Thema 2: structuur en functies van de cellen van het zenuwstelsel
Deel 1: cellen van het zenuwstelsel
Ziekte van Alzheimer
een ziekte van de microtubili
Er is een afzetting van een eiwit, bèta amyloïd
= een misvormd eiwit en interacteert op een slechte manier met de andere eiwitten
Proteïne tau: eiwitten in de microtubili die zorgen voor stevigheid
Door de interactie met de bèta amyloïd vallen deze proteïnen uit elkaar
tau wordt instabiel en vormt clumps van tau
Tetanus
Retrograde transport kan gevaarlijk zijn bij tetanus
Via wonden in de huid komen er bacteriën binnen Clostridium Tetani
Deze bacterie kan een gifstof afgeven en dit wordt via retrograde transport via de uiteinden
van de axon terug getransporteerd naar het ruggenmerg
wordt opgenomen in interneuronen in het ruggenmerg (Renshaw cellen)
Renshaw cellen: functie om rem te zetten op motorneuronen, interneuronen remmen
samentrekking spieren af
Wanneer de interneuronen de gifstof opnemen functioneren en deze cellen niet meer
normaal, er is geen remmende werking meer, rem op motorneuronen valt weg
de spieren trekken samen, spasme en de dood als gevolg door uitputting van de spieren
Multipele sclerose (MS)
beschadiging van de witte stof, myeline in het centrale zenuwstelsel
= een auto-immuun ziekte, het afweersysteem valt de eigen lichaamscellen aan
Er is geen schade in het PZS omdat het aangevallen eiwit enkel in het CZS aanwezig is
Symptomen: onhandig, voosheid, tintelingen, diplopie, scotoma, urineverlies,..
witte stof myeline, voelt sclerotisch hard aan, rondom de hersenholtes zijn er plekken
sclerotisch weefsel
Neurogliomen
tumoren in een wildgroei van celdelingen in het CZS
Tumor kan ontstaan uit een -astrocyt (CZS)= astrocytoom
-oligodendrocyt (CZS) = oligodendroglioom
veroorzaken een verhoogde craniale druk in de hersenen
Symptomen: hoofdpijn, slaperigheid, braken, diplopie, kan ook leiden tot herniaties
! door de groei van de tumor wordt weefsel weggeduwd en ontstaat er een verplaatsing van
weefsel voor bij de middellijn, er komt druk op de hersenstam en dit is alle 2 dodelijk!
Polyneuropathie
een aandoening van de sensorische en motorische banen in het PZS
Door een vitamine B tekort, diabtes, hyperthyroïden, postvirale aandoeningen,..
myelinisatie in de meeste distale delen van het PZS wordt aangetast (axonen blijven)
Geeft aanleiding handschoenen-kousen paresthesie: gevoelloosheid in handen en voeten,
- Aantasting sensorische banen: gevoelloosheid
- aantasting motorische banen: motorische klachten
Herstel van een axon in PZS na beschadiging
, Er is een mogelijkheid om schade aan een axon in het PZS te herstellen
1. de beschadigde axon wordt doorgeknipt
2. afbraak van het perifere deel axon samen met de myeline laag
3. de afvalstoffen worden opgeruimd door witte bloedcellen
4. schwanncellen blijven over en een proximale stomp van de axon
5. de stomp begint te spruiten
6. filopodia geven chemische signalen af die schwancellen doen delen
7. de axonale spruiten groeien verder en worden geleid door de schwancellen
8. er is terug een nieuwe axon gevormd met nieuwe segmenten myeline + een verdubbeld
aantal schwanncellen
Deel 1: cellen van het zenuwstelsel
Ziekte van Alzheimer
een ziekte van de microtubili
Er is een afzetting van een eiwit, bèta amyloïd
= een misvormd eiwit en interacteert op een slechte manier met de andere eiwitten
Proteïne tau: eiwitten in de microtubili die zorgen voor stevigheid
Door de interactie met de bèta amyloïd vallen deze proteïnen uit elkaar
tau wordt instabiel en vormt clumps van tau
Tetanus
Retrograde transport kan gevaarlijk zijn bij tetanus
Via wonden in de huid komen er bacteriën binnen Clostridium Tetani
Deze bacterie kan een gifstof afgeven en dit wordt via retrograde transport via de uiteinden
van de axon terug getransporteerd naar het ruggenmerg
wordt opgenomen in interneuronen in het ruggenmerg (Renshaw cellen)
Renshaw cellen: functie om rem te zetten op motorneuronen, interneuronen remmen
samentrekking spieren af
Wanneer de interneuronen de gifstof opnemen functioneren en deze cellen niet meer
normaal, er is geen remmende werking meer, rem op motorneuronen valt weg
de spieren trekken samen, spasme en de dood als gevolg door uitputting van de spieren
Multipele sclerose (MS)
beschadiging van de witte stof, myeline in het centrale zenuwstelsel
= een auto-immuun ziekte, het afweersysteem valt de eigen lichaamscellen aan
Er is geen schade in het PZS omdat het aangevallen eiwit enkel in het CZS aanwezig is
Symptomen: onhandig, voosheid, tintelingen, diplopie, scotoma, urineverlies,..
witte stof myeline, voelt sclerotisch hard aan, rondom de hersenholtes zijn er plekken
sclerotisch weefsel
Neurogliomen
tumoren in een wildgroei van celdelingen in het CZS
Tumor kan ontstaan uit een -astrocyt (CZS)= astrocytoom
-oligodendrocyt (CZS) = oligodendroglioom
veroorzaken een verhoogde craniale druk in de hersenen
Symptomen: hoofdpijn, slaperigheid, braken, diplopie, kan ook leiden tot herniaties
! door de groei van de tumor wordt weefsel weggeduwd en ontstaat er een verplaatsing van
weefsel voor bij de middellijn, er komt druk op de hersenstam en dit is alle 2 dodelijk!
Polyneuropathie
een aandoening van de sensorische en motorische banen in het PZS
Door een vitamine B tekort, diabtes, hyperthyroïden, postvirale aandoeningen,..
myelinisatie in de meeste distale delen van het PZS wordt aangetast (axonen blijven)
Geeft aanleiding handschoenen-kousen paresthesie: gevoelloosheid in handen en voeten,
- Aantasting sensorische banen: gevoelloosheid
- aantasting motorische banen: motorische klachten
Herstel van een axon in PZS na beschadiging
, Er is een mogelijkheid om schade aan een axon in het PZS te herstellen
1. de beschadigde axon wordt doorgeknipt
2. afbraak van het perifere deel axon samen met de myeline laag
3. de afvalstoffen worden opgeruimd door witte bloedcellen
4. schwanncellen blijven over en een proximale stomp van de axon
5. de stomp begint te spruiten
6. filopodia geven chemische signalen af die schwancellen doen delen
7. de axonale spruiten groeien verder en worden geleid door de schwancellen
8. er is terug een nieuwe axon gevormd met nieuwe segmenten myeline + een verdubbeld
aantal schwanncellen
