... 10
3.3 Artikel 3................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 5: Discussie.................................................................................12
Hoofdstuk 6: Conclusie.................................................................................14
Hoofdstuk 7: Aanbeveling.............................................................................15
Hoofdstuk 8: Implementatie..........................................................................16
8.1 Plan (P).................................................................................................................... 17
8.2 Do (D)...................................................................................................................... 17
8.3 Check (C)................................................................................................................. 18
8.4 Act (A)..................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 9: Wet- en regelgeving.................................................................18
9.1 Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).................................................19
9.2 Zorgverzekeringwet (Zvw)......................................................................................19
9.3 Wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg (BIG)..................................................20
9.4 Beroepscode............................................................................................................ 20
, 9.5 Geneeskundige Behandelovereenkomst (WGBO)....................................................21
9.6 Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)..............................................21
9.7 Politiek en maatschappelijke ontwikkelingen..........................................................22
9.8 Economische en bedrijfsmatige belangen...............................................................22
Hoofdstuk 10: Vakinhoudelijke leiderschap...................................................23
Literatuurlijst............................................................................................... 24
MODULE: BORGEN VAN KWALITEIT EN VEILIGHEID
INLEIDING
, Onderzoekers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) hebben vastgesteld dat de kans om
gedurende het leven kanker te krijgen de afgelopen drie decennia aanzienlijk is toegenomen.
Momenteel is deze kans 47 procent voor vrouwen en 54 procent voor mannen. Dit betekent dat
ongeveer de helft van alle Nederlanders op een gegeven moment in hun leven de diagnose kanker zal
krijgen. De toename komt grotendeels door een hogere levensverwachting, waarbij vooral het aantal
oudere mensen met kanker is gestegen (Integraal Kankercentrum Nederland, 2023).
In Nederland ontvangen kankerpatiënten vaak meerdere infusen voor de behandeling van
chemotherapie en immunotherapie. Dit vereist herhaaldelijk aanprikken van bloedvaten, wat steeds
moeilijker kan worden en kan leiden tot ontstekingen en beschadiging van de bloedvaten door de
behandeling. Om complicaties te voorkomen, wordt vaak aanbevolen om een centraal veneuze
katheter te plaatsen, zoals een Port-A-Cath (PAC) (Kanker.nl, z.d.). Een PAC is een klein metalen
kastje dat onder de huid in het vetweefsel van de borstkas wordt geplaatst, meestal onder het rechter
sleutelbeen. Het kan daar maandenlang blijven zitten. Een PAC bestaat uit een kastje met een
zelfsluitend membraan en een slangetje, ook wel katheter genoemd. Dit slangetje wordt in een
bloedvat geplaatst. Door de huid heen kan een arts of verpleegkundige met een injectienaald door het
membraan in het kastje prikken. Op deze manier kunnen vloeistoffen, medicijnen of chemotherapie
direct in de bloedbaan worden toegediend. Ook kan er bloed worden afgenomen via de PAC, zodat
herhaaldelijk prikken in een bloedvat niet nodig is (Leids Universitair Medisch Centrum, z.d.).
Na gebruik van een PAC is het noodzakelijk om deze door te spoelen om het doorgankelijk te houden.
Zelfs wanneer de PAC niet wordt gebruikt, dient deze maandelijks te worden doorgespoeld (Radboud
universitair medisch centrum, z.d.). Op de dagbehandeling oncologie van het Martini Ziekenhuis wordt
bij het doorspoelen van een PAC, heparine gebruikt in combinatie met een zoutoplossing van
natriumchloride 0,9%, zoals vermeld in het protocol van het kwaliteitsportaal Zenya binnen de
instelling (persoonlijke communicatie, 10 mei 2024). Heparine is een antistollingsmiddel dat ervoor
zorgt dat bloed minder snel stolt (Apotheek, z.d.).
Naast dat heparine de PAC doorgankelijk houdt, kan het gebruik van heparine ook bijwerkingen
hebben voor patiënten. De belangrijkste bijwerking van heparine is namelijk het optreden van
bloedingen. Vaak is hierbij wel sprake van een onderliggende oorzaak, zoals recente operatie, trauma
of maagzweer (Farmacotherapeutisch Kompas, z.d.). Bij gebruik van heparine langer dan drie
maanden, kunnen bijwerkingen optreden zoals botontkalking. Andere mogelijke bijwerkingen zijn
allergische huidreacties, pijn, roodheid, irritatie, bloedafwijkingen en haarverlies. Bovendien kan
heparine niet samen worden gebruikt met bepaalde medicijnen, zoals pijnstillers in hogere doseringen
dan paracetamol, omdat dit het risico op bloedingen in de maag en darmen kan vergroten. Ook kan
het gebruik van bepaalde kankermedicijnen in combinatie met heparine de kans op bloedingen
vergroten (Apotheek, z.d.).
Voor deze module wordt een verbeterpunt onderzocht gericht op het verhogen van de kwaliteit en
veiligheid in de zorg, met aandacht voor het doorgankelijk houden van de PAC. Het verbeterpunt
omvat een onderzoek naar alternatieven om de PAC doorgankelijk te houden, vanwege de
bijwerkingen die patiënten kunnen ervaren bij het gebruik van heparine. Dit onderzoek zal worden
uitgevoerd via een literatuuronderzoek, waarbij er een ander alternatief wordt gezocht die heparine
kan vervangen.
HOOFDSTUK 1: PROBLEEMSTELLING, DOELSTELLING EN VRAAGSTELLING
In dit hoofdstuk wordt een grondige analyse van het probleem uitgevoerd, waarbij de
probleemanalyse, probleemstelling, doelstelling en vraagstelling van het onderzoek worden
Module: Borgen van kwaliteit en veiligheid.....................................................3
Inleiding.......................................................................................................................... 3
Hoofdstuk 1: Probleemstelling, doelstelling en vraagstelling...........................4
1.1 probleemanalyse....................................................................................................... 5
1.2 Probleemstelling........................................................................................................ 5
1.3 Doelstelling............................................................................................................... 5
1.4 Vraagstelling............................................................................................................. 5
1.5 Definiëring van begrippen......................................................................................... 6
Hoofdstuk 2: Onderzoeksdesign......................................................................6
2.1 Grondvorm van het onderzoek..................................................................................7
2.2 Onderzoekspopulatie................................................................................................. 7
2.3 Dataverzameling....................................................................................................... 7
2.4 Data-analyse............................................................................................................. 8
2.5 Ethische aspecten..................................................................................................... 8
Hoofdstuk 3: resultaten..................................................................................9
3.1 Artikel 1................................................................................................................... 10
3.2 Artikel 2................................................................................................................... 10
3.3 Artikel 3................................................................................................................... 11
Hoofdstuk 5: Discussie.................................................................................12
Hoofdstuk 6: Conclusie.................................................................................14
Hoofdstuk 7: Aanbeveling.............................................................................15
Hoofdstuk 8: Implementatie..........................................................................16
8.1 Plan (P).................................................................................................................... 17
8.2 Do (D)...................................................................................................................... 17
8.3 Check (C)................................................................................................................. 18
8.4 Act (A)..................................................................................................................... 18
Hoofdstuk 9: Wet- en regelgeving.................................................................18
9.1 Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz).................................................19
9.2 Zorgverzekeringwet (Zvw)......................................................................................19
9.3 Wet Beroepen Individuele Gezondheidszorg (BIG)..................................................20
9.4 Beroepscode............................................................................................................ 20
, 9.5 Geneeskundige Behandelovereenkomst (WGBO)....................................................21
9.6 Algemene verordening gegevensbescherming (AVG)..............................................21
9.7 Politiek en maatschappelijke ontwikkelingen..........................................................22
9.8 Economische en bedrijfsmatige belangen...............................................................22
Hoofdstuk 10: Vakinhoudelijke leiderschap...................................................23
Literatuurlijst............................................................................................... 24
MODULE: BORGEN VAN KWALITEIT EN VEILIGHEID
INLEIDING
, Onderzoekers van het Integraal Kankercentrum Nederland (IKNL) hebben vastgesteld dat de kans om
gedurende het leven kanker te krijgen de afgelopen drie decennia aanzienlijk is toegenomen.
Momenteel is deze kans 47 procent voor vrouwen en 54 procent voor mannen. Dit betekent dat
ongeveer de helft van alle Nederlanders op een gegeven moment in hun leven de diagnose kanker zal
krijgen. De toename komt grotendeels door een hogere levensverwachting, waarbij vooral het aantal
oudere mensen met kanker is gestegen (Integraal Kankercentrum Nederland, 2023).
In Nederland ontvangen kankerpatiënten vaak meerdere infusen voor de behandeling van
chemotherapie en immunotherapie. Dit vereist herhaaldelijk aanprikken van bloedvaten, wat steeds
moeilijker kan worden en kan leiden tot ontstekingen en beschadiging van de bloedvaten door de
behandeling. Om complicaties te voorkomen, wordt vaak aanbevolen om een centraal veneuze
katheter te plaatsen, zoals een Port-A-Cath (PAC) (Kanker.nl, z.d.). Een PAC is een klein metalen
kastje dat onder de huid in het vetweefsel van de borstkas wordt geplaatst, meestal onder het rechter
sleutelbeen. Het kan daar maandenlang blijven zitten. Een PAC bestaat uit een kastje met een
zelfsluitend membraan en een slangetje, ook wel katheter genoemd. Dit slangetje wordt in een
bloedvat geplaatst. Door de huid heen kan een arts of verpleegkundige met een injectienaald door het
membraan in het kastje prikken. Op deze manier kunnen vloeistoffen, medicijnen of chemotherapie
direct in de bloedbaan worden toegediend. Ook kan er bloed worden afgenomen via de PAC, zodat
herhaaldelijk prikken in een bloedvat niet nodig is (Leids Universitair Medisch Centrum, z.d.).
Na gebruik van een PAC is het noodzakelijk om deze door te spoelen om het doorgankelijk te houden.
Zelfs wanneer de PAC niet wordt gebruikt, dient deze maandelijks te worden doorgespoeld (Radboud
universitair medisch centrum, z.d.). Op de dagbehandeling oncologie van het Martini Ziekenhuis wordt
bij het doorspoelen van een PAC, heparine gebruikt in combinatie met een zoutoplossing van
natriumchloride 0,9%, zoals vermeld in het protocol van het kwaliteitsportaal Zenya binnen de
instelling (persoonlijke communicatie, 10 mei 2024). Heparine is een antistollingsmiddel dat ervoor
zorgt dat bloed minder snel stolt (Apotheek, z.d.).
Naast dat heparine de PAC doorgankelijk houdt, kan het gebruik van heparine ook bijwerkingen
hebben voor patiënten. De belangrijkste bijwerking van heparine is namelijk het optreden van
bloedingen. Vaak is hierbij wel sprake van een onderliggende oorzaak, zoals recente operatie, trauma
of maagzweer (Farmacotherapeutisch Kompas, z.d.). Bij gebruik van heparine langer dan drie
maanden, kunnen bijwerkingen optreden zoals botontkalking. Andere mogelijke bijwerkingen zijn
allergische huidreacties, pijn, roodheid, irritatie, bloedafwijkingen en haarverlies. Bovendien kan
heparine niet samen worden gebruikt met bepaalde medicijnen, zoals pijnstillers in hogere doseringen
dan paracetamol, omdat dit het risico op bloedingen in de maag en darmen kan vergroten. Ook kan
het gebruik van bepaalde kankermedicijnen in combinatie met heparine de kans op bloedingen
vergroten (Apotheek, z.d.).
Voor deze module wordt een verbeterpunt onderzocht gericht op het verhogen van de kwaliteit en
veiligheid in de zorg, met aandacht voor het doorgankelijk houden van de PAC. Het verbeterpunt
omvat een onderzoek naar alternatieven om de PAC doorgankelijk te houden, vanwege de
bijwerkingen die patiënten kunnen ervaren bij het gebruik van heparine. Dit onderzoek zal worden
uitgevoerd via een literatuuronderzoek, waarbij er een ander alternatief wordt gezocht die heparine
kan vervangen.
HOOFDSTUK 1: PROBLEEMSTELLING, DOELSTELLING EN VRAAGSTELLING
In dit hoofdstuk wordt een grondige analyse van het probleem uitgevoerd, waarbij de
probleemanalyse, probleemstelling, doelstelling en vraagstelling van het onderzoek worden
