Jaar 2 Periode 8
2018-2019
KWALITEITZORG BIJ
NEUROLOGISCHE
AANDOENINGEN
Samenvatting
Theorie en praktijk
Excl. vaardighedenprotocollen
Scholte, Annemaj
,Inhoud
Vaardigheidstrainingen .......................................................................................................................................4
1.02 transfers rondom het bed ........................................................................................................................4
1.03 staan en balans .........................................................................................................................................9
2.02 lopen en traplopen ................................................................................................................................ 13
2.03 de bovenste extremiteit ........................................................................................................................ 14
3.02 observeren van NPF-stoornissen ........................................................................................................... 17
3.03 Principes van training (bij centraal neurologische aandoeningen) ....................................................... 20
4.02 onderzoek Parkinson ............................................................................................................................. 26
4.03 Therapeutische fase bij de ziekte van Parkinson: strategie- en functietraining ................................... 38
5.02 neurologische testen; MS (onderscheid perifeer en centraal).............................................................. 40
5.03 behandeling Multipele Sclerosis............................................................................................................ 42
6.03 dementie ............................................................................................................................................... 44
7.02 neurologische patiënten uitgebeeld ..................................................................................................... 46
7.03 hoe ga je om met de demente patiënt .................................................................................................. 48
8.02 NPF stoornissen en ergotherapie .......................................................................................................... 51
SPB ..................................................................................................................................................................... 52
2.04 CVA- (hyper)acute fase .......................................................................................................................... 52
3.04 CVA- vroege revalidatiefase .................................................................................................................. 55
4.04 CVA- late revalidatiefase ....................................................................................................................... 58
6.04 ziekte van Parkinson; diagnostisch proces ............................................................................................ 62
7.04 ziekte van Parkinson; therapeutische fase ............................................................................................ 65
8.04 Multipele sclerosis; diagnostische en therapeutische fase ................................................................... 67
Werkcolleges ..................................................................................................................................................... 69
1.04 revalidatie na een beroerte ................................................................................................................... 69
2.06 motorisch leren en trainen .................................................................................................................... 70
2.07 kwaliteit van zorg................................................................................................................................... 71
2.10 functionele neuroanatomie deel 2 ........................................................................................................ 72
3.06 CVA, zit- en stabalans ............................................................................................................................ 76
3.07 kwaliteit van leven ................................................................................................................................. 78
4.06 trainen met NPF stoornissen ................................................................................................................. 79
4.07 lopen en traplopen ................................................................................................................................ 80
4.08 prognostiek CVA-acute fase .................................................................................................................. 84
5.06 CVA; bovenste extremiteit .................................................................................................................... 85
5.07 de ziekte van Parkinson, werken met stadia ......................................................................................... 86
6.06 ziekte van Parkinson; video-observatie ................................................................................................. 88
6.07 ziekte van Parkinson, patiëntprofielen.................................................................................................. 88
2
, 7.07 Multipele sclerosis ................................................................................................................................. 89
8.06 dementie, paratonie en benaderingswijze ............................................................................................ 92
8.07 klinimetrie; voorspellen loopvaardigheid.............................................................................................. 94
Hoorcolleges...................................................................................................................................................... 96
2.05 functionele neuro-anatomie deel 1....................................................................................................... 96
3.05 centrale neurologie deel 1 (CVA)........................................................................................................... 98
4.05 ziekte van Parkinson ............................................................................................................................ 102
5.05 Multipele Sclerose ............................................................................................................................... 108
6.05 dementie ............................................................................................................................................. 114
8.05 patiënt demonstratie........................................................................................................................... 116
Theorie: ........................................................................................................................................................... 117
CVA/ beroerte.............................................................................................................................................. 117
Parkinson ..................................................................................................................................................... 123
Multipele sclerose ....................................................................................................................................... 127
Dementie ..................................................................................................................................................... 133
Dementie (alzheimer) .................................................................................................................................. 135
Bijlagen ............................................................................................................................................................ 139
Begrippenlijst ............................................................................................................................................... 139
Klinimetrie ................................................................................................................................................... 143
Bijlage: Intakevragenlijst voor patiënten met de ziekte van Parkinson ...................................................... 148
NOTITIES .......................................................................................................................................................... 151
3
,Vaardigheidstrainingen
1.02 transfers rondom het bed
Vaardigheid Bron voor de uitvoeringswijze Opmerkingen
Bruggetje maken Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
Zijwaarts verplaatsen Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/9uVoiSMs#review
Ruglig naar zijlig Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/OeXCp3xL#review
Zijlig naar zit Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/OeXCp3xL#review
Lage transfer Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/nLzBZ7Gx#review
Trunk Control Test Koolstra 2004 Zowel CVA rechts als links
Classificatie rompbalans Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
Motricity Index onderste Koolstra 2004 Zowel CVA rechts als links
extremiteit
Zie ook: P8 vaardighedenprotocollen
Aantekeningen:
Kenmerken CVA patiënt
• Moeite met spraak
o Disfasie= als patiënten moeite hebben met spreken
o Afasie= als mensen helemaal niet kunnen spreken
• Hemiplegie=
• Hemiparese= halfzijdig verlamd
• Verminderde balans
• Spasticiteit
Eerste 72 uur vaak slap en daarna treed spasme op
o B.E. → flexiepatronen
o O.E. → extentiepatroon
• Neglect= het negeren van de aangedane zijde→ voor de pt is niet bewust
• Kan in de loop van de tijd herstellen
• De blik is vaak ook wel een beetje gericht naar de niet-aangedane zijde
• Hemianopsie= ½ deel van de zicht kwijt zijn
• Bij een hemianopsie is de pt zich wel bewust van de aangedane zijde
• Apraxie= Problemen met plannen van vaardigheden
4
,Een lage transfer is een transfer waarbij een pt zijn/haar knieën niet strekt
Aanleren om een bruggetje te maken
1. Linker voet en knie buigen
2. Rechter:
Tenen naar dorsaalflexie brengen en het bovenbeen pakken
Niet de bal val de voet!--> dan gaat iemand naar extentie
Onderbeen kan ook, maar let er dan weer op dat je niet de knieholte pakt→ extentie neugiing
3. Op de laterale rand van de voet gaan zitten
4. Bekken beetpakken
5. En als ft achterover leunen om
6. Als de pt te groot is kun je het ook via approximatie doen→ druk via de knie
Vaardigheid 7: het classificeren van de rompbalans in onvoldoende, matig of voldoende
Algemene informatie:
De student demonstreert het observeren en classificeren van de rompbalans.
Uitgangshouding patiënt:
Zit op de behandelbank.
Uitgangshouding fysiotherapeut:
Zit, naast de patiënt aan de aangedane zijde.
Uitvoering:
- Zorgt ervoor dat de patiënt veilig zit: patiënt steunt met beide voeten op de grond.
- Zorgt ervoor dat veiligheid gewaarborgd is.
- Vraagt de patiënt actief te zitten (onvoldoende of matige rompbalans)
- Vraagt de patiënt actief, buiten het steunvlak te rijken (voldoende rompbalans)
- Koppelt bevindingen terug aan de patiënt.
Interpetatie
- Onvoldoende de pt is niet in staat zelfstandig actief te blijven zitten
- Matig de pt is in staat actief te zitten (en binnen met steunvlak te reiken)
- Voldoende de pt is in staat actief, buiten het steunvlak te rijken
5
, Vaardigheid 6: het afnemen van de Trunk Control Test (TCT)
Bron: https://www.fysiotherapiezwartemeer.nl/websites/391/images/rlberoerte2006.pdf
Zie Koolstra: Klinimetrie na een beroerte TCT.
De Trunk Control Test (TCT) evalueert de rompstabiliteit van de patiënt. Deze test is betrouwbaar, valide en
eenvoudig te gebruiken. De test wordt afgenomen met de patiënt in rugligging en gescoord met een
ordinale driepuntsschaal (0, 12 en 25 punten).
Testprotocol Trunk Control Test
Voor het uitvoeren van de test zijn een oefenbank of bed en een stopwatch nodig. De test wordt afgenomen
met de patiënt in rugligging. De ondergrond dient vlak te zijn in horizontale positie; een hoofdkussen is
toegestaan. Indien er hekken aanwezig zijn, dienen deze omlaag geplaatst te zijn. Verbale instructie moet
beperkt blijven tot de opdracht. Afzetten met de arm(en) is toegestaan. Het trekken met de arm(en) wordt
daarentegen wel als een compensatie beschouwd. Het is niet toegestaan de patiënt een hand te geven ter
ondersteuning. De test mag worden uitgevoerd in de volgorde
Opdracht 1 en 2
Instructie: ‘Kunt u op de paretische zij draaien?’
Daarna: ‘Kunt u op de niet-paretische zij draaien?’
De patiënt dient zowel met de schouders als het bekken volledig op de zij gedraaid te zijn.
Opdracht 3
Instructie: ‘Kunt u zonder op de handen te steunen, gedurende 30 seconden op de bedrand blijven zitten?’
Voor een maximale score is het toegestaan dat de handen op de benen van de patiënt liggen. De voeten van
de patiënt staan op de grond en er wordt geen steun gegeven middels een (rug)leuning.
Opdracht 4
Instructie: ‘Kunt u, zonder dat u zich ergens aan vasthoudt, op de rand van het bed (of de oefenbank) komen
zitten?’
Hoe en over welke zij de patiënt tot zit komt, wordt vrij gelaten.
Beoordeling
De opdrachten worden als volgt beoordeeld:
0 punten = de patiënt kan de beweging niet uitvoeren;
12 punten = de patiënt kan de beweging uitvoeren, maar moet compensaties gebruiken
(bijvoorbeeld optrekken met handen en/of extra vast houden);
25 punten = de patiënt kan de bewegingen normaal uitvoeren.
6
2018-2019
KWALITEITZORG BIJ
NEUROLOGISCHE
AANDOENINGEN
Samenvatting
Theorie en praktijk
Excl. vaardighedenprotocollen
Scholte, Annemaj
,Inhoud
Vaardigheidstrainingen .......................................................................................................................................4
1.02 transfers rondom het bed ........................................................................................................................4
1.03 staan en balans .........................................................................................................................................9
2.02 lopen en traplopen ................................................................................................................................ 13
2.03 de bovenste extremiteit ........................................................................................................................ 14
3.02 observeren van NPF-stoornissen ........................................................................................................... 17
3.03 Principes van training (bij centraal neurologische aandoeningen) ....................................................... 20
4.02 onderzoek Parkinson ............................................................................................................................. 26
4.03 Therapeutische fase bij de ziekte van Parkinson: strategie- en functietraining ................................... 38
5.02 neurologische testen; MS (onderscheid perifeer en centraal).............................................................. 40
5.03 behandeling Multipele Sclerosis............................................................................................................ 42
6.03 dementie ............................................................................................................................................... 44
7.02 neurologische patiënten uitgebeeld ..................................................................................................... 46
7.03 hoe ga je om met de demente patiënt .................................................................................................. 48
8.02 NPF stoornissen en ergotherapie .......................................................................................................... 51
SPB ..................................................................................................................................................................... 52
2.04 CVA- (hyper)acute fase .......................................................................................................................... 52
3.04 CVA- vroege revalidatiefase .................................................................................................................. 55
4.04 CVA- late revalidatiefase ....................................................................................................................... 58
6.04 ziekte van Parkinson; diagnostisch proces ............................................................................................ 62
7.04 ziekte van Parkinson; therapeutische fase ............................................................................................ 65
8.04 Multipele sclerosis; diagnostische en therapeutische fase ................................................................... 67
Werkcolleges ..................................................................................................................................................... 69
1.04 revalidatie na een beroerte ................................................................................................................... 69
2.06 motorisch leren en trainen .................................................................................................................... 70
2.07 kwaliteit van zorg................................................................................................................................... 71
2.10 functionele neuroanatomie deel 2 ........................................................................................................ 72
3.06 CVA, zit- en stabalans ............................................................................................................................ 76
3.07 kwaliteit van leven ................................................................................................................................. 78
4.06 trainen met NPF stoornissen ................................................................................................................. 79
4.07 lopen en traplopen ................................................................................................................................ 80
4.08 prognostiek CVA-acute fase .................................................................................................................. 84
5.06 CVA; bovenste extremiteit .................................................................................................................... 85
5.07 de ziekte van Parkinson, werken met stadia ......................................................................................... 86
6.06 ziekte van Parkinson; video-observatie ................................................................................................. 88
6.07 ziekte van Parkinson, patiëntprofielen.................................................................................................. 88
2
, 7.07 Multipele sclerosis ................................................................................................................................. 89
8.06 dementie, paratonie en benaderingswijze ............................................................................................ 92
8.07 klinimetrie; voorspellen loopvaardigheid.............................................................................................. 94
Hoorcolleges...................................................................................................................................................... 96
2.05 functionele neuro-anatomie deel 1....................................................................................................... 96
3.05 centrale neurologie deel 1 (CVA)........................................................................................................... 98
4.05 ziekte van Parkinson ............................................................................................................................ 102
5.05 Multipele Sclerose ............................................................................................................................... 108
6.05 dementie ............................................................................................................................................. 114
8.05 patiënt demonstratie........................................................................................................................... 116
Theorie: ........................................................................................................................................................... 117
CVA/ beroerte.............................................................................................................................................. 117
Parkinson ..................................................................................................................................................... 123
Multipele sclerose ....................................................................................................................................... 127
Dementie ..................................................................................................................................................... 133
Dementie (alzheimer) .................................................................................................................................. 135
Bijlagen ............................................................................................................................................................ 139
Begrippenlijst ............................................................................................................................................... 139
Klinimetrie ................................................................................................................................................... 143
Bijlage: Intakevragenlijst voor patiënten met de ziekte van Parkinson ...................................................... 148
NOTITIES .......................................................................................................................................................... 151
3
,Vaardigheidstrainingen
1.02 transfers rondom het bed
Vaardigheid Bron voor de uitvoeringswijze Opmerkingen
Bruggetje maken Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
Zijwaarts verplaatsen Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/9uVoiSMs#review
Ruglig naar zijlig Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/OeXCp3xL#review
Zijlig naar zit Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/OeXCp3xL#review
Lage transfer Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
https://ed.ted.com/on/nLzBZ7Gx#review
Trunk Control Test Koolstra 2004 Zowel CVA rechts als links
Classificatie rompbalans Vaardighedenprotocol Vt1.2 Zowel CVA rechts als links
Motricity Index onderste Koolstra 2004 Zowel CVA rechts als links
extremiteit
Zie ook: P8 vaardighedenprotocollen
Aantekeningen:
Kenmerken CVA patiënt
• Moeite met spraak
o Disfasie= als patiënten moeite hebben met spreken
o Afasie= als mensen helemaal niet kunnen spreken
• Hemiplegie=
• Hemiparese= halfzijdig verlamd
• Verminderde balans
• Spasticiteit
Eerste 72 uur vaak slap en daarna treed spasme op
o B.E. → flexiepatronen
o O.E. → extentiepatroon
• Neglect= het negeren van de aangedane zijde→ voor de pt is niet bewust
• Kan in de loop van de tijd herstellen
• De blik is vaak ook wel een beetje gericht naar de niet-aangedane zijde
• Hemianopsie= ½ deel van de zicht kwijt zijn
• Bij een hemianopsie is de pt zich wel bewust van de aangedane zijde
• Apraxie= Problemen met plannen van vaardigheden
4
,Een lage transfer is een transfer waarbij een pt zijn/haar knieën niet strekt
Aanleren om een bruggetje te maken
1. Linker voet en knie buigen
2. Rechter:
Tenen naar dorsaalflexie brengen en het bovenbeen pakken
Niet de bal val de voet!--> dan gaat iemand naar extentie
Onderbeen kan ook, maar let er dan weer op dat je niet de knieholte pakt→ extentie neugiing
3. Op de laterale rand van de voet gaan zitten
4. Bekken beetpakken
5. En als ft achterover leunen om
6. Als de pt te groot is kun je het ook via approximatie doen→ druk via de knie
Vaardigheid 7: het classificeren van de rompbalans in onvoldoende, matig of voldoende
Algemene informatie:
De student demonstreert het observeren en classificeren van de rompbalans.
Uitgangshouding patiënt:
Zit op de behandelbank.
Uitgangshouding fysiotherapeut:
Zit, naast de patiënt aan de aangedane zijde.
Uitvoering:
- Zorgt ervoor dat de patiënt veilig zit: patiënt steunt met beide voeten op de grond.
- Zorgt ervoor dat veiligheid gewaarborgd is.
- Vraagt de patiënt actief te zitten (onvoldoende of matige rompbalans)
- Vraagt de patiënt actief, buiten het steunvlak te rijken (voldoende rompbalans)
- Koppelt bevindingen terug aan de patiënt.
Interpetatie
- Onvoldoende de pt is niet in staat zelfstandig actief te blijven zitten
- Matig de pt is in staat actief te zitten (en binnen met steunvlak te reiken)
- Voldoende de pt is in staat actief, buiten het steunvlak te rijken
5
, Vaardigheid 6: het afnemen van de Trunk Control Test (TCT)
Bron: https://www.fysiotherapiezwartemeer.nl/websites/391/images/rlberoerte2006.pdf
Zie Koolstra: Klinimetrie na een beroerte TCT.
De Trunk Control Test (TCT) evalueert de rompstabiliteit van de patiënt. Deze test is betrouwbaar, valide en
eenvoudig te gebruiken. De test wordt afgenomen met de patiënt in rugligging en gescoord met een
ordinale driepuntsschaal (0, 12 en 25 punten).
Testprotocol Trunk Control Test
Voor het uitvoeren van de test zijn een oefenbank of bed en een stopwatch nodig. De test wordt afgenomen
met de patiënt in rugligging. De ondergrond dient vlak te zijn in horizontale positie; een hoofdkussen is
toegestaan. Indien er hekken aanwezig zijn, dienen deze omlaag geplaatst te zijn. Verbale instructie moet
beperkt blijven tot de opdracht. Afzetten met de arm(en) is toegestaan. Het trekken met de arm(en) wordt
daarentegen wel als een compensatie beschouwd. Het is niet toegestaan de patiënt een hand te geven ter
ondersteuning. De test mag worden uitgevoerd in de volgorde
Opdracht 1 en 2
Instructie: ‘Kunt u op de paretische zij draaien?’
Daarna: ‘Kunt u op de niet-paretische zij draaien?’
De patiënt dient zowel met de schouders als het bekken volledig op de zij gedraaid te zijn.
Opdracht 3
Instructie: ‘Kunt u zonder op de handen te steunen, gedurende 30 seconden op de bedrand blijven zitten?’
Voor een maximale score is het toegestaan dat de handen op de benen van de patiënt liggen. De voeten van
de patiënt staan op de grond en er wordt geen steun gegeven middels een (rug)leuning.
Opdracht 4
Instructie: ‘Kunt u, zonder dat u zich ergens aan vasthoudt, op de rand van het bed (of de oefenbank) komen
zitten?’
Hoe en over welke zij de patiënt tot zit komt, wordt vrij gelaten.
Beoordeling
De opdrachten worden als volgt beoordeeld:
0 punten = de patiënt kan de beweging niet uitvoeren;
12 punten = de patiënt kan de beweging uitvoeren, maar moet compensaties gebruiken
(bijvoorbeeld optrekken met handen en/of extra vast houden);
25 punten = de patiënt kan de bewegingen normaal uitvoeren.
6
