Maatschappij, bestuur en beleid – College 1
In een democratie heeft het volk het voor het zeggen, democratie betekend heerschappij
van het volk. Het woord democratie komt van de Griekse woorden:
- Demos: Volk
- Kratos: Heerschappij Macht b
Je hebt verschillende manieren om een land aan te sturen:
1. Communisme
De bedoeling is dat er geen staat is en iedereen doet naar vermogen en neemt naar
de behoefte die, die heeft.
2. Democratie, hiervan heb je 2 soorten
- Basisdemocratie
Dit is een democratie waarbij beslissing op een zo laag mogelijk niveau worden
genomen. De burgers bepalen dus, niet de staat.
Er is dus sprake van een anarchie, dit betekend dat een samenleving leeft, zonder
een hoger bestuur. Dit komt oorspronkelijk af van het communisme.
- Representatieve democratie
Dit is een democratie waarbij de bevolking een aantal vertegenwoordigers kiest.
Hierbij heb je 2 soorten:
- Presidentiële democratie: de president is het staatshoofd en de leider van de
regering
- Parlementaire democratie: de vertegenwoordigers zitten in een parlement, de
burgers geven de macht dus weg.
3. Aristocratie
De staat wordt bestuurd door de besten, dit is erfelijk, zij handelen vaderlijk
4. Dictatuur
De vrijheden zijn minimaal en alles wordt afgedwongen
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Er zijn 6 dingen waardoor je kunt toetsen of een democratie een echte democratie is:
1. Grondrechten
2. Scheiding de machten
3. Legaliteitsbeginsel
4. Onafhankelijke rechtspraak
5. Vrije en onafhankelijke media
6. Vrije en geheime verkiezingen
1. Grondrechten
Je hebt verschillende soorten rechten:
- Hier zorgt de overheid voor:
- Recht op onderwijs
- Recht op sociale zekerheid
- Recht op werkgelegenheid
- Hier zorgt de overheid niet voor:
- Vrijheid van meningsuiting
- Vrijheid van godsdienst
- Gelijkheidsrechten
- Participatierechten: het recht dat je hebt op de deelname aan het bestuur van het
land, dus je kiesrecht
, 2. Scheiding der machten
Met de scheiding der machten/trias politica, wordt bedoeld dat het volgende bij verschillende
partijen ligt:
- Wetgevende macht: Zij bepalen de wetten en regels
Regering (Koning + ministers) & Staten generaal (1e en 2e kamer)
- Uitvoerende macht: Zij zorgen ervoor dat de wetten en regels worden nageleefd.
Regering
- Rechterlijke macht: De rechtspraak
Rechters
Daarnaast heb je ook de verticale scheiding, dit zijn de verschillende niveaus:
1. Centrale overheid
2. Provincies
3. Gemeenten
4. Waterschappen
3. Legaliteitsbeginsel
Het gebruiken van de macht moet op de goede manier gaan. Zo moet het optreden volgens
de wet gaan en moeten ze steun van de bevolking aannemen. Daarnaast moet het:
- Doeltreffend zijn: ze moeten de doelen waarmaken
- Doelmatig zijn: de doelen moeten ze waarmaken op een efficiënte manier
De nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast. Dit houdt in dat
als je iets fout doet de regels van dat moment gelden.
4. Onafhankelijke rechtspraak
Rechters kunnen bij een goed oordeel komen omdat ze spreken op basis van:
- Wetten
- Verdragen: een overeenkomst tussen staten/overheden etc.
- Jurisprudentie: uitspraken
Ze kunnen niet zomaar ontslagen worden en mogen niet allerlei bijbanen hebben. De
rechters worden gecontroleerd door:
- Het hoger beroep: Hierbij kijkt een andere rechter of ze naar de wetten hebben
geluisterd
- Wraking van een rechter: Dit is een procedure bij de rechtbank waarbij ze kijken of de
rechter onpartijdig is.
5. Persvrijheid
Je mag zelf weten wat je verspreid maar je kunt achteraf wel aangeklaagd worden.
6. Vrije en geheime verkiezingen
Je moet een vrije wil kunnen geven en hij moet geheim zijn, dus niet beïnvloed worden.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
In de VS is de president het staatshoofd, hij is het hoofd van:
- Uitvoerende macht: Degene die ervoor zorgt dat de wetten en regels worden
nageleefd
- De opperbevelhebber van het militaire apparaat: het leger
In een democratie heeft het volk het voor het zeggen, democratie betekend heerschappij
van het volk. Het woord democratie komt van de Griekse woorden:
- Demos: Volk
- Kratos: Heerschappij Macht b
Je hebt verschillende manieren om een land aan te sturen:
1. Communisme
De bedoeling is dat er geen staat is en iedereen doet naar vermogen en neemt naar
de behoefte die, die heeft.
2. Democratie, hiervan heb je 2 soorten
- Basisdemocratie
Dit is een democratie waarbij beslissing op een zo laag mogelijk niveau worden
genomen. De burgers bepalen dus, niet de staat.
Er is dus sprake van een anarchie, dit betekend dat een samenleving leeft, zonder
een hoger bestuur. Dit komt oorspronkelijk af van het communisme.
- Representatieve democratie
Dit is een democratie waarbij de bevolking een aantal vertegenwoordigers kiest.
Hierbij heb je 2 soorten:
- Presidentiële democratie: de president is het staatshoofd en de leider van de
regering
- Parlementaire democratie: de vertegenwoordigers zitten in een parlement, de
burgers geven de macht dus weg.
3. Aristocratie
De staat wordt bestuurd door de besten, dit is erfelijk, zij handelen vaderlijk
4. Dictatuur
De vrijheden zijn minimaal en alles wordt afgedwongen
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Er zijn 6 dingen waardoor je kunt toetsen of een democratie een echte democratie is:
1. Grondrechten
2. Scheiding de machten
3. Legaliteitsbeginsel
4. Onafhankelijke rechtspraak
5. Vrije en onafhankelijke media
6. Vrije en geheime verkiezingen
1. Grondrechten
Je hebt verschillende soorten rechten:
- Hier zorgt de overheid voor:
- Recht op onderwijs
- Recht op sociale zekerheid
- Recht op werkgelegenheid
- Hier zorgt de overheid niet voor:
- Vrijheid van meningsuiting
- Vrijheid van godsdienst
- Gelijkheidsrechten
- Participatierechten: het recht dat je hebt op de deelname aan het bestuur van het
land, dus je kiesrecht
, 2. Scheiding der machten
Met de scheiding der machten/trias politica, wordt bedoeld dat het volgende bij verschillende
partijen ligt:
- Wetgevende macht: Zij bepalen de wetten en regels
Regering (Koning + ministers) & Staten generaal (1e en 2e kamer)
- Uitvoerende macht: Zij zorgen ervoor dat de wetten en regels worden nageleefd.
Regering
- Rechterlijke macht: De rechtspraak
Rechters
Daarnaast heb je ook de verticale scheiding, dit zijn de verschillende niveaus:
1. Centrale overheid
2. Provincies
3. Gemeenten
4. Waterschappen
3. Legaliteitsbeginsel
Het gebruiken van de macht moet op de goede manier gaan. Zo moet het optreden volgens
de wet gaan en moeten ze steun van de bevolking aannemen. Daarnaast moet het:
- Doeltreffend zijn: ze moeten de doelen waarmaken
- Doelmatig zijn: de doelen moeten ze waarmaken op een efficiënte manier
De nieuwe wetten mogen niet met terugwerkende kracht worden toegepast. Dit houdt in dat
als je iets fout doet de regels van dat moment gelden.
4. Onafhankelijke rechtspraak
Rechters kunnen bij een goed oordeel komen omdat ze spreken op basis van:
- Wetten
- Verdragen: een overeenkomst tussen staten/overheden etc.
- Jurisprudentie: uitspraken
Ze kunnen niet zomaar ontslagen worden en mogen niet allerlei bijbanen hebben. De
rechters worden gecontroleerd door:
- Het hoger beroep: Hierbij kijkt een andere rechter of ze naar de wetten hebben
geluisterd
- Wraking van een rechter: Dit is een procedure bij de rechtbank waarbij ze kijken of de
rechter onpartijdig is.
5. Persvrijheid
Je mag zelf weten wat je verspreid maar je kunt achteraf wel aangeklaagd worden.
6. Vrije en geheime verkiezingen
Je moet een vrije wil kunnen geven en hij moet geheim zijn, dus niet beïnvloed worden.
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
In de VS is de president het staatshoofd, hij is het hoofd van:
- Uitvoerende macht: Degene die ervoor zorgt dat de wetten en regels worden
nageleefd
- De opperbevelhebber van het militaire apparaat: het leger
